Şükür
Şükrün dört ayrı asıl anlamı vardır; en bilineni yapılan iyiliği övgüyle anmaktır. Nimeti zihinde canlandırıp açığa vurmak, karşıtı küfür ise onu unutup örtmektir.
Köklerde ne diyor?
شكر ($kr): Dört ayrı temel anlamı vardır; en bilineni yapılan iyiliği övgüyle anmaktır. Şükür, nimeti zihinde canlandırıp açığa vurmak, nankörlük ise onu unutup örtmektir.
شكر ($kr) — Birbirinden uzak dört asıl (Mekâyîs): أصول أربعة متباينة بعيدة القياس
شكر ($kr) — Gördüğü iyilik için birini övgüyle anmak (Mekâyîs): الشكر: الثناء على الإنسان بمعروف يوليكه
شكر ($kr) — Nimeti zihinde canlandırıp açığa vurmak (Müfredât): الشكر: تصور النعمة وإظهارها
شكر ($kr) — Karşıtı küfür: nimeti unutup örtmek (Müfredât): ويضاده الكفر، وهو: نسيان النعمة وسترها
شكر ($kr) — Bir şeydeki dolgunluk ve bolluk (Mekâyîs): والأصل الثاني: الامتلاء والغزر في الشيء
شكر ($kr) — Ağaç gövdesinden çıkan taze sürgün (Mekâyîs): الشكير من النبات، وهو الذي ينبت من ساق الشجرة
Tanım
Kökün birbirinden uzak dört asıl anlamı vardır; sözlük bunlardan üçünü şöyle verir: gördüğü iyilik için birini övgüyle anmak, bir şeydeki dolgunluk ve bolluk, ağaç gövdesinden çıkan taze sürgün. Mufradat şükrü nimeti zihinde canlandırıp açığa vurmak diye açıklar; karşıtı küfür, nimeti unutup örtmektir. Ayetlerde kök, nimet verenin armağanları anıldıktan sonra karşılığını vermeyi, ayrıca Allah'ın karşılığını verenlerin karşılığını verdiğini anlatır.
Ayetlerle
Bakara 52. ayet — Bunun ardından sizi sildik ki karşılığını veresiniz denir. Şükür, bağışlanmanın ardından beklenen bir tutum olarak anılır.
Nisa 147. ayet — İnanıp güvenir ve nimetlerin karşılığını verirseniz Allah azabınızla ne yapsın denir; Allah karşılığını verenin karşılığını verendir. Kök bu ayette Allah için de kullanılır.
Araf 10. ayet — Yeryüzünde imkan verilmiş ve geçimlikler konumlandırılmıştır; karşılığını ne kadar az veriyorsunuz denir. Ayet nimetlerin sayıldığı yerde azlığı eleştirir.
Enfal 26. ayet — Az ve zayıf düşürülmüşken barındırıldıkları, yardımla güçlendirildikleri ve temiz şeylerden rızıklandırıldıkları hatırlatılır. Bunlar karşılığını verin diye sayılır.
İbrahim 5. ayet — Musa'nın ayetlerle gönderildiği anlatılır; bunda çok dirençli olan ve nimetlerin karşılığını çokça verenler için ayetler vardır. Kök burada çokça veren kişi olarak geçer.
Nahl 14. ayet — Denizin buyruk altına verilmesi, ondan taze et ve takı çıkarılması ve gemilerin yarıp gitmesi anlatılır. Bunlar karşılığını verin diye sıralanır.
Sık sorulanlar
Şükür kökünün sözlük anlamı nedir?
Dört ayrı asıl anlamı vardır; en bilineni iyilik için birini övgüyle anmaktır. Nimeti zihinde canlandırıp açığa vurmak, bolluk ve taze sürgün de aynı kökle anılır.
Şükür ve küfür arasındaki ilişki nedir?
Sözlüklere göre şükür nimeti zihinde canlandırıp açığa vurmak, karşıtı küfür ise nimeti unutup örtmektir. Ayetler nimetler sayıldıktan sonra karşılığını vermeyi anar.