Canlıları Yayma
Yayma, bir şeyi dağıtıp ortaya saçmaktır; Allah'ın canlıları yeryüzüne yaymasını ve içteki derdin açılmasını anlatır.
Köklerde ne diyor?
بثث (bvv): Bir şeyi dağıtıp ortaya koymak temel anlamdır; yaratılanları yeryüzüne yaymak, sözü yaymak ve içteki derdi açmak bundandır.
بثث (bvv) — Dağıtmak ve açığa çıkarmak (Mekâyîs): وهو تفريق الشيء وإظهاره
بثث (bvv) — Dağıtıp havaya kaldırmak (Müfredât): التفريق وإثارة الشيء
بثث (bvv) — Allah'ın yaratıkları yeryüzüne yayması (Mekâyîs): والله تعالى خلق الخلق وبثهم في الأرض
بثث (bvv) — Sözü yaymak (Mekâyîs): وبثثت الحديث، أي: نشرته
بثث (bvv) — İçinde gizlenen kederi ve sırrı açmak (Müfredât): وبث النفس ما انطوت عليه من الغم والسر
Tanım
Kök sözlükte bir şeyi dağıtmak, açığa çıkarmak, dağıtıp havaya kaldırmaktır. Allah'ın yaratıkları yeryüzüne yayması, sözü yaymak ve içte gizlenen kederi açmak aynı kökten gelir. Kur'an'da kök, Allah'ın göklerde ve yerde canlıları yayması, kıyamette insanların saçılmış yün gibi ya da yayılmış toz gibi olması, yayılmış halılar ve Yakub'un içindeki derdi Allah'a açması için kullanılır.
Ayetlerle
Yusuf 86. ayet — Yakub, içinde dolup taşan derdini ve hüznünü yalnız Allah'a şikayet ettiğini söyler; yayma burada içteki derdin açılmasıdır.
Lokman 10. ayet — Allah'ın göklerden ve yerden söz edilirken yeryüzüne her türlü canlıyı yaydığı bildirilir.
Şura 29. ayet — Göklerin ve yerin yaratılmasıyla birlikte orada canlıların yayılması Allah'ın ayetleri arasında sayılır.
Casiye 4. ayet — İnsanın yaratılışında ve Allah'ın yaydığı canlılarda kesin inanan bir halk için ayetler bulunduğu söylenir.
Vakıa 6. ayet — Dağlar parçalanınca yayılmış toz hâline gelir; yayma burada saçılıp dağılma anlamındadır.
Karia 4. ayet — İnsanların lifleri ayrılıp saçılmış yün gibi olduğu gün anlatılır; saçılma durumu bu kökle ifade edilir.
Sık sorulanlar
Yayma kavramı Kur'an'da hangi anlamlarda geçer?
Allah'ın canlıları yeryüzüne yayması, parçalanan şeylerin saçılması, halıların serilmesi ve içteki derdin Allah'a açılması gibi anlamlarda geçer.
Bu kökün sözlükteki temel anlamı nedir?
Temel anlam, bir şeyi dağıtıp ortaya koymaktır; sözü yaymak ve içteki kederi açmak da bu anlamdan çıkar.