Vefa
Bir şeyi tamamlayıp eksiksiz kılmak olan bu kök, ahde bağlı kalmayı ve hakkı tam ödemeyi anlatır. Kur'an'da ölümle canı almak için de geçer.
Köklerde ne diyor?
وفي (wfy): Bir şeyi tamamlayıp eksiksiz kılmak temel anlamdır. Ahde bağlı kalmak (vefa), hakkı tam ödemek ve ölümle canı tamamen almak bundan doğar.
وفي (wfy) — Tamamlamak, eksiksiz kılmak (Mekâyîs): كلمة تدل على إكمال وإتمام
وفي (wfy) — Ahdi tamamlamak, şartı yerine getirmek (Mekâyîs): الوفاء: إتمام العهد وإكمال الشرط
وفي (wfy) — Vefa, gadrin (ahde ihanetin) karşıtı (Lisân): الوفاء: ضد الغدر
وفي (wfy) — Ölçü ve tartıyı tam yapmak (Müfredât): وأوفيت الكيل والوزن
وفي (wfy) — Bir şeyi bütünüyle almak; ölümle canı almak (Mekâyîs): ومنه يقال للميت: توفاه الله
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeyi tamamlamak ve eksiksiz kılmaktır. Ahdi tamamlamak, şartı yerine getirmek ve ahde ihanetin karşıtı olan vefa bu asıldan gelir. Ölçü ve tartıyı tam yapmak ile bir şeyi bütünüyle almak da aynı kökle ifade edilir. Kur'an'da kök sözleşmeyi yerine getirmek, karşılığı tastamam ödemek ve canın tam olarak alınması için kullanılır.
Ayetlerle
Bakara 40. ayet — İsrailoğullarından Allah'a verdikleri sözü tam yerine getirmeleri istenir. Allah da kendi verdiği sözü tam yerine getireceğini bildirir.
Ali İmran 25. ayet — Her benliğin kazandığı, yanlış yapılmadan tastamam ödenir. Kelime burada karşılığın eksiksiz verilmesi için geçer.
Maide 1. ayet — İnananlara sözleşmeleri tastamam yerine getirmeleri emredilir. Vefa, sözleşmeye bağlı kalma anlamındadır.
Enam 60. ayet — Allah sizi gece vefat ettirir ve gündüz elde ettiklerinizi bilir. Kök burada canın alınması için geçer.
Hud 15. ayet — Dünya hayatını isteyenlere amellerinin karşılığı orada tastamam verilir ve eksiltme yapılmaz. Karşılığın tam verilmesi anlatılır.
Yusuf 59. ayet — Yusuf kardeşlerine ölçüyü tastamam yaptığını söyler. Kelime ölçü ve tartıyı tam yapmak anlamında geçer.
Sık sorulanlar
Vefa kelimesi neden hem söz tutmak hem ölüm için geçer?
Kök bir şeyi tamamlamak ve bütünüyle almak anlamındadır. Söz tamamlanınca vefa olur; canın tam alınması da aynı kökle vefat diye anılır.
Kur'an'da vefa hangi bağlamlarda geçer?
Sözleşmelerin yerine getirilmesinde, karşılığın ve ölçünün tam verilmesinde ve ölüm anında geçer.