Sebep
Kesmek temel anlamdır; sövmek bundan türer. Bir şeye ulaştıran her vasıta ip benzetmesiyle sebep diye adlandırılır.
Köklerde ne diyor?
سبب (sbb): Kesmek temel anlamdır; sövmek (sebb) en ağır kesişme olduğu için bundan türer. Bir şeye ulaştıran her vasıta da ip benzetmesiyle sebep diye adlandırılır.
سبب (sbb) — Kesmek (Mekâyîs): أن أصل هذا الباب القطع
سبب (sbb) — Sövmek, ağır söz söylemek (Müfredât): والسب: الشتم الوجيع
سبب (sbb) — Hurma ağacına çıkılan ip (Müfredât): السبب: الحبل الذي يصعد به النخل
سبب (sbb) — Bir şeye ulaşmaya vasıta olan her şey (sebep) (Müfredât): وسمي كل ما يتوصل به إلى شيء سببا
سبب (sbb) — Akrabalık, iyilik ya da din bağı (Ayn): كل ما تسببت به من رحم أو يد أو دين
سبب (sbb) — Yol (Ayn): والسبب: الطريق
Tanım
Sözlükte kök kesmek anlamındadır; sövmek en ağır kesiş olduğu için bundan türer. Hurma ağacına çıkılan ip ve bir şeye ulaşmaya vasıta olan her şey de bu kökten sebep diye adlandırılır. Kur'an'da kök hem sövmek hem bağ, imkân ve vasıta olarak geçer: kopan bağlar, bir yere ulaştıran yollar, göğe uzanan ip ve ulaşılmak istenen sebepler.
Ayetlerle
Bakara 166. ayet — Kendilerine uyulanlar azabı görünce uyanlardan uzaklaşır ve aralarındaki bağlar kopar; sebep burada kopan bağlardır.
Enam 108. ayet — Allah'tan başkasına çağrıda bulunanlara sövülmemesi istenir; çünkü onlar da bilgisizce düşmanlıkla Allah'a söverler.
Kehf 84. ayet — Zülkarneyn'e yeryüzünde imkân ve her şeyden bir sebep verilir; sebep, ulaşmak için elde bulunan vasıtadır.
Hac 15. ayet — Allah'ın yardım etmeyeceğini sanan kişi, bir sebeple göğe uzansın, sonra kessin ve öfkesini giderip gidermediğine baksın denir.
Sad 10. ayet — Göklerin ve yerin egemenliği onların mı diye sorulur; öyleyse sebeplerde yükselsinler denir.
Mümin 36. ayet — Konuşan, sebeplere ulaşayım diye Haman'dan kendisi için bir köşk bina etmesini ister; sebep, bir yere ulaştıran yol ve vasıta anlamındadır.
Sık sorulanlar
Sebep kelimesinin kök anlamı nedir?
Kök anlamı kesmektir; sövmek bundan türer. Hurma ağacına çıkılan ip ve bir şeye ulaştıran her vasıta da ip benzetmesiyle sebep diye adlandırılır.
Kur'an'da sebep hangi anlamlarda geçer?
Kopan bağlar, ulaşmaya yarayan vasıta ve imkân, göğe uzanan ip ve sövme anlamlarında geçer. Ayetler bu kullanımları farklı bağlamlarda gösterir.