Nakz
Nakz, kökte bir şeyi çözüp bozmaktır; sağlamlaştırmanın karşıtıdır ve Kur'an'da ahdi, yemini bozmayı anlatır.
Köklerde ne diyor?
نقض (nqD): Bir şeyi çözüp bozmak temel anlamdır; kimi zaman bir sese de işaret eder. Sağlamlaştırmanın karşıtıdır; ahdi bozmak, birbiriyle bağdaşmayan iki söz ve eklemlerin çıtırtısı bu köktendir.
نقض (nqD) — Bir şeyi çözmek, bozmak (Mekâyîs): أصل صحيح يدل على نكث شيء
نقض (nqD) — Kimi zaman bir ses (Mekâyîs): وربما دل على معنى من المعاني على جنس من الصوت
نقض (nqD) — Sağlamlaştırmanın karşıtı (Müfredât): وهو ضد الإبرام
نقض (nqD) — Ahdi bozmak için ödünç alınmış (Müfredât): استعير نقض العهد
نقض (nqD) — Birlikte doğru olamayan iki söz (Müfredât): والنقيضان من الكلام: ما لا يصح أحدهما مع الآخر
نقض (nqD) — Eklemlerin çıtırtısı (Müfredât): ونقيض المفاصل: صوتها
Tanım
Kökün sözlük anlamı bir şeyi çözmek ve bozmaktır; sağlamlaştırmanın tersi olarak da tanımlanır. Ahdi bozmak, eğirilmiş ipliği sökmek ve eklemlerin çıtırtısı gibi kullanımlar bu temelden gelir. Kur'an'da kök en çok Allah'a verilen sözü, bağlayıcı taahhüdü ve yeminleri bozmak bağlamında geçer; bir yerde de sırtı çatırdatan yük için kullanılır.
Ayetlerle
Bakara 27. ayet — Bağlayıcı sözün ardından Allah'a verdikleri taahhüdü bozanlar, birleştirilmesi emredileni koparanlar ve bozgunculuk yapanlar kaybedenler olarak anılır.
Enfal 56. ayet — Kendilerinden söz alınan, sonra her seferinde sözlerini bozan ve korunmayanlar anlatılır. Bozma, sözün sürekli çiğnenmesi olarak geçer.
Rad 20. ayet — Allah'a olan taahhüdü tastamam yerine getirenler ve bağlayıcı sözü bozmayanlar övülür. Nakz burada vefanın karşıtıdır.
Nahl 91. ayet — Söz verince Allah'a verilen sözü tam yerine getirin, yeminleri sağlamlaştırıldıktan sonra bozmayın denir. Allah'ın bunu bildiği hatırlatılır.
Nahl 92. ayet — Sağlam büktükten sonra ipliğini sökenin örneği verilir; yeminlerin aralarına sokulmuş bir araç edinilmesi yasaklanır. Bozma, örülmüş bir şeyi çözmeye benzetilir.
İnşirah 3. ayet — Sırtını çatırdatan yük senden indirilmedi mi, denir. Kök burada eklemlerin çıtırtısına bağlanan bir sesin anlamında kullanılır.
Sık sorulanlar
Nakz ne demektir?
Kökte bir şeyi çözüp bozmaktır. Kur'an'da çoğunlukla Allah'a verilen sözü, taahhüdü ve yemini bozmak için kullanılır.
Kur'an'da neden iplik örneği verilir?
16:92'de sağlam bükülmüş ipliği sonradan sökmek, yeminleri bozmanın benzetmesi olarak verilir. Nakz'ın örülmüş şeyi çözmek anlamını gösterir.