Zeam
Zeam, doğruluğu kesin olmayan, yalana yakın iddiadır; Kur'an'da kanıtsız sanılanlar ve ortak koşanların iddiaları için kullanılır.
Köklerde ne diyor?
زعم (zEm): İki asıl anlamı vardır: doğruluğu kesin olmayan söz ve bir şeye kefil olmak. Kur'an'da zan çoğu kez yalana yakın iddia olarak kınanır; liderlik (zeâmet) ikinci anlamdan doğar.
زعم (zEm) — İki asıl: kesinliksiz söz ve kefil olmak (Mekâyîs): أحدهما القول من غير صحة ولا يقين
زعم (zEm) — Yalan ihtimali taşıyan söz (Müfredât): الزعم: حكاية قول يكون مظنة للكذب
زعم (zEm) — Yalan uydurmak (Ayn): والتزعم: التكذب
زعم (zEm) — Kefil (Ayn): والزعيم: الكفيل بالشيء
زعم (zEm) — Önderlik, efendilik (Mekâyîs): ومن الباب الزعامة، وهي السيادة
Tanım
Sözlükte kökün iki aslı vardır: doğruluğu kesin olmayan, yalan ihtimali taşıyan söz ve bir şeye kefil olmak. Kefil olan kişi sözü üstlenir, bu yüzden önder anlamı da buradan doğar. Kur'an'da kök çoğunlukla kanıtı olmayan iddia için gelir: ortak koşanların ortaklarını ileri sürmesi, öldükten sonra dirilmeyeceklerini sanmaları gibi. Yusuf kıssasında ise söz vermek, kefil olmak anlamındadır.
Ayetlerle
Enam 22. ayet — Toplandıkları gün ortak koşanlara, ortak olduklarını iddia ettikleri şeylerin nerede olduğu sorulur; iddia kanıtsız kalmıştır.
Yusuf 72. ayet — Kralın ölçü kabını getirene bir deve yükü verileceği, duyurucunun da bunu üstlendiği söylenir; kök burada kefil olma anlamındadır.
İsra 56. ayet — Allah'ın yakınından saydıklarınızı çağırın denir; onların sıkıntıyı kaldırmaya güçleri yetmez, iddia boşa çıkar.
Sebe 22. ayet — Allah'ın dışında iddia ettiklerinizi çağırın denir; göklerde ve yerde zerre kadar bir şeye güçleri yetmez.
Cuma 6. ayet — Allah'ın yakınları olduğunu iddia edenlere, doğru sözlüler iseniz ölümü temenni edin diye meydan okunur.
Tegabun 7. ayet — Gerçekleri örtenlerin diriltilmeyeceklerini iddia ettiği, buna karşı diriltileceklerinin ve yaptıklarından haberdar edileceklerinin bildirildiği anlatılır.
Sık sorulanlar
Zeam ne demektir?
Doğruluğu kesin olmayan, yalan ihtimali taşıyan söz, yani kanıtsız iddia demektir. Aynı kök bir şeye kefil olmak anlamını da taşır.
Kur'an'da zeam kimlerin iddiası için geçer?
Çoğunlukla ortak koşanların ortak saydıkları şeyler hakkındaki iddiası ve diriltilmeyeceklerini sanmaları için geçer. Ayetler bu iddiaların kanıtsız kaldığını gösterir.