Şeytan
Uzaklık temel anlamdır. Sözlüklere göre şeytan, haktan uzaklaşıp azdığı için bu adı alır; cin, insan ve hayvandan her azgın için kullanılır.
Köklerde ne diyor?
شطن ($Tn): Uzaklık temel anlamdır; uzayıp giden yurt ve uzun ip (şatan) buradan gelir. Bir görüşe göre şeytan, haktan uzaklaşıp azgınlık ettiği için bu adı alır.
شطن ($Tn) — Uzaklık (Mekâyîs): أصل مطرد صحيح يدل على البعد
شطن ($Tn) — Yurdun uzakta kalması (Mekâyîs): شطنت الدار تشطن شطونا إذا غربت
شطن ($Tn) — Kuyudan su çekilen, sıkı bükülmüş uzun ip (Ayn): الشطن: الحبل الطويل الشديد الفتل، يستقى به
شطن ($Tn) — Şeytan: haktan uzaklaşıp azdığı için (Mekâyîs): فسمي بذلك لبعده عن الحق وتمرده
شطن ($Tn) — Cin, insan ve hayvandan her azgın (Müfredât): الشيطان اسم لكل عارم من الجن والإنس والحيوانات
شطن ($Tn) — Başka görüş: öfkeyle yanıp tutuşmaktan (Müfredât): وقيل: بل النون فيه زائدة، من: شاط يشيط: احترق غضبا
Tanım
Kök anlamı uzaklıktır; uzakta kalan yurt ve kuyudan su çekilen, sıkı bükülmüş uzun ip (şatan) aynı kökten gelir. Sözlükler şeytanı, haktan uzaklaşıp azdığı için bu adı alan ve cin, insan ve hayvandan her azgın diye açıklar; başka bir görüş öfkeyle yanıp tutuşmayı esas alır. Ayetlerde şeytan, vesvese veren, işleri çekici gösteren, düşmanlık eden ve kötü bir yakın arkadaş olan varlık olarak geçer; çoğul biçimi de anılır.
Ayetlerle
Bakara 14. ayet — İnanıp güvenenlerle karşılaşınca inandık diyenler, şeytanlarına geçtiklerinde biz sizinle beraberiz, ancak onlarla alay ediyoruz derler. Şeytan burada çoğul ve insanın yakın çevresine ait bir ad olarak geçer.
Nisa 38. ayet — Mallarını gösteriş için infak edenler Allah'a ve ahiret gününe inanıp güvenmeyenlerdir; şeytan kimin yakın arkadaşı olursa kötü bir yakın arkadaştır. Ayet şeytanı yakınlık kurulan biri olarak anar.
Maide 90. ayet — Aklı örten şeyler, haksız kolay kazanç, dikili taşlar ve fal okları şeytanın amelinden ahlaki kokuşmuşluk sayılır ve onlardan uzak durulması istenir. Şeytan burada kötü işlerin kaynağı olarak anılır.
Enam 43. ayet — Sıkıntı gelince tevazu gösterselerdi, ama kalpleri katılaştı ve şeytan yaptıklarını onlara çekici gösterdi denir. Şeytanın işi, yapılanı güzel göstermektir.
Araf 20. ayet — Şeytan ikisine vesvese verdi ve Rabbinin onlara bir sınır koymasının sebebini kendi yorumuyla anlattı. Ayet şeytanın sözünü, vesvese vermek eylemiyle birlikte aktarır.
Yusuf 5. ayet — Yusuf'un babası ona gördüğünü kardeşlerine anlatmamasını söyler; çünkü şeytan insan için açıkça bir düşmandır. Düşmanlık, şeytanın insana karşı tavrı olarak bildirilir.
Sık sorulanlar
Şeytan sözcüğünün kök anlamı nedir?
Kök anlam uzaklıktır; uzakta kalan yurt ve uzun ip bu kökten gelir. Sözlükler şeytanı, haktan uzaklaşıp azgınlık ettiği için bu adı alan olarak açıklar.
Ayetlerde şeytan ne yapar?
Vesvese verir, yapılanı çekici gösterir, kötü bir yakın arkadaş olur ve insana açık düşmanlık eder. Bir ayette çoğul biçimiyle, insanın kendi çevresindekiler için de geçer.