Akıl Kuran (akilkuran.com)

زيغ (zyg) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

زيغ (zyg) kökü Kuran'da 8 ayette, toplam 9 kez geçer. Temel anlamı: Temel anlamı bir şeyin doğrudan sapıp eğilmesidir; doğruluktan ayrılmak, güneşin ve gözün kayması bu köktendir. Kur'an'da kalplerin hidayetten kayması için kullanılır. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât maddeleri künyeleriyle verilir.

Anlam: Temel anlamı bir şeyin doğrudan sapıp eğilmesidir; doğruluktan ayrılmak, güneşin ve gözün kayması bu köktendir. Kur'an'da kalplerin hidayetten kayması için kullanılır. • Kuran'da 8 ayette, toplam 9 kez geçer. • Ali İmran 3:7 — Bu Kitâp'ı sana indiren Odur. Onun bir kısım âyetleri muhkemdir ki bunlar Kitâp'ın anasıdır. Diğer âyetler de muteşâbihtir. Böyleyken… • Ali İmran 3:8 — Onlar derler ki: "Rabb'imiz! Bizi doğru yola ilettikten sonra kalplerimizi saptırma. Bize katından rahmet bağışla. Çünkü bağışlayıcı olan… • Tevbe 9:117 — Ant olsun ki, Allah, Nebi'nin ve zor şartlarda ona destek olan Muhacir ve Ensar'ın tevbelerini kabul etti. İçlerinden bir kısmının kalpleri… • Ahzab 33:10 — Hani onlar, alttan ve üstten, her yönden size saldırmışlardı. Gözler kaymış, yürekler ağızlara gelmişti. Ve siz, Allah hakkında zan üzerine… • Sebe 34:12 — Sabahleyin bir aylık yol gitmeyi, akşamleyin bir aylık yoldan geri dönmeyi sağlayan rüzgâr, Süleymân içindi. Ve erimiş bakırı kaynağından… • Sad 38:63 — Hani kendilerini alaya almıştık! Yoksa buradalar da biz mi görmüyoruz? • Necm 53:17 — Bakış şaşmadı ve haddi aşmadı. • Saff 61:5 — Hani Mûsâ, halkına: "Ey halkım! Benim, size Allah tarafından gönderilen bir Resûl olduğumu bildiğiniz halde, niçin bana eziyet…

زيغ kökü ne anlama gelir?

Temel anlamı bir şeyin doğrudan sapıp eğilmesidir; doğruluktan ayrılmak, güneşin ve gözün kayması bu köktendir. Kur'an'da kalplerin hidayetten kayması için kullanılır.

زيغ (zyg) kökü Kuran'da 8 ayette, toplam 9 kez geçer.

زيغ kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Bir şeyin eğilmesi, sapması (Mekâyîsü'l-Luğa)

أصل يدل على ميل الشيء

Doğruluktan, istikametten sapmak (Müfredât)

الزيغ: الميل عن الاستقامة

Güneşin batıya doğru kayması (Mekâyîsü'l-Luğa)

وزاغت الشمس، وذلك إذا مالت

Hidayetten ve doğru yoldan saptırmak (Lisânü'l-Arab)

لا تملنا عن الهدى والقصد

Bakışın şaşması, kamaşması (Lisânü'l-Arab)

وزاغ البصر أي كل

Lisânü'l-Arab'da زيغ maddesi (İbn Manzûr)

زيغ: الزَّيْغُ: المَيْلُ، زاغَ يَزِيغُ زَيْغاً وزَيَغاناً وزُيُوغاً وزَيْغُوغةً وأَزَغْتُه أَنا إِزَاغَةً، وَهُوَ زائِغٌ مِنْ قَوْمٍ زاغةٍ: مالَ. وقومٌ زاغةٌ عَنِ الشَّيْءِ أَي زَائِغُونَ. وَقَوْلُهُ تَعَالَى: رَبَّنا لَا تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنا؛ أَي لَا تُمِلْنا عَنِ الهُدَى والقَصْدِ وَلَا تُضِلَّنا، وَقِيلَ: لَا تُزِغْ قُلُوبَنا / لَا تَتَعَبَّدْنا بِمَا يَكُونُ سَبَبًا لِزَيْغِ قلوبِنا، والواوُ لُغَةٌ. وَفِي حَدِيثِ الدُّعَاءِ: / اللَّهُمَّ لَا تُزِغْ قَلْبي أَي لَا تُمَيِّلْه عَنِ الإِيمانِ. / يُقَالُ: زاغَ عَنِ الطَّرِيقِ يَزِيغُ إِذَا عدَلَ عَنْهُ. وَفِي حَدِيثِ أَبي بَكْرٍ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: أَخافُ إِن تَرَكْتُ شَيْئًا مِنْ أَمرِه أَن أَزِيغَ / أَي أَجُورَ وأَعْدِلَ عَنِ الْحَقِّ، وَحَدِيثِ عَائِشَةَ: وإذْ زَاغَتِ الأَبصار / أَي مالَتْ عَنْ مَكَانِهَا كَمَا يَعْرِضُ للإِنسان عِنْدَ الْخَوْفِ. وأَزاغه عَنِ الطَّرِيقِ أَي أَمالَه. وزاغتِ الشمسُ تَزِيغُ زَيُوغاً، فَهِيَ زائِغةٌ: مالَتْ وزاغَتْ، وَكَذَلِكَ إِذا فاءَ الفيءُ؛ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: فَلَمَّا زاغُوا أَزاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ. / وزاغَ البصرُ أَي كَلَّ. والتَّزايُغُ: التَّمايُلُ، وخصَّ بعضُهم بِهِ التَّمايُلَ فِي الأَسْنانِ. أَبو سَعِيدٍ: زَيَّغْتُ فُلَانًا تَزْيِيغاً إِذَا أَقَمْتَ زَيْغَه، قَالَ: وَهُوَ مِثْلُ قَوْلِهِمْ تَظَلَّمَ فُلَانٌ مِنْ فُلَانٍ فَظَلَّمَه تَظْليماً. والزَّاغُ: هَذَا الطَّائِرُ، وَجَمْعُهُ الزِّيغانُ؛ قَالَ الأَزهري: وَلَا أَدري أَعربيّ أَم مُعَرَّبٌ. وَفِي حَدِيثِ الحَكَمِ: أَنه رخَّصَ فِي الزَّاغِ، قَالَ: هُوَ نَوْعٌ مِنَ الغِرْبانِ صَغِيرٌ. وتَزَيَّغَتِ المرأَةُ تَزَيُّغاً مِثْلُ تَزَيَّقَتْ تَزَيُّقاً إِذا تَزَيَّنَتْ وتَبَرَّجَتْ وتَلَبَّسَتْ كَتَزَيَّنَتْ؛ عَنِ ابْنِ الأَعرابي.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 8, s. 432 — Şamile'de tam madde

Kitâbu'l-Ayn'da زيغ maddesi (Halîl b. Ahmed)

الرَيْغ: اليْلُ. والترايغ: التمايل فى الأسنان.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed

Mekâyîsü'l-Luğa'da زيغ maddesi (İbn Fâris)

الزاء والياء والغين أصل يدل على ميل الشيء. يقال زاغ يزيغ زيغا. والتزيغ: التمايل، وقوم زاغة، أي زائغون، وزاغت الشمس، وذلك إذا مالت وفاء الفيء. وقال الله جل ثناؤه: {فلما زاغوا أزاغ الله قلوبهم} [الصف: 5] ، فأما قولهم: تزيغت المرأة، فهذا من باب الإبدال، وهي نون أبدلت غينا.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 3, s. 40 — Şamile'de tam madde

Müfredât'da زيغ maddesi (Râgıb el-İsfehânî)

الزيغ: الميل عن الاستقامة، والتزايغ: التمايل، ورجل زائغ، وقوم زاغة، وزائغون، وزاغت الشمس، وزاغ البصر، وقال تعالى: وإذ زاغت الأبصار [الأحزاب/ 10] ، يصح أن يكون إشارة إلى ما يداخلهم من الخوف حتى اظلمت أبصارهم، ويصح أن يكون إشارة إلى ما قال: يرونهم مثليهم رأي العين [آل عمران/ 13] ، وقال: ما زاغ البصر وما طغى [النجم/ 17] ، من بعد ما كاد يزيغ [التوبة/ 117] ، فلما زاغوا أزاغ الله قلوبهم [الصف/ 5] ، لما فارقوا الاستقامة عاملهم بذلك.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 387 — Şamile'de tam madde

زيغ kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

أَزَاغَ (ezaga) — eğriltti: 1 kez · تُزِغْ (tuzig) — eğriltme: 1 kez · زَاغَ (zaga) — şaşmadı: 1 kez · زَاغَتِ (zagati) — kaymıştı: 1 kez · زَاغَتْ (zagat) — kaydı (mı?): 1 kez · زَاغُوٓا۟ (zagu) — onlar eğrildiği: 1 kez · زَيْغٌۭ (zeygun) — eğrilik: 1 kez · يَزِغْ (yezig) — sapsa: 1 kez · يَزِيغُ (yezigu) — kaymağa yüz tutmuş: 1 kez

زيغ kökü hangi ayetlerde geçer?