Zayi Etme
Bir şeyin elden çıkıp kaybolması; Kur'an'da Allah'ın iyi işin karşılığını zayi etmemesi bu kökle anlatılır.
Köklerde ne diyor?
ضيع (DyE): Bir şeyin elden çıkıp kaybolması ve yok olması temel anlamdır. Kur'an'da Allah'ın iyi işi boşa çıkarmaması bu köktendir; bakılmazsa elden gidecek arazi mülkü de bu adla anılır.
ضيع (DyE) — Bir şeyin elden çıkıp kaybolması, yok olması (Mekâyîs): يدل على فوت الشيء وذهابه وهلاكه
ضيع (DyE) — Kaybolmak, zayi olmak (Müfredât): ضاع الشيء يضيع ضياعا
ضيع (DyE) — Çok şey kaybeden (Mekâyîs): أضاع فهو مضيع، إذا كثر ضياعه
ضيع (DyE) — Bakılmazsa elden gidecek arazi mülkü (Müfredât): وضيعة الرجل: عقاره الذي يضيع ما لم يفتقد
Tanım
Sözlükte kök bir şeyin elden çıkıp kaybolmasını, zayi olmasını anlatır; bakılmazsa elden gidecek mülk de bu adla anılır. Kur'an'da kelime çoğunlukla olumsuz biçimde geçer: Allah inananların ve iyilik yapanların karşılığını zayi etmez. Bir yerde de sonradan gelenlerin salatı zayi ettikleri söylenir. Böylece kök, değer taşıyan bir şeyin korunması ya da boşa gitmesi ekseninde kullanılır.
Ayetlerle
Ali İmran 171. ayet — Allah'ın nimeti ve armağanı müjdelenir; ayrıca Allah'ın inananların karşılığını zayi etmemesi de bu müjdenin içinde yer alır.
Araf 170. ayet — Kitaba sımsıkı tutunanlar ve salatı ikame edenler için Allah'ın düzeltici olanların karşılığını zayi etmediği söylenir.
Hud 115. ayet — Dirençli olmak söylenir ve Allah'ın iyilik yapanların karşılığını zayi etmediği belirtilir.
Yusuf 56. ayet — Yusuf'a yeryüzünde imkan verilir; rahmet dilediğimize isabet eder ve iyilik yapanların karşılığı zayi edilmez.
Kehf 30. ayet — İnanıp düzeltici işler yapanlar için, daha iyi iş yapanın karşılığının zayi edilmeyeceği söylenir.
Meryem 59. ayet — Onlardan sonra gelenlerin salatı zayi ettikleri ve tutkulara uydukları anlatılır; kök burada elden bırakılan bir şeyi anlatır.
Sık sorulanlar
Allah'ın karşılığı zayi etmemesi ne demektir?
Ayetlerde inananların, iyilik yapanların ve düzeltici işler yapanların karşılığının boşa gitmeyeceği söylenir. Kök kaybolmayı anlattığından ifade, emeğin yok olmayacağını belirtir (11:115, 18:30).
Zayi etme yalnız Allah'a mı bağlanır?
Hayır. Çoğu ayette Allah zayi etmeyen olarak anılır, ama 19:59'da sonradan gelenlerin salatı zayi ettikleri söylenir; yani insan da elindekini kaybettirebilir.