Taraf
Bir şeyin ucu, kenarı ve yanı; Kur'an'da gündüzün uçları, yeryüzünün çevresi ve bir kesimin kenarı için geçer.
Köklerde ne diyor?
طرف (Trf): İki temel anlamı vardır: bir şeyin ucu, kenarı ve bazı organlardaki hareket. Göz kırpmak ve bakış ikinci anlamdan, uç ve yeni edinilen mal birinciden gelir.
طرف (Trf) — Bir şeyin ucu ve organdaki hareket (Mekâyîs): أصلان: فالأول يدل على حد الشيء وحرفه، والثاني يدل على حركة في بعض الأعضاء
طرف (Trf) — Bir şeyin yanı, kenarı (Müfredât): طرف الشيء: جانبه
طرف (Trf) — Göz kapağını oynatmak; bakış (Müfredât): والطرف: تحريك الجفن، وعبر به عن النظر
طرف (Trf) — Görme, göz (Ayn): والطرف: اسم جامع للبصر
طرف (Trf) — Yeni edinilen; eskinin karşıtı (Mekâyîs): للشيء المستحدث: طريف ; وهو خلاف التليد
طرف (Trf) — Anne ve baba tarafı (Müfredât): هو كريم الطرفين ، أي: الأب والأم
Tanım
Sözlüğe göre bu kökün ilk anlamı bir şeyin ucu ve kenarıdır; göz kapağının oynaması ve bakış da aynı kökten türer. Kur'an'da özellikle uç ve kenar kullanımı öne çıkar: gündüzün iki ucu, yeryüzünün çevresi ve karşı tarafın bir kesimi. Kelime bütünün tam ortasını değil, sınırına yakın bölümünü gösterir; kimi ayette bu bölümün eksiltilmesi ya da koparılması anlatılır.
Ayetlerle
Ali İmran 127. ayet — Ayet, gerçekleri örtenlerin bir kesiminin koparılması ya da bozguna uğratılması amacından söz eder; kelime burada bir bütünün kenar bölümü olarak geçer.
Hud 114. ayet — Salatı ikame etme emri gündüzün iki ucu ve gecenin yakın saatleriyle birlikte anılır; kelime gündüzün başını ve sonunu, yani iki kenarını belirtir.
Rad 41. ayet — Ayet, yeryüzünün çevre kısımlarından eksiltilmesine dikkat çekmeyi ister; kelime burada ülkenin ortası değil, kenarları anlamında kullanılır.
Taha 130. ayet — Güneşin doğuşundan ve batışından önce, gecenin bazı saatlerinde ve gündüzün uçlarında tesbih etmek söylenir; kelime gündüzün kenar vakitlerini gösterir.
Enbiya 44. ayet — Uzun ömür verilenlere, yeryüzünü çevresinden eksilttiğimizi görüp görmedikleri sorulur; ifade 13:41 ile aynıdır ve çevre anlamını taşır.
Sık sorulanlar
Taraf kökü sözlükte neyi anlatır?
Sözlükte bir şeyin ucu ve kenarını anlatır. Aynı kökten göz kapağının oynaması ve bakış da türer; yani kökte hem kenar hem göze ait hareket anlamı vardır.
Kur'an'da gündüzün uçları nasıl geçer?
Salatın ikamesi ve tesbih anlatılırken gündüzün iki ucu anılır. Kelime burada gündüzün başlangıç ve bitiş kenarlarını belirtir (11:114, 20:130).