Zillet
Zillet, boyun eğme ve alçalmadır; izzetin karşıtıdır. Kur'an'da hem kötü bir düşüş hem de ana babaya karşı gönüllü alçak gönüllülük için geçer.
Köklerde ne diyor?
ذلل (pll): Boyun eğme, eğilip yumuşama temel anlamdır; zillet izzetin karşıtıdır. Kolay güdülen hayvan (zelûl) ve meyve salkımlarının sarkıtılması da bu köktendir.
ذلل (pll) — Boyun eğme, alçalma ve yumuşaklık (Mekâyîs): يدل على الخضوع، والاستكانة، واللين
ذلل (pll) — Zillet; izzetin karşıtı (Lisân): الذل: نقيض العز
ذلل (pll) — Güdülmeye uysal hayvan (zelûl) (Ayn): الذل مصدر الذلول أي المنقاد من الدواب
ذلل (pll) — Salkımların sarkıtılması (Ayn): ويقال للكرم اذا دليت عناقيده: قد ذلل تذليلا
ذلل (pll) — Ayak basılıp düzleşmiş yol (Mekâyîs): ويقال لما وطئ من الطريق ذل
ذلل (pll) — Gömleğin yere değen etekleri (Ayn): والذلذل: أسفل القميص والقباء
Tanım
Sözlükte kök, boyun eğme, alçalma ve yumuşaklık demektir; zillet izzetin karşıtıdır. Kolay güdülen hayvana zelûl, sarkıtılan salkımlara da aynı kökten ad verilir. Kur'an'da bu kök bir yanda aşağılanmayı, rezilliği ve küçük düşmeyi, öbür yanda ana babaya indirilen alçak gönüllülük kanadını ve insanın hizmetine verilmiş uysal şeyleri anlatır.
Ayetlerle
Ali İmran 26. ayet — Allah'a, dilediğine izzet verip dilediğini zelil eden olarak seslenilir. Zillet burada izzetin karşıtı olarak, mülkün sahibinin elindeki iki durumdan biri olarak geçer.
Araf 152. ayet — Buzağıyı edinenlere Rablerinden bir tepki ve dünya hayatında bir zillet erişeceği söylenir. Zillet, uydurma bir şeye yönelmenin karşılığı olarak anılır.
Yunus 26. ayet — İyilik yapanların yüzlerini karalık ve zillet sarmaz denir. Zillet, cennet arkadaşlarında bulunmayan bir hâl olarak geçer.
İsra 24. ayet — Ana babaya merhametten zillet kanadını indirmek emredilir. Aynı kök burada küçümseme değil, merhamete dayalı gönüllü alçak gönüllülük için kullanılır.
Neml 34. ayet — Hükümdarlar bir kente girdiğinde izzetli kesimi ezilmiş kıldıkları söylenir. Ezilmiş sözü burada kökün çoğul biçimidir ve güçle aşağılamayı anlatır.
Yasin 72. ayet — Hayvanların insanlar için uyumlu ve erişilebilir kılındığı bildirilir; kimi binilir, kimi yenir. Kök burada uysal ve hizmete verilmiş olmayı anlatır.
Sık sorulanlar
Kur'an'da zillet ne demektir?
Kökün anlamı boyun eğme ve alçalmadır. Kur'an'da aşağılanma ve rezillik anlamında geçtiği gibi, ana babaya karşı alçak gönüllülük ve insanın hizmetine verilmiş uysal şeyler için de kullanılır.
Zillet ile izzet arasında nasıl bir ilişki var?
Sözlük zilleti izzetin karşıtı sayar. Ayetlerde de Allah dilediğine izzet verir, dilediğini zelil eder; izzetli kesimin ezilmiş kılınması da aynı karşıtlık içinde anılır.