Şirk
Şirk, bir şeyi tek başına tutmayıp ortak olmaktır. Allah'a ortak tanımak anlamıyla anılır; sözlüklerde büyük bir zulüm diye geçer.
Köklerde ne diyor?
شرك ($rk): İki temel anlamı vardır: bir şeyi tek başına tutmayıp ortak olmak ve uzanıp doğru gitmek. Allah'a ortak tanımak olan şirk, sözlüklerde büyük bir zulüm diye geçer.
شرك ($rk) — İki asıl: birlikte olmak ve uzanıp doğru gitmek (Mekâyîs): أحدهما يدل على مقارنة وخلاف انفراد، والآخر يدل على امتداد واستقامة
شرك ($rk) — Bir şeyin iki kişiye ait olup birinin tek başına sahip olmaması (Mekâyîs): الشركة، وهو أن يكون الشيء بين اثنين لا ينفرد به أحدهما
شرك ($rk) — İki mülkün karışması (Müfredât): الشركة والمشاركة: خلط الملكين
شرك ($rk) — Büyük şirk: Allah'a ortak tanımak (Müfredât): الشرك العظيم، وهو: إثبات شريك لله تعالى
شرك ($rk) — Büyük haksızlık, zulüm (Ayn): الشرك: ظلم عظيم
شرك ($rk) — Avın takıldığı tuzak ağı (Ayn): والشرك: حبالة يرتبك فيها الصيد
Tanım
Kökün iki asıl anlamı vardır: birlikte olmak ve uzanıp doğru gitmek. Bir şeyin iki kişiye ait olup birinin tek başına sahip olmaması, iki mülkün karışması bu çizgidedir. Sözlükler büyük şirki Allah'a ortak tanımak diye açıklar ve büyük zulüm anlamını da verir; avın takıldığı tuzak ağı da aynı kökten sayılır. Ayetlerde ortak koşmak, ortak koşulanlar ve ortak koşanlar anılır; kimin ortak olduğu ve bunun kime yönelik olduğu bildirilir.
Ayetlerle
Ali İmran 64. ayet — Kitap Ehli'ne Allah'ın dışında kimseye kulluk etmeme, O'na hiçbir şeyi ortak koşmama ve birbirini rabler edinmeme ilkesine gelinmesi söylenir. Ortak koşmak, kulluğun tek Allah'a yönelmesiyle karşılaştırılır.
Nisa 48. ayet — Allah'a ortak koşulmasını bağışlamaz, bunun altındakini dilediğine bağışlayabilir denir. Ortak koşana, dehşet bir zarara neden olan şeyler uydurmuş olduğu bildirilir.
Enam 22. ayet — Bir gün hepsi toplanır ve ortak koşanlara ortaklarınız olduklarını iddia ettikleriniz nerede diye sorulur. Ortak, iddia edilen kişiler olarak soruyla yüzleştirilir.
Araf 33. ayet — Rabbin; aşırılık ve hayasızlıkları, zarara yol açan şeyleri, haksız baş kaldırmayı, hakkında yetki indirmediği şeyi ortak koşmayı ve bilmediğiniz şeyleri Allah hakkında söylemeyi haram kıldığı bildirilir. Ortak koşmak bu yasaklar arasında sayılır.
Yunus 28. ayet — Ortak koşanlara siz ve ortak koştuklarınız yerlerinize denir, aralarını açarız; ortak koştukları da siz yalnız bize kulluk etmiyordunuz der. Ortaklar kendilerine yöneltilen bu tutumu reddeder.
Yusuf 38. ayet — Allah'a herhangi bir şeyi ortak koşmamız bize olur şey değildir; bu Allah'ın armağanıdır denir. Ayet ortak koşmamayı, insanlara verilen bir armağan olarak anar.
Sık sorulanlar
Şirk kökünün sözlük anlamı nedir?
İki asıl anlamı vardır: birlikte olmak ve uzanıp doğru gitmek. Bir şeyin iki kişiye ait olması, iki mülkün karışması ve Allah'a ortak tanımak olan büyük şirk bu kökle anılır.
Ayetlerde ortak koşmak nasıl anılır?
Allah'a ortak koşulmasının bağışlanmadığı, hakkında yetki indirilmemiş bir şeyin ortak koşulmasının yasaklandığı ve ortak koşanlarla ortaklarının hesap gününde yüzleştirildiği ayetlerde geçer.