Teklif
Bir kişiye zahmetli bir işi ya da sorumluluğu yüklemek; Kur'an'da kimsenin gücü dışında yükümlü tutulmaması vurgulanır.
Köklerde ne diyor?
كلف (klf): Bir şeye düşkünlük ve bağlanma temel anlamdır; zahmetle yapılan iş, yükümlülük ve yüzü kaplayan leke bu kökten doğar.
كلف (klf) — Bir şeye düşkünlük ve bağlılık (Mekâyîs): يدل على إيلاع بالشيء وتعلق به
كلف (klf) — Üstlenilen zahmet ya da hak (Mekâyîs): والكلفة: ما يتكلف من نائبة أو حق
كلف (klf) — Zahmetle ya da yapmacıklıkla yapılan iş (Müfredât): والتكلف: اسم لما يفعل بمشقة، أو تصنع
كلف (klf) — Kendini ilgilendirmeyene karışan (Mekâyîs): والمتكلف: العريض لما لا يعنيه
كلف (klf) — İbadetlerde yükümlülük (teklif) (Müfredât): يستعمل التكليف في تكلف العبادات
كلف (klf) — Yüz derisini değiştiren leke (Mekâyîs): الكلف: شيء يعلو الوجه فيغير بشرته
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeye düşkünlük ve bağlanmadır; buradan üstlenilen zahmet, zahmetle yapılan iş ve yükümlülük anlamları çıkar. Kur'an'da fiil, bir kişiye bir işi ya da sorumluluğu yüklemek anlamında geçer. Ayetlerde yükümlülük, kişinin kapasitesi ve kendisine verilenle sınırlı tutulur; başkasının sorumluluğunun yüklenmediği de söylenir.
Ayetlerle
Nisa 84. ayet — Allah yolunda çarpışması söylenen kişiye kendinin dışında kimseyle mükellef olmadığı bildirilir; yükümlülük kişinin kendi payıyla sınırlıdır.
Araf 42. ayet — İnanıp düzeltici işler yapanlar anlatılırken, bir nefsin kapasitesi dışında sorumlu tutulmadığı bildirilir.
Müminun 62. ayet — Bir nefse kapasitesi dışındakinin teklif edilmediği ve gerçekle konuşan bir kitabın bulunduğu söylenir.
Sad 86. ayet — Karşılık istemediğini ve sorumluluk yükleyenlerden olmadığını söyleyen birinin sözü aktarılır; teklif yükleme anlamında geçer.
Talak 7. ayet — Nafaka konusunda genişlik sahibinin ve ölçülü rızık verilenin imkanına göre harcaması istenir; Allah kimseye verdiğinden başkasını yüklemez.
Sık sorulanlar
Teklif kelimesinin kökü ne anlama gelir?
Kökün temel anlamı bir şeye düşkünlük ve bağlanmadır. Buradan üstlenilen zahmet ve yükümlülük anlamı çıkar; bu yüzden fiil bir işi birine yüklemek için kullanılır.
Kur'an kimseyi gücünün ötesinde yükümlü tutar mı?
Ayetlere göre hayır. Bir nefis kapasitesi ve kendisine verilenin ötesinde yükümlü tutulmaz; bu cümle birkaç farklı sure ve bağlamda tekrarlanır.