Yapım
San', bir şeyi işleyip ustalıkla yapmaktır. Kur'an'da insanın ürettikleri, zırh ve yapı işleri ile Allah'ın her şeyi sapasağlam yapışı bu kökle anlatılır.
Köklerde ne diyor?
صنع (SnE): Bir şeyi işleyip yapmak temel anlamdır. Râgıb'a göre san', işi ustalıkla ve güzel yapmaktır; iyilik, yapılar ve rüşvet benzeri yaranma da bu köktendir.
صنع (SnE) — Bir şeyi işleyip yapmak (Mekâyîs): وهو عمل الشيء صنعا
صنع (SnE) — İşi ustalıkla, güzel yapmak (Müfredât): الصنع: إجادة الفعل
صنع (SnE) — Bir şeyi iyice yetiştirip düzeltmek (Müfredât): والاصطناع: المبالغة في إصلاح الشيء
صنع (SnE) — Birine yapılan iyilik (Mekâyîs): والصنيعة: ما اصطنعته من خير
صنع (SnE) — İnsanların yaptığı yapılar ve kuyular (Ayn): والمصانع: ما يصنعه العباد من الأبنية والآبار
صنع (SnE) — Rüşvet benzeri yaranma (Mekâyîs): المصانعة، وهي كالرشوة
Tanım
Sözlükte san', bir şeyi işleyip yapmaktır. Râgıb'a göre bu iş, ustalıkla ve güzel yapılan iştir. Bir şeyi iyice yetiştirip düzeltmek, birine yapılan iyilik, insanların yaptığı yapılar ve kuyular da kökün kullanımlarıdır. Kur'an'da kelime insanların ürettiklerini, yaptıklarını ve Allah'ın yapımını anlatır. Allah her şeyi sapasağlam yapan olarak anılır; insanın ürettiklerinden haberdar olduğu söylenir.
Ayetlerle
Maide 63. ayet — Rablerine adananların ve din bilginlerinin zarara yol açan sözlerden ve haksız kazançtan engellememeleri eleştirilir. Üretilenler kötü bulunur.
Hud 16. ayet — Ahirette ateşten başka bir şeyi olmayanların ürettikleri şeyin boşa gittiği, yaptıklarının geçersiz olduğu bildirilir.
Kehf 104. ayet — Dünya hayatındaki koşturmaları hedefine ulaşmayanlar, iyi iş ürettiklerini sanırlar. Burada sun' ustalıkla yapılan iş anlamındadır.
Taha 39. ayet — Musa'ya, gözümün önünde yetiştirilmen için sevgi bıraktım denir. Fiil, özenle yetiştirilmeyi anlatır.
Enbiya 80. ayet — Davud'a zırh sanayisi öğretilir ve sıkıntıdan korunmak için yapılan bu işin karşılığını verip vermeyecekleri sorulur.
Neml 88. ayet — Dağların bulut gibi yürümesi, her şeyi sapasağlam yapan Allah'ın yapımı olarak anılır. Sun' Allah'a bağlanır.
Sık sorulanlar
San' kelimesi ne demektir?
Bir şeyi işleyip yapmak, çoğunlukla ustalıkla ve güzel yapmaktır. Üretmek, yetiştirmek ve yapı kurmak anlamları da aynı köktendir.
Kur'an'da insanın yaptıkları nasıl anılır?
İnsanın ürettikleri ve yaptıklarından Allah'ın haberdar olduğu söylenir. Bazı ayetlerde bu işler boşa gider, bazılarında zırh gibi yararlı bir yapımı anlatır.