Varış
Varış, varılan yer ve dönüştür; bir hâlden başka bir hâle geçmekten ve işin sonundan doğar. Kur'an'da insanın döneceği yeri anlatır.
Köklerde ne diyor?
صير (Syr): Varılan yer ve dönüş temel anlamdır; bir hâlden başka bir hâle geçmek (sayrûret) ve işin sonu bundan doğar. Kapı aralığı anlamındaki 'sîr' ise bu asla uymaz.
صير (Syr) — Varılan son, dönüş yeri (Mekâyîs): أصل صحيح، وهو المآل والمرجع
صير (Syr) — Bir hâlden öbür hâle geçmek (Müfredât): و صار عبارة عن التنقل من حال إلى حال
صير (Syr) — Bir şeye varıp orada son bulmak (Müfredât): وصار إلى كذا: انتهى إليه
صير (Syr) — İşin sonu (Mekâyîs): وصيور الأمر: آخره
صير (Syr) — Bir şeyi bir hâle sokmak, kılmak (Lisân): وصيرته أنا كذا أي جعلته
صير (Syr) — Yarık, aralık (kökün aslına uymayan) (Mekâyîs): ومما شذ عن الباب الصير، وهو الشق
Tanım
Kökün temel anlamı varılan yer ve dönüştür. Sözlükler bir hâlden öbür hâle geçmeyi, bir şeye varıp orada son bulmayı ve işin sonunu bu anlamın içinde sayar. Kur'an'da kelime, hep bir sonun adı olarak gelir: varış yeri Allah'adır, ateştir ya da korunaklı bahçedir. Aynı kelime kötü sondan söz ederken ne sıkıntılı bir varış yeri denerek, iyi sondan söz ederken karşılık olarak anılır.
Ayetlerle
Ali İmran 28. ayet — Gerçekleri örtenleri yakın edinmeme uyarısı yapılır ve varış yerinin Allah'a olduğu hatırlatılır. Varış, uyarının dayanağı olan sonu bildirir.
İbrahim 30. ayet — Allah'a eşler kılanlara yararlanmaları söylenir ve varış yerlerinin ateş olduğu bildirilir. Kelime burada kötü sonun adıdır.
Hac 48. ayet — Yanlış yapan nice kente süre verilip sonra yakalandığı anlatılır ve varışın Allah'a olduğu söylenir. Ayet, sürenin ardından gelen dönüşü gösterir.
Nur 42. ayet — Göklerin ve yeryüzünün hükümdarlığı Allah'a bağlanır ve varış yerinin O'na olduğu söylenir. Kavram, hükümdarlık ifadesinin hemen ardından sonu bildirir.
Furkan 15. ayet — Korunanlara vaat edilen bahçe için hem karşılık hem varış yeri denir. Aynı kelime burada iyi bir sonu anlatır.
Lokman 14. ayet — Anne babaya iyilik vasiyetinin ardından varışın Allah'a olduğu hatırlatılır. Varış, insanın hesabını vereceği yer olarak geçer.
Sık sorulanlar
Kur'an'da varış neyi anlatır?
Varılan son yeri ve dönüşü anlatır. Kök bir hâlden başka bir hâle geçmeyi ve işin sonunu da kapsar; ayetlerde varış yeri Allah, ateş ya da korunaklı bahçe olarak belirtilir.
Varış yeri kötü sonla mı anılır?
Hem kötü hem iyi sonla anılır. Tevbe 73'te barınak cehennem olup ne sıkıntılı bir varış yeri denir; Furkan 15'te korunanlar için bahçe karşılık ve varış yeri olarak geçer.