Yetim
Yetim, yalnız ve tek kalmaktır; ergenliğe ermeden babasını yitiren çocuğa bu ad verilir.
Köklerde ne diyor?
يتم (ytm): Tek kalmak, yalnızlık temel anlamdır; yetim, ergenliğe ermeden babasını kaybeden çocuktur. Eşsiz her şeye de 'yetîm' denir.
يتم (ytm) — Yalnız kalma, tek olma (Lisân): اليتم: الانفراد
يتم (ytm) — Çocuğun ergenlikten önce babasından kopması (Müfredât): اليتم: انقطاع الصبي عن أبيه قبل بلوغه
يتم (ytm) — Hayvanlarda anneden yoksunluk (Mekâyîs): وفي سائر الحيوان من جهة الأم
يتم (ytm) — Tek kalan her şey (Mekâyîs): ويقولون لكل منفرد يتيم
يتم (ytm) — Eşsiz inci (Müfredât): يقال: درة يتيمة
Tanım
Ytm kökünün sözlükteki temel anlamı yalnız kalmak, tek olmaktır. Çocuğun ergenlikten önce babasından kopmasını, hayvanlarda ise yavrunun anneden yoksun kalmasını anlatır; eşsiz inci gibi tek kalan her şeye de aynı ad verilir. Kur'an'da yetim, infak edilecek, mal verilecek, yedirilecek ve ezilmeyecek kişi olarak geçer; ayetler yetimin malı ve onunla davranış üzerinde durur.
Ayetlerle
Nisa 2. ayet — Yetimlere mallarının verilmesi, temiz olanı pisle değiştirmemek ve onların malını kendi mallarına katıp nasiplenmemek istenir; bu büyük bir vebal sayılır. Ayet yetimi mal konusunda korunacak kişi olarak gösterir.
İsra 34. ayet — Daha iyisi olması dışında, şiddetli çağına ulaşana kadar yetimin malına yaklaşılmaması istenir. Hemen ardından verilen sözün yerine getirilmesi gelir.
İnsan 8. ayet — İnanıp güvenenler yiyeceği sevmelerine rağmen ihtiyaç sahibine, yetime ve esire yedirirler. Yetim, burada yiyecek paylaşılan kişiler arasında sayılır.
Fecr 17. ayet — Ayet, sandığınız gibi değil diyerek insanların yetimi saygın bir konuma getirmediklerini söyler. Yetime saygı gösterilmemesi, ayette eleştirilen bir davranıştır.
Duha 9. ayet — Öyleyse sakın yetimi ezme denir. Bir önceki ayette yetim bulunup barındırılmaktan söz edildiği için emir, yetime karşı tavrı belirler.
Maun 2. ayet — Yetimi itip kakan kimse bu ayette anlatılır. Yetimi itmek, ayetin kınadığı bir davranış olarak sayılır.
Sık sorulanlar
Yetim kelimesinin sözlük anlamı nedir?
Ytm kökü yalnız ve tek kalmak demektir. Ergenlikten önce babasını yitiren çocuğa, tek kalan eşsiz inciye de bu ad verilir.
Kur'an yetim hakkında hangi davranışları sayar?
Ayetlerde yetimlere mallarının verilmesi, malına yaklaşılmaması, yedirilmesi istenir; yetimi ezmek, itip kakmak ve ona saygı göstermemek eleştirilir.