Temas
Temas, bir şeye elle dokunmak ve ona değmektir. Kur'an'da darlığın, azabın ve yorgunluğun insana dokunması bu kökle anlatılır.
Köklerde ne diyor?
مسس (mss): Bir şeyi elle yoklayıp dokunmak temel anlamdır; cin çarpması, kadına yaklaşmak ve kimseye dokunmama da bu anlamdan doğar.
مسس (mss) — Bir şeyi elle yoklamak, dokunmak (Mekâyîs): يدل على جس الشيء باليد
مسس (mss) — Dokunmak, el sürmek (Lisân): أمسه مسا ومسيسا: لمسته
مسس (mss) — Cin çarpmış kimse (Mekâyîs): والممسوس: الذي به مس، كأن الجن مسته
مسس (mss) — Kadına yaklaşmak (Ayn): ويقال: مس المرأة ومماستها إتيانها
مسس (mss) — Dokunma yok, temas yok (Ayn): لا مساس أي لا مماسة
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeyi elle yoklamak ve dokunmaktır. Sözlükler kadına yaklaşmayı ve bir kimseye dokunulmamasını da aynı kökte sayar. Kur'an'da fiilin öznesi çoğunlukla elle tutulur bir şey değildir; ateş, azap, darlık ve yorgunluk insana temas eder. Böylece kök, bir olayın kişiye değmesini ve onu etkilemesini anlatan bir fiil olur. Allah'ın darlık ya da hayır temas ettirmesi de aynı kökle söylenir.
Ayetlerle
Bakara 80. ayet — Sayılı günler dışında ateşin kendilerine temas etmeyeceğini söyleyenlere, Allah katında bir söz alıp almadıkları sorulur. Kök, ateşin kişiye değmesini anlatır.
Enam 17. ayet — Allah bir darlık temas ettirirse onu O'ndan başkasının kaldıramayacağı söylenir. Kök, darlığın kişiye ulaşmasını gösterir.
Yunus 12. ayet — İnsana darlık temas edince dua ettiği, kaldırılınca ise dua etmemiş gibi geçip gittiği anlatılır. Kök, sıkıntının insana değmesini gösterir.
Hud 10. ayet — Darlığın ardından nimet tattırılan insanın kötülükler benden gitti dediği ve şımardığı anlatılır. Burada darlık, insana temas eden bir şey olarak geçer.
Yusuf 88. ayet — Yusuf'un kardeşleri ona, kendilerine ve ailelerine darlığın temas ettiğini söyler. Kök, bir toplumun yoksulluk içinde kalmasını anlatır.
Hicr 48. ayet — Cennette olanlara yorgunluğun dokunmayacağı bildirilir. Kök, kötü bir hâlin kişiye ulaşmamasını anlatır.
Sık sorulanlar
Mess kökü Kur'an'da neye dokunmayı anlatır?
Ayetlerde ateşin, azabın, darlığın ve yorgunluğun insana dokunması bu kökle anlatılır. Temel anlamı elle yoklamak olan kök, burada bir olayın kişiye ulaşmasını gösterir.
Darlık temas etmesi ne demektir?
Ayet dilinde darlık, bir kişiye ya da topluma değen bir sıkıntıdır. Allah'ın darlık veya hayır temas ettirmesi söylenir; kaldıracak olan da O'dur.