Nitelemek
Kökte bir şeyin süsünü ve özelliklerini dile getirmek vardır; sıfat, şeye bağlı belirtidir. Nitelemek doğru da yanlış da olabilir.
Köklerde ne diyor?
وصف (wSf): Bir şeyi süsüyle ve özellikleriyle anlatmak temel anlamdır; sıfat, şeyin üzerindeki kalıcı belirtidir. Hizmetçi (vasîf) ve hayvanın iyi yürümesi de buradandır.
وصف (wSf) — Bir şeyin süsünü, niteliğini dile getirmek (Mekâyîs): أصل واحد، هو تحلية الشيء
وصف (wSf) — Sıfat: şeye bağlı kalıcı belirti (Mekâyîs): والصفة: الأمارة اللازمة للشيء
وصف (wSf) — Nitelemenin doğru da yanlış da olabilmesi (Müfredât): والوصف قد يكون حقا وباطلا
وصف (wSf) — Devenin iyi yürümesi (Müfredât): ووصف البعير وصوفا: إذا أجاد السير
وصف (wSf) — Hizmetçi erkek ve kadın (Müfredât): والوصيف: الخادم، والوصيفة: الخادمة
Tanım
Kökün sözlük özeti, bir şeyin süsünü ve niteliğini dile getirmeyi temel anlam sayar; sıfat, şeye bağlı kalıcı belirti demektir. Sözlük, nitelemenin doğru da yanlış da olabileceğini belirtir. Ayetlerde fiil çoğunlukla insanların Allah hakkında, bir olay hakkında ya da helal ve haram konusunda dilleriyle ortaya koydukları nitelemeyi anlatır; Allah'ın ise onların niteledikleri şeylerden münezzeh olduğu söylenir.
Ayetlerle
Enam 100. ayet — Görünmez varlıkları Allah'a ortak kıldıkları ve bilgisiz oğullar ile kızlar ortaya attıkları söylenir; ardından Allah'ın onların niteledikleri şeylerden münezzeh olduğu bildirilir.
Enam 139. ayet — Hayvanların karınlarındaki şeyi erkeklerine özel sayıp eşlerine haram kılanlar anılır ve Allah'ın onların nitelemelerini karşılıksız bırakmayacağı söylenir.
Yusuf 18. ayet — Yakup, oğullarının getirdiği kanlı gömlek karşısında benliklerinin işi onlara hoş gösterdiğini söyler ve nitelediklerine karşı yardımın Allah'tan dileneceğini bildirir.
Nahl 116. ayet — Dillerin yalanı nitelemesinden dolayı 'bu helaldir, bu haramdır' denmemesi istenir; niteleme, Allah'a yalan uydurmaya götüren bir söz olarak anılır.
Enbiya 18. ayet — Hakkın batılın üzerine atılıp onu bitireceği, yok olacağı söylenir ve nitelediklerinden dolayı onlara eyvah denir; niteleme burada yanlış bir söz olarak geçer.
Müminun 91. ayet — Allah'ın evlat edinmediği ve yanında başka bir ilah bulunmadığı söylenir; Allah'ın onların niteledikleri şeylerden münezzeh olduğu bildirilir.
Sık sorulanlar
Nitelemek köküyle Kur'an'da neler anlatılır?
Fiil, insanların Allah hakkında, bir olay hakkında ya da helal ve haram konusunda dilleriyle ortaya koydukları nitelemeyi anlatır. Sözlüğe göre nitelemenin doğru da yanlış da olabilmesi vardır.
Allah niteleme konusunda ayetlerde nasıl anılır?
Birkaç ayette Allah'ın, insanların niteledikleri şeylerden münezzeh olduğu söylenir. Bu ifade, ortak ve evlat isnat eden nitelemeler için geçer.