عمه (Emh) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler
عمه (Emh) kökü Kuran'da 7 ayette, toplam 7 kez geçer. Temel anlamı: Şaşkınlık ve doğru yolu bulamamak temel anlamdır. Nereye yöneleceğini bilmeden bocalamayı anlatır; gözdeki körlük gibi, kavrayışta bir körlüktür. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât maddeleri künyeleriyle verilir.
عمه kökü ne anlama gelir?
Şaşkınlık ve doğru yolu bulamamak temel anlamdır. Nereye yöneleceğini bilmeden bocalamayı anlatır; gözdeki körlük gibi, kavrayışta bir körlüktür.
عمه (Emh) kökü Kuran'da 7 ayette, toplam 7 kez geçer.
عمه kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları
Şaşkınlık, yolu az bulmak (Mekâyîsü'l-Luğa)
يدل على حيرة وقلة اهتداء
Nereye gideceğini bilmeden bocalamak (Mekâyîsü'l-Luğa)
إذا تردد لا يدري أين يتوجه
Şaşkınlıktan bir işte gidip gelmek (Müfredât)
التردد في الأمر من التحير
Sapıklık içinde bocalamak (Kitâbu'l-Ayn)
إذا تردوا في الضلالة
Basiretteki körlük (Lisânü'l-Arab)
العمه في البصيرة كالعمى في البصر
Lisânü'l-Arab'da عمه maddesi (İbn Manzûr)
عمه: العَمَهُ: التَّحَيُّر والتَّرَدُّد؛ وأَنشد ابْنُ بَرِّيٍّ: / مَتى تَعْمَهْ إِلَى عُثْمانَ تَعْمَه ... إِلَى ضَخْم السُّرادِقِ والقِبابِ / أَي تُرَدِّدُ النظرَ، وَقِيلَ: العَمَهُ التَّرَدُّدُ فِي الضَّلَالَةِ وَالتَّحَيُّرِ فِي مُنازعة أَو طَرِيقٍ؛ قَالَ ثَعْلَبٌ: هُوَ أَن لَا يَعْرِفُ الحُجَّة؛ وَقَالَ اللِّحْيَانِيُّ: هُوَ ترَدُّده لَا يَدْرِي أَين يَتَوَجَّهُ. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: وَنَذَرُهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ؛ وَمَعْنَى يَعْمَهُونَ: يَتَحَيَّرُونَ. وَفِي حَدِيثِ عَلِيٍّ، كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ: فأَينَ تَذْهَبُونَ بَلْ كَيْفَ تَعْمَهُون / ؟ قَالَ ابْنُ الأَثير: العَمَهُ فِي الْبَصِيرَةِ كَالْعَمَى فِي البصَر. وَرَجُلٌ عَمِهٌ عامِهٌ أَي يتَرَدُّدُ مُتَحيِّراً لَا يَهْتَدِي لِطَرِيقِهِ ومَذْهَبِه، وَالْجَمْعُ عَمِهون وعُمَّهٌ. وَقَدْ عَمِه وعَمَه يَعْمَهُ عَمَهاً وعُمُوهاً وعُمُوهةً وعَمَهاناً إِذَا حادَ عَنِ الْحَقِّ؛ قَالَ رُؤْبَةُ: / ومَهْمَهٍ أَطْرافُه فِي مَهْمَهِ، ... أَعْمَى الهُدَى بالجاهِلينَ العُمهِ / والعَمَهُ فِي الرأْي، والعَمَى فِي البصَر. قَالَ أَبو مَنْصُورٍ: وَيَكُونُ العَمى عَمى الْقَلْبِ. يُقَالُ: رَجُلٌ عَمٍ إِذَا كَانَ لَا يُبْصِر بِقَلْبِهِ. وأَرض عَمْهاءُ: لَا أَعلامَ بِهَا. وَذَهَبَتْ إبلُهُ العُمَّهَى إِذَا لَمْ يَدْرِ أَينَ ذَهَبَتْ، والعُمَّيْهَى مثله.
Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 13, s. 519 — Şamile'de tam madde
Kitâbu'l-Ayn'da عمه maddesi (Halîl b. Ahmed)
عمه يعمه عمها. فهو عمه وهم عمهون: إذا تردوا في الضلالة. همع: الهيمع: الموت الوحي، قال 3 : إذا بلغوا مصرهم عاجلوا ... من الموت بالهيمع الذاعط وبالغين خطأ لأن الهاء لا تجتمع مع الغين في كلمة واحدة وتهمع الرجل أي تباكى. وسحاب همع أي ماطر، قال: 4 تنكر رسمها إلا بقايا ... خلا عنها جدا همع هتون وعين همعة: سائلة الدمع. ورجل همع: لا يزال تدمع عينه وهمع الدمع هموعا أي انهمل، قال رؤبة: 1 بادرن من طل وليل أهمعا أي هامع. وذبحته ذبحا هميعا أي سريعا.
Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 1, s. 110 — Şamile'de tam madde
Mekâyîsü'l-Luğa'da عمه maddesi (İbn Fâris)
العين والميم والهاء أصل صحيح واحد، يدل على حيرة وقلة اهتداء. قال الخليل: عمه الرجل يعمه عمها، وذلك إذا تردد لا يدري أين يتوجه. قال الله: {ويذرهم في طغيانهم يعمهون} [الأعراف: 186] . قال يعقوب: ذهبت إبله العميهى، مشددة الميم، إذا لم يدر أين ذهبت.
Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 4, s. 133 — Şamile'de tam madde
Müfredât'da عمه maddesi (Râgıb el-İsfehânî)
العمه: التردد في الأمر من التحير. يقال: عمه فهو عمه وعامه 2 ، وجمعه عمه. قال تعالى: في طغيانهم يعمهون [الأعراف/ 186] ، في طغيانهم يعمهون [البقرة/ 15] ، وقال تعالى: زينا لهم أعمالهم فهم يعمهون [النمل/ 4] .
Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 588 — Şamile'de tam madde
عمه kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?
يَعْمَهُونَ (yea'mehune) — bocalayıp dururlar: 7 kez
عمه kökü hangi ayetlerde geçer?
- Bakara Suresi 15. ayet — Allah da onları alay konusu yapar. Azgınlıkları içinde bocalayıp durmalarına zaman tanır.
- Enam Suresi 110. ayet — İlkin ona inanmadıkları gibi. Onların gönüllerini ve basiretlerini tersyüz ederiz ve onları azgınlıkları içinde bocalar…
- Araf Suresi 186. ayet — Allah, kimi saptırırsa ona doğru yolu gösterecek yoktur. Onları, azgınlıkları içinde bocalar durumda bırakır.
- Yunus Suresi 11. ayet — İnsanların, hayrı acele istedikleri gibi, Allah da şerri onlara acele verseydi, muhakkak süreleri bitirilirdi. Ama Biz…
- Hicr Suresi 72. ayet — Ömrüne ant olsun ki, onlar sarhoşlukları içinde bocalayıp duruyorlardı.
- Müminun Suresi 75. ayet — Onlara, rahmet edip sıkıntılarını gidersek, yine de azgınlıklarına devam ederler.
- Neml Suresi 4. ayet — Hesap Günü'ne îmân etmeyenlere, yaptıklarını sevimli gösterdik. Bu yüzden şaşkınlık içinde bocalayıp dururlar.