Tilavet
Kök, arkasından gitmek, izlemek demektir; ayeti ayete ekleyerek izlediği için okumak da bu kökten gelir. Kur'an'da ayetlerin okunup aktarılması için geçer.
Köklerde ne diyor?
تلو (tlw): Arkasından gitmek, izlemek temel anlamdır; Kur'an okumak (tilâvet) ayeti ayete ekleyerek izlemek olduğu için bu kökten gelir. Geride kalan artık da bu anlamdan doğar.
تلو (tlw) — Ardından gitmek, izlemek (Mekâyîs): أصل واحد، وهو الاتباع
تلو (tlw) — Kur'an okumak: ayeti ayete ekleyerek izlemek (Mekâyîs): ومنه تلاوة القرآن، لأنه يتبع آية بعد آية
تلو (tlw) — Yüzüstü bırakmak, terk etmek (Lisân): خذلته وتركته
تلو (tlw) — Geride kalan artık (Mekâyîs): التلية والتلاوة وهي البقية
تلو (tlw) — Eşek yavrusu (Ayn): والتلو: ولد الحمار
Tanım
Bu kökün temel anlamı ardından gitmek, izlemektir. Sözlüklere göre Kur'an okumak, ayeti ayetin peşine takarak izlemek olduğu için bu kökle anlatılır. Yüzüstü bırakmak ve geride kalan artık da aynı kökten türer. Kur'an'da kök, ayetlerin birine okunması, aktarılması ve haberin anlatılması için kullanılır. Okunan şey karşısındaki tutum de vurgulanır: kalplerin ürpermesi, imanın artması, boyun eğmek ya da arkayı dönüp çekilmek.
Ayetlerle
Bakara 44. ayet — Kitabı okuyup aktaranların kendilerini unutmaları sorgulanır; okumak, söylenenle yapılanın uyumuna bağlanır.
Enfal 2. ayet — Ayetleri okunduğunda imanlarının arttığı kimseler anlatılır; okunan ayet, insanın içindeki tutumu etkileyen şeydir.
Yunus 16. ayet — Peygamber, Allah dileseydi bunu okumayacağını söyler; okuyup aktarmak vahyi insanlara ulaştırma işi olarak geçer.
İsra 107. ayet — Önceden ilim verilenlere ayetler okunduğunda yüzüstü boyun eğdikleri söylenir; okunan söz karşısındaki etki anlatılır.
Kehf 27. ayet — Peygamberden Rabbinin kitabından vahyedileni okuması istenir; kök, vahyi izleyip aktarma işini gösterir.
Araf 175. ayet — Ayetleri verilip sıyrılan kimsenin haberini okuması söylenir; kök yalnız ayeti değil, bir haberi anlatmak için de geçer.
Sık sorulanlar
Tilavet kelimesinin kök anlamı nedir?
Kök anlamı arkasından gitmek, izlemektir. Sözlükler, ayeti ayete ekleyerek izlemek olduğu için okumanın bu kökle anıldığını belirtir.
Kur'an'da tilavet yalnız yüksek sesle okumak mıdır?
Ayetler, kökü ayetlerin okunması ve aktarılması, bir haberin anlatılması ve okunanın insanda etki bırakması için kullanır. Yalnız ses vurgusu yoktur.