Yurt
Bir şeyi her yandan kuşatmak kökünden gelen yurt, duvarla çevrili barınılan yer demektir; Kur'an dünya ve ahiret için de yurt der.
Köklerde ne diyor?
دور (dwr): Bir şeyin bir şeyi her yandan kuşatması temel anlamdır; dönmek ve daire bundan doğar. Yurt da duvarla çevrili oluşundan bu adı alır; dünya ve ahiret 'yurt' diye anılır.
دور (dwr) — Bir şeyi her yandan kuşatmak (Mekâyîs): يدل على إحداق الشيء بالشيء من حواليه
دور (dwr) — Ev, yurt: duvarla çevrili oluşundan (Müfredât): الدار: المنزل اعتبارا بدورانها الذي لها بالحائط
دور (dwr) — Dünya yurdu ve ahiret yurdu (Müfredât): والدار الدنيا، والدار الآخرة
دور (dwr) — Çevreleyen çizgi, daire (Müfredât): والدائرة: عبارة عن الخط المحيط
دور (dwr) — İnsanı kuşatan kötü hâller (Mekâyîs): أي الحالات المكروهة أحدقت بهم
دور (dwr) — Zaman, devran (Mekâyîs): والدواري: الدهر
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeyi her yandan kuşatmaktır; dönmek ve daire de buradan doğar. Ev, yurt duvarla çevrili olduğu için bu adı alır. Kur'an'da kelime insanların yerleşik olduğu yurdu, dünya ve ahiret yurdunu, esenlik yurdunu anlatır. İnsanı kuşatan kötü hâller ve dönüp duran olaylar da aynı kökle anlatılır.
Ayetlerle
Bakara 84. ayet — Kan dökmeyeceğiniz ve birbirinizi yurdunuzdan çıkarmayacağınız konusunda söz alındığı anlatılır. Yurt, insanın yerleşik olduğu çevre olarak geçer.
Enam 32. ayet — Dünya hayatı bir oyun ve oyalanmadır; ahiret yurdu ise sakınanlar için hayırlıdır. Yurt, iki ayrı yaşam evresi için kullanılır.
Araf 78. ayet — Semud halkını çalkantı yakaladı ve yurtlarında kımıldayamaz hâle geldiler. Yurt, ahalinin yerleşik olduğu yeri bildirir.
Tevbe 98. ayet — Bazı bedevilerin başınıza gelecek olayları gözetleyip beklediği; kötülük çemberinin kendi üzerlerine olduğu söylenir. Aynı kök dönen ve kuşatan hâli anlatır.
Yunus 25. ayet — Allah'ın esenlik yurduna çağırdığı ve dilediğini doğru yola ilettiği bildirilir. Yurt burada esenliğin yaşandığı yer olarak anılır.
Rad 22. ayet — Zorluklara direnen ve iyiliği ön plana alanlar için bu yurdun sonu vardır denir. Sonuç, yurdun akıbeti olarak anlatılır.
Sık sorulanlar
Yurt kelimesinin kök anlamı nedir?
Bir şeyi her yandan kuşatmaktır. Ev ya da yurt duvarla çevrili olduğu için bu adı alır; daire ve dönmek de aynı kökten gelir.
Kur'an'da dünya ve ahiret yurdu nasıl anılır?
Her ikisi de yurt diye anılır. Dünya hayatı oyun ve oyalanma olarak, ahiret yurdu ise sakınanlar için daha hayırlı olarak tarif edilir.