Küçüklük
Azlık ve değersizlik temel anlamdır; büyüklüğün karşıtıdır. Kur'an'da yaşça küçük olmayı, önemsiz sayılmayı ve küçük düşmeyi anlatır.
Köklerde ne diyor?
صغر (Sgr): Azlık ve değersizlik temel anlamdır; büyüklüğün karşıtıdır. Yaş, cüsse ya da değerce ötekine göre az olmayı anlatır; zillete razı olmak (sağâr) da buradan doğar.
صغر (Sgr) — Azlık ve değersizlik (Mekâyîs): أصل صحيح يدل على قلة وحقارة
صغر (Sgr) — Büyüklüğün karşıtı (Mekâyîs): من ذلك الصغر: ضد الكبر
صغر (Sgr) — Birbirine göre söylenen karşıt nitelik (Müfredât): من الأسماء المتضادة التي تقال عند اعتبار بعضها ببعض
صغر (Sgr) — Haksızlığa boyun eğen kimse (Mekâyîs): والصاغر: الراضي بالضيم
صغر (Sgr) — Düşük konuma razı olan (Müfredât): والصاغر: الراضي بالمنزلة الدنية
Tanım
Kök, azlık ve değersizlik anlamındadır; büyüğün karşısında söylenen bir nitelik olarak yaş, cüsse veya değer bakımından ötekine göre az olmayı anlatır. Kur'an'da hem küçük çocuk olmayı, hem küçük büyük ayrımı olmaksızın her şeyin kaydedilişini, hem de küçük düşmeyi anlatır.
Ayetlerle
Araf 13. ayet — İblis'e orada büyüklenmesinin olamayacağı, çıkması gerektiği ve değersizleşenlerden olduğu söylenir; kök küçük düşmeyi anlatır.
Araf 119. ayet — Firavun'un adamları yenilir ve değersizleşmiş hale dönerler; kök yenilginin ardından gelen küçülmeyi anlatır.
İsra 24. ayet — Ana babaya merhamet dilenirken, onların kişiyi küçükken yetiştirdikleri hatırlatılır; kök yaş küçüklüğü olarak geçer.
Kehf 49. ayet — Kitabın küçük büyük hiçbir şeyi bırakmadan saydığı anlatılır; küçük ile büyük karşıt olarak yan yana gelir.
Tevbe 121. ayet — Küçük büyük her harcamanın ve geçilen her vadinin yazıldığı söylenir; kök değer ve boyut bakımından azı anlatır.
Kamer 53. ayet — Küçüğün ve büyüğün hepsinin satır satır yazıldığı söylenir; ayrım gözetilmeden hepsinin kayda alındığı belirtilir.
Sık sorulanlar
Sağır ve sağar aynı şey mi?
Aynı kökten gelirler. Birincisi küçük olanı, ikincisi küçük düşmeyi, değer kaybını anlatır; kök, büyüğün karşıtı olan azlıktır.
Küçük büyük ayrımı ayetlerde nasıl geçer?
Kitapta hiçbir küçük ya da büyük şeyin atlanmadığı, hepsinin kaydedildiği söylenir; küçüklük burada önemsiz sayılmanın değil, boyutun adıdır.