Nebz
Atmak, fırlatmak. Değer vermeyip bir kenara bırakmayı, anlaşmayı karşı tarafa bildirip bozmayı ve açıkta bırakmayı anlatır.
Köklerde ne diyor?
نبذ (nbp): Atmak ve fırlatmak temel anlamdır; değer vermeyip bir kenara atmak, savaşı ya da antlaşmayı karşı tarafa açıkça bildirmek bundan doğar.
نبذ (nbp) — Atmak, fırlatmak (Mekâyîs): يدل على طرح وإلقاء
نبذ (nbp) — Değer vermediği için atıp bırakmak (Müfredât): إلقاء الشيء وطرحه لقلة الاعتداد به
نبذ (nbp) — İki tarafın birbirine savaş açması (Ayn): والمنابذة: انتباذ الفريقين للحرب
نبذ (nbp) — Annesinin terk ettiği çocuk (Mekâyîs): والصبي المنبوذ: الذي تلقيه أمه
نبذ (nbp) — Kaba konup üstüne su dökülen hurma (nebîz) (Mekâyîs): والنبيذ: التمر يلقى في الآنية
نبذ (nbp) — Az miktar (Mekâyîs): نبذ من مال، أي شيء يسير
Tanım
Kökün temel anlamı atmak ve fırlatmaktır. Sözlükte bundan, değer vermediği için bir şeyi atıp bırakmak ve karşı tarafa açıkça bildirerek anlaşmayı bozmak anlamları türer. Kur'an'da kök hem somut bir fırlatışı, hem de verilen sözün ya da bilginin arkaya atılmasını anlatır: insanlar suya fırlatılır, açık bir yere bırakılır, söz ve ahit ise sırtın ardına atılır.
Ayetlerle
Bakara 100. ayet — Her taahhüt edildiğinde bir kesimin onu attığı söylenir. Kök, verilen sözü bir kenara fırlatıp bırakmak anlamında geçer.
Ali İmran 187. ayet — Kitap verilenlerden bilgiyi açıklayacakları sözü alınmıştı; onlar ise onu sırtlarının ardına attılar. Atmak, değer vermemenin eylemi olarak anlatılır.
Enfal 58. ayet — Bir halkın ihanetinden korkulursa anlaşmayı onlara eşitlik üzerinden atmak istenir. Kök, anlaşmayı karşı tarafa açıkça bildirmeyi gösterir.
Taha 96. ayet — Samiri, aldığı bir avuçluk eseri fırlatıp attığını söyler. Kök somut bir atma eylemi olarak kullanılır.
Kasas 40. ayet — Firavun ve ordusu tutulup suya fırlatılır. Ayet, yanlış yapanların sonuna bakmaya çağırır.
Kalem 49. ayet — Rabbinden bir nimet yetişmeseydi, o kişi korumasız biçimde açıkta bırakılıp atılırdı. Kök burada yalnız ve açıkta bırakılmayı anlatır.
Sık sorulanlar
Nebz kökü Kur'an'da hangi anlamlarda geçer?
Temel anlam atmak ve fırlatmaktır. Ayetlerde ordunun suya fırlatılması gibi somut kullanımlar olduğu gibi, sözün ve bilginin sırtın ardına atılması gibi mecazi kullanımlar da vardır.
Anlaşmayı atmak ne demektir?
Sözlüğe göre kök, savaşı ya da antlaşmayı karşı tarafa açıkça bildirmeyi de anlatır. Enfal suresindeki ayet, ihanet korkusunda anlaşmanın eşitlik üzerinden atılmasını söyler.