Şehvet
Nefsin dilediği şeye yönelmesi temel anlamdır; Kur'an'da tutkuya uymak, canın çektiğine sahip olmak ve arzuların engellenmesi bu kökle anlatılır.
Köklerde ne diyor?
شهو ($hw): Tek kelimeye dayanır: şehvet, yani nefsin dilediği şeye yönelmesi. Bedenin onsuz edemediği doğru istek ile onsuz da olunabilen yalancı istek diye ikiye ayrılır.
شهو ($hw) — Tek kelime: şehvet (Mekâyîs): كلمة واحدة، وهي الشهوة
شهو ($hw) — Nefsin dilediği şeye yönelmesi (Müfredât): أصل الشهوة: نزوع النفس إلى ما تريده
شهو ($hw) — Doğru şehvet: yokluğunda bedenin bozulduğu (Müfredât): فالصادقة: ما يختل البدن من دونه
شهو ($hw) — Yalancı şehvet: yokluğunda bir şey bozulmayan (Müfredât): والكاذبة: ما لا يختل من دونه
شهو ($hw) — Bir şeyi sevip ona gönül vermek (Lisân): أحبه ورغب فيه
شهو ($hw) — Ardı ardına istekte bulunmak (Ayn): والتشهي: شهوة بعد شهوة
Tanım
Sözlük bu kökü tek kelimeye, şehvete bağlar: nefsin dilediği şeye yönelmesi. Bir şeyi sevip ona gönül vermek de bu anlamdadır. Kur'an'da kök iki yönde görülür: tutkulara uyanların uğradığı sapma ve ahirette canların çektiği şeylerin kendilerine sunulması. Burada kelime tek başına iyi ya da kötü değildir; neye yöneldiğine ve nasıl yöneldiğine bağlıdır.
Ayetlerle
Nisa 27. ayet — Allah'ın yönelmek istediği, tutkularına uyanların ise büyük bir meyil isteği olduğu anlatılır; kök kontrolsüz isteğe uyma anlamında geçer.
Meryem 59. ayet — Sonradan gelenlerin salatı zayi edip şehvetlere uydukları ve bunun sonucuyla karşılaşacakları söylenir.
Sebe 54. ayet — Onlarla canlarının istediği şey arasına perde çekilir; fiil, arzu edilen şey anlamındadır.
Fussilet 31. ayet — Yakınlık bildirenlerin sözünde, orada canlarının çektiği şeylerin kendilerine ait olduğu söylenir.
Zuhruf 71. ayet — Altın tepsiler ve kadehler arasında, canların çektiği ve gözlerin lezzet aldığı şeylerin orada olduğu anlatılır.
Tur 22. ayet — Canlarının çektiği meyve ve etin onlara yayıldığı söylenir; isteğin karşılandığı bir durum olarak geçer.
Sık sorulanlar
Şehvet kökü Kur'an'da yalnız kötü anlamda mı geçer?
Hayır. Ayetlerde hem tutkulara uyma kınanır, hem de canların çektiği şeylerin sunulması anlatılır; kök, nefsin dilediği şeye yönelmesini anlatır.
Şehvet kelimesinin kök anlamı nedir?
Nefsin dilediği şeye yönelmesidir. Sözlüklerde bir şeyi sevip ona gönül vermek ve ardı ardına isteklerde bulunmak da bu anlamla anılır.