Özür
Kınanan bir işi sözle düzeltmeye çalışmak. Ayetlerde mazeret bildirmeyi ve bazı mazeretlerin yarar sağlamayacağını anlatır.
Köklerde ne diyor?
عذر (Epr): Kökün kelimeleri tek bir asla bağlanmaz; en bilineni özürdür: kınanan bir işi sözle düzeltmeye çalışmak. Özrü kabul etmek ve özrü yokken özür uydurmak da buradandır.
عذر (Epr) — Kınanan işi sözle düzeltmeye çalışmak (Mekâyîs): وهو روم الإنسان إصلاح ما أنكر عليه بكلام
عذر (Epr) — İnsanın günahlarını silecek şeyi araması (Müfredât): تحري الإنسان ما يمحو به ذنوبه
عذر (Epr) — Özrünü kabul etmek (Müfredât): وعذرته: قبلت عذره
عذر (Epr) — Özrü yokken özrü var sayan (Müfredât): من يرى أن له عذرا ولا عذر له
عذر (Epr) — Gevşek davranıp gayret ediyormuş gibi görünmek (Mekâyîs): إذا لم يبالغ في الأمر وهو يريك أنه مبالغ فيه
عذر (Epr) — İşin yoluna girmemesi (Ayn): وتعذر الأمر إذا لم يستقم
Tanım
Kökün sözlükteki en bilinen anlamı özürdür: kınanan bir işi sözle düzeltmeye çalışmak, kendini temize çıkaracak bir şey aramak. Özrü kabul etmek ve özrü yokken özür uydurmak da aynı kökten gelir. Kur'an'da kök, hem insanların birbirine ya da Rablerine bildirdiği mazereti, hem de yanlış yapanların o gün öne süreceği özrün onlara yarar sağlamayacağını anlatır.
Ayetlerle
Araf 164. ayet — Bir topluluk, öğüt verilenlerin zaten yıkıma gideceğini söyleyenlere Rablerine bir mazeret olması için öğüt verdiklerini söyler.
Tevbe 66. ayet — Özür dilemeyin denir; çünkü inanıp güvenmenizin ardından gerçekleri örttünüz. Özür, kabul edilmeyecek bir söz olarak geçer.
Tevbe 90. ayet — Araplardan özür beyan edenler izin istemeye gelir, yalan söyleyenler ise oturup kalır. Kök, mazeret bildiren kişiler için kullanılır.
Kehf 76. ayet — Musa, bir daha sorarsa arkadaşlığı bırakmasını söyler ve yeterince mazeret hakkı kullandığını belirtir.
Mümin 52. ayet — O gün yanlış yapanların mazeretinin yarar sağlamayacağı söylenir; onlara dışlanma ve kötü yurt vardır.
Kıyame 15. ayet — Ayet, kişinin mazeretlerini ortaya atsa da denilir. Kök, ileri sürülen mazeretleri anlatır ve bu söz ayette tamamlanmadan kalır.
Sık sorulanlar
Özür kelimesi Kur'an'da ne anlama gelir?
Kınanan bir işi sözle düzeltmeye, kendini temize çıkaracak bir gerekçe göstermeye çalışmaktır. Ayetlerde mazeret bildirmek, özür dilemek ve bazı mazeretlerin yarar sağlamaması bu kökle anlatılır.
Kıyamet gününde mazeret yarar sağlar mı?
Ayetler, yanlış yapanların o gün öne sürdükleri mazeretin onlara yarar sağlamayacağını söyler. Mü'min suresi ve Rum suresindeki ifadeler bunu açıkça belirtir.