Katılık
Kalınlık, inceliğin karşıtıdır; cisimlerden sertliğe, sağlam söze ve ağır azaba aktarılır.
Köklerde ne diyor?
غلظ (glZ): Kalınlık, inceliğin karşıtıdır; önce cisimler için kullanılır, sonra sertlik ve şiddet gibi anlamlara aktarılır. Kur'an'da sert davranış, ağır azap ve sağlam söz bu kökle anlatılır.
غلظ (glZ) — İnceliğin karşıtı, kalınlık (Müfredât): الغلظة ضد الرقة
غلظ (glZ) — Sertlik, kabalık (Müfredât): وليجدوا فيكم غلظة [التوبة/ 123] ، أي: خشونة
غلظ (glZ) — Yeminde sıkılaştırma (Ayn): والتغليظ: الشدة في اليمين
غلظ (glZ) — Sözde sert davranmak (Ayn): وأغلظت له في المنطق
غلظ (glZ) — Pekiştirilmiş, sağlam ahit (Lisân): ميثاقا غليظا؛ أي مؤكدا مشددا
غلظ (glZ) — Bitkinin kalınlaşıp güçlenmesi (Ayn): واستغلظ النبات والشجر
Tanım
Kök, kalınlık ve inceliğin karşıtı olmak demektir; sertlik, kabalık, sıkılaştırılmış yemin ve sağlam ahit anlamları bundan gelir. Kur'an'da kök dört yerde görünür: kalbin katılığı, bağlayıcı söz, ağır azap ve sert tavır. Bu kullanımların hepsinde ortak çekirdek, yumuşak ve geçirgen olmayan, sağlam ve sıkı olandır.
Ayetlerle
Ali İmran 159. ayet — Allah'ın rahmetiyle yumuşak davranıldığı, katı kalpli olunsaydı çevreden dağılacakları söylenir; kök kalbin katılığını anlatır.
Nisa 21. ayet — Eşlerden sağlam, bağlayıcı bir söz alındığı hatırlatılır; kök burada ahdin sıkı ve bağlayıcı olmasını anlatır.
Ahzab 7. ayet — Nebilerden bağlayıcı bir söz alındığı ve bunun sağlam, katı bir söz olduğu belirtilir.
Hud 58. ayet — Hud ve onunla birlikte olanlar, katı bir azaptan kurtarılır; kök azabın ağırlığını anlatır.
Tahrim 6. ayet — Ateşin başında görevli güçler, katı ve şiddetli diye nitelenir; kök görevlilerin sert yapısını anlatır.
Tevbe 73. ayet — Nebiye, gerçekleri örtenlere ve münafıklara karşı ödünsüz olması emredilir; fiil sert davranmak anlamında geçer.
Sık sorulanlar
Gılzet kökü Kur'an'da nasıl kullanılır?
Kalbin katılığı, bağlayıcı söz, ağır azap ve sert tavır için kullanılır; ortak anlam, yumuşak olmayan ve sağlam olandır.
Katı söz ne demektir?
Ayetlerde alınan ahit için kullanılan nitelemedir; sözün sağlam, sıkı ve bağlayıcı olduğunu anlatır.