Fidye
Korumak için bir şeyi başka bir şeyin yerine koymak kök anlamdır; fidye, insanı belâdan kurtarmak için verilen bedeldir.
Köklerde ne diyor?
فدي (fdy): Kökte birbirinden çok uzak iki kelime vardır: korumak için bir şeyin yerine başka bir şey koymak ve yığılmış yiyecek. Fidye, insanı belâdan kurtarmak için verilen bedeldir.
فدي (fdy) — Korumak için bir şeyi başka bir şeyin yerine koymak (Mekâyîs): أن يجعل شيء مكان شيء حمى له
فدي (fdy) — Verilen bedelle insanı belâdan korumak (Müfredât): حفظ الإنسان عن النائبة بما يبذله عنه
فدي (fdy) — Esir değiş tokuşu (Lisân): والمفاداة: أن تدفع رجلا وتأخذ رجلا
فدي (fdy) — İbadetteki eksik için ödenen bedel (fidye) (Müfredât): من مال يبذله في عبادة قصر فيها
فدي (fdy) — Esirin kurtarılması (Lisân): فكاك الأسير
فدي (fdy) — Buğday, arpa gibi yiyecek yığını (Ayn): والفداء: جماعة الطعام من البر والشعير
Tanım
Kök, birini korumak için onun yerine başka bir şey koymayı anlatır; verilen bedelle insanın belâdan kurtarılması ve esir değiş tokuşu da bu kökle söylenir. Kur'an'da kök çoğunlukla, azabı görenlerin kendilerini kurtarmak için yeryüzü dolusu şeyi bedel olarak vermek isteyeceklerini, ama bunun kabul edilmeyeceğini bildiren ayetlerde geçer. İbrahim kıssasında ise büyük bir karşılığın verilmesini anlatır.
Ayetlerle
Ali İmran 91. ayet — Gerçekleri örtüp ölenlerden yeryüzü dolusu altını fidye verseler bile hiçbirinden kabul edilmeyeceğini söyler; fidye kurtuluş bedeli olarak anılır.
Maide 36. ayet — Yeryüzündekilerin ve bir katının daha kendilerinin olsa, kıyamet günü azaptan kurtulmak için verseler kabul edilmeyeceğini bildirir.
Yunus 54. ayet — Yanlış yapan her benliğin yeryüzünü fidye vermek isteyeceğini, hesabın ise hakkaniyetle görüleceğini söyler; fidye isteği pişmanlıkla birlikte anılır.
Saffat 107. ayet — İbrahim'e büyük bir mağduriyetin karşılığının verildiğini anlatır; kök burada bir şeyin yerine bir şey konmasıdır.
Hadid 15. ayet — O gün ne sizden ne gerçekleri örtenlerden fidye alınacağını, barınağın ateş olduğunu bildirir; fidyenin kabul edilmeyeceği açıkça söylenir.
Mearic 11. ayet — Suçta ileri gidenin o gün azaptan kurtulmak için oğlunu fidye vermeyi arzu edeceğini söyler; en yakınını bile bedel yapmak ister.
Sık sorulanlar
Fidye kavramı kök olarak ne demektir?
Korumak için bir şeyi başka bir şeyin yerine koymaktır. Verilen bedelle insanı belâdan kurtarma ve esir değiş tokuşu da bu kökle söylenir.
Kur'an'da fidye en çok hangi bağlamda geçer?
Azabı gören kimselerin yeryüzü dolusu şeyi bedel olarak vermek isteyeceği, ama bunun kabul edilmeyeceği ayetlerde geçer; Al-i İmran 91 ve Hadid 15 bunun örnekleridir.