Söz
Söz, dille ifade edilen her şeydir. Kur'an'da insanın ağzından çıkan sözün onu bağlayan, delil ya da yük olan bir şey olduğu görülür.
Köklerde ne diyor?
قول (qwl): Söylemek, dille ifade etmek temel anlamdır. Tam ya da eksik, dilin söylediği her söz bu kökün kapsamına girer.
قول (qwl) — Söz söylemek, konuşmak (Mekâyîs): وهو القول من النطق
قول (qwl) — Dilin söylediği her söz, tam ya da eksik (Lisân): كل لفظ قال به اللسان
قول (qwl) — Dil (söyleme aracı) (Ayn): المقول: اللسان
قول (qwl) — Çok konuşan kişi (Ayn): وقوال وقوالة أي كثير القول
قول (qwl) — Olmayanı söylemek, söz uydurmak (Ayn): وتقول باطلا أي قال ما لم يكن
Tanım
Bu kökün temel anlamı söylemek, dille ifade etmektir. Sözlüklerde dilin söylediği her söz, tam ya da eksik, bu kökün kapsamına girer; dilin kendisi ve olmayanı söylemek, söz uydurmak da aynı kökte anılır. Kur'an'da söz; iman iddiası, çağrı, uyarı, iftira ve yemin gibi çok farklı biçimlerde geçer. Ayetler sözün yalnız ağızdan çıkan bir ses olmadığını, söyleyenin hâlini ve niyetini ortaya koyduğunu gösterir.
Ayetlerle
Bakara 8. ayet — Bazı kimselerin ağızlarıyla inandık dediği, ama ayetin ifadesiyle inanıp güvenmedikleri anlatılır. Söz ile iç durum arasındaki ayrılık burada görünür.
Nisa 5. ayet — Aklı ermeyenlere mallarını vermemekle birlikte onlara herkesçe kabul gören iyi söz söylemeleri istenir. Söz burada kırıcı ve kaba olmayan bir davranış ölçüsüdür.
Araf 5. ayet — Sıkıntı geldiğinde çağrılarının yanlış yapanlar olduklarını söylemekten başka bir şey olmadığı belirtilir. Söz, kişinin durumu kabul edişinin ifadesi olarak geçer.
Tevbe 30. ayet — Bazı toplulukların Allah hakkındaki iddiaları aktarılır ve bunun ağızlarıyla söyledikleri bir söz olduğu vurgulanır. Söz burada bir iddia, bir ifade olarak yer alır.
Yunus 2. ayet — İnsanlar, bir adamın uyarmasına hayret edince gerçekleri örtenlerin ona açıkça bir büyüleyici dediği anlatılır. Söz, bir kimseye yöneltilen itham olarak geçer.
Sık sorulanlar
Kur'an'da söz ne anlama gelir?
Kökün temel anlamı söylemek, dille ifade etmektir. Ayetlerde söz; iddia, çağrı, uyarı ve itham gibi biçimlerde geçer ve söyleyenin durumunu yansıtır.
Söz ile iç durum arasında ne ilişki görülür?
Bakara 8'de bazılarının ağızlarıyla inandık dediği, ama inanıp güvenmedikleri bildirilir. Söz, ayetlerde bazen iç durumu yansıtır, bazen ondan ayrı düşer.