Fiil
Fiil, geçişli ya da geçişsiz her iş ve eylemdir. Kur'an'da yapılan işi ve yapılışı anlatır.
Köklerde ne diyor?
فعل (fEl): Geçişli ya da geçişsiz her türlü iş ve eylem bu kökün anlamıdır. Fiil, işin kendisini ve yapılışını anlatır; iyi işe, cömertliğe de fa'âl denir.
فعل (fEl) — Geçişli ya da geçişsiz her iş (Lisân): الفعل: كناية عن كل عمل متعد أو غير متعد
فعل (fEl) — Yapmak; iş ve yapılış (Ayn): فعل يفعل فعلا وفعلا
فعل (fEl) — Cömertlik gibi güzel iş (Ayn): والفعال اسم للفعل الحسن
فعل (fEl) — Toprak ve kazı işi yapan işçiler (Ayn): والفعلة: العملة
Tanım
Kökün sözlükteki temel anlamı, geçişli ya da geçişsiz her türlü iş ve eylemdir. Fiil işin kendisini ve yapılışını anlatır; güzel işe ve cömertliğe de bu kökle denir. Kur'an'da kelime, insanların yaptıkları işler için olduğu gibi Allah'ın yaptığı şeyler için de geçer. Bir şeyi yapmak, yapmamak, yapamamak anlamlarını taşır. Ayetlerde sık sık 'yapmakta oldukları şeyler' bildirilir.
Ayetlerle
Bakara 24. ayet — Yapamazsanız ve asla yapamayacaksınız denerek bir meydan okuma yapılır. Fiil, burada yapma gücünü anlatır.
Maide 67. ayet — Elçi'ye Rabbinden indirileni tebliğ etmesi söylenir, yapmazsa risaleti tebliğ etmemiş olacağı bildirilir. Yapmak burada görevin yerine getirilmesidir.
Enam 112. ayet — Şeytanların birbirine süslü söz vahyettiği anlatılır ve Rabbin dileseydi bunu yapamayacakları söylenir. Fiil Allah'ın izniyle ilişkilendirilir.
Araf 28. ayet — Hayasızlık yapanların bunu atalarından gördüklerini söylemeleri anlatılır. Yapmak, işlenen kötü iş anlamındadır.
Yunus 36. ayet — Çoğunun kanaatten başka bir şeye uymadığı ve Allah'ın yaptıklarını bildiği söylenir. Fiil yapılan işlerin bilindiğini anlatır.
Hud 36. ayet — Nuh'a, halkının yapmakta olduklarından dolayı üzülmemesi vahyedilir. Fiil, insanların süregelen işlerini anlatır.
Sık sorulanlar
Fiil kelimesi Kur'an'da neyi anlatır?
Sözlükte geçişli ya da geçişsiz her iş ve eylem anlamına gelir. Ayetlerde insanların yaptıkları işler ve yapılan şeyler için kullanılır.
Allah da fiil sahibi olarak anılır mı?
Evet. Ayetlerde yapmak sadece insanlara özgü değildir; Allah'ın dilediği şeyi yapması ve yapılanları bilmesi de bu kökle anılır.