Sır
Sır, gizlemek ve açıklamanın karşıtı olmaktır; içte saklanan söz ve gizli tutulan iş bu kökten gelir. Kur'an'da sır ile açık yan yana anılır.
Köklerde ne diyor?
سرر (srr): Bir şeyi gizlemek, bir de bir şeyin özü ve halisi temel anlamdır. Sır, açıklamanın karşıtıdır; nefiste saklanan söz ve gizli tutulan iş (serîre) bundan doğar.
سرر (srr) — Gizlemek ve bir şeyin halisi, karar yeri (Mekâyîs): إخفاء الشيء. وما كان من خالصه ومستقره
سرر (srr) — Açıklamanın karşıtı (Mekâyîs): فالسر: خلاف الإعلان
سرر (srr) — İçte saklanan söz (Müfredât): والسر هو الحديث المكتم في النفس
سرر (srr) — Birine gizlice söz açmak (Müfredât): وأسررت إلى فلان حديثا: أفضيت إليه في خفية
سرر (srr) — Gizlice yapılan iyi ya da kötü iş (Ayn): والسريرة: عمل السر من خير أو شر
سرر (srr) — Hilalin görünmediği gece (Mekâyîs): وهو ليلة يستسر الهلال
Tanım
Kökün temel anlamı gizlemektir; sözlüklerde açıklamanın karşıtı, içte saklanan söz ve gizlice yapılan iş olarak geçer. Kur'an'da sır çoğunlukla açıkla birlikte verilir: sır ile açığa vurulan, gizlenen ile ilan edilen. Ayetler bu ikiliyi insanın söz, infak ve pişmanlık gibi tutumlarını anlatmak için kullanır; gizlenen de açığa vurulan da bilenin bilgisi dışında kalmaz.
Ayetlerle
Enam 3. ayet — Allah'ın göklerde ve yeryüzünde olduğu söylenir; ardından sırrınızı ve açığa vurduğunuzu bildiği belirtilir. Sır burada açığa vurmanın karşısında yer alır.
Tevbe 78. ayet — Allah'ın onların sırlarını ve gizli görüşmelerini bildiği hatırlatılır. Sır, gizli görüşmelerle yan yana anılır ve bilinmeyenleri bilenin bilgisi içinde gösterilir.
Yunus 54. ayet — Azabı görenlerin pişmanlıklarını gizlediği anlatılır. Burada gizlemek fiili, içte tutulan duygunun dışa vurulmaması anlamında geçer.
Hud 5. ayet — Onların göğüslerini büker ve örtünürken gizlediklerini ve açığa vurduklarını Allah'ın bildiği söylenir. Gizlemek ve açığa vurmak aynı cümlede karşı karşıya durur.
Rad 10. ayet — Sözü gizleyen ile onu açığa vuran Allah için aynıdır denir. Sır, söz üzerinden ele alınır ve gece gizlenenle gündüz ortaya çıkan da aynı anlatıma bağlanır.
İbrahim 31. ayet — İnananlara rızıklandırıldıklarından gizli ve açık infak etmeleri söylenir. Sır, infakın yapılış biçimi olarak açıklığın karşısında geçer.
Sık sorulanlar
Kur'an'da sır sözü hangi anlamda geçer?
Kök gizlemek anlamına gelir. Ayetlerde sır, açığa vurulanın karşıtı olarak geçer; söz, infak ve pişmanlık gibi içte tutulan ya da gizlice yapılan şeyler için kullanılır.
Sır ile açık ayetlerde nasıl anılır?
Çoğu ayette ikisi birlikte verilir. Gizlenen de açığa vurulan da Allah'ın bilgisi dahilindedir; bu ikili infak ve söz gibi konularda karşımıza çıkar.