غلظ (glZ) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

غلظ (glZ) kökü Kuran'da 13 ayette, toplam 13 kez geçer. Temel anlamı: Kalınlık, inceliğin karşıtıdır; önce cisimler için kullanılır, sonra sertlik ve şiddet gibi anlamlara aktarılır. Kur'an'da sert davranış, ağır azap ve sağlam söz bu kökle anlatılır. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Müfredât maddeleri künyeleriyle verilir.

Anlam: Kalınlık, inceliğin karşıtıdır; önce cisimler için kullanılır, sonra sertlik ve şiddet gibi anlamlara aktarılır. Kur'an'da sert davranış, ağır azap ve sağlam söz bu kökle anlatılır. • Kuran'da 13 ayette, toplam 13 kez geçer. • Ali İmran 3:159 — Allah'tan gelen rahmet sayesinde onlara yumuşak davrandın. Eğer kaba ve katı kalpli biri olsaydın etrafından dağılıp giderlerdi. Artık… • Nisa 4:21 — Hem onu nasıl geri alacaksınız ki? Birbirinizle içli dışlı olmuştunuz ve sizden kesin bir söz almışlardı. • Nisa 4:154 — Kesin söz vermelerinden dolayı Tûr'u üzerlerine yükseltmiştik. Onlara, "Kapıdan secde ederek girin." dedik. Yine onlara, "Cumartesi'nde… • Tevbe 9:73 — Ey Nebi! Kâfirlerle ve Münafıklarla cihâd et. Onlara karşı kararlılıkla mücadele et. Onların varacakları yer Cehennem'dir. O, ne kötü varış… • Tevbe 9:123 — Ey Îmân Edenler! Size yakın olan Kâfirlerle savaşın. Ve onlar, sizde kararlılık görsünler. Bilin ki Allah, takvâ sahibi olanlarla… • Hud 11:58 — Buyruğumuz gerçekleşince, Hûd'u ve beraberindeki Îmân Edenleri Bizden bir rahmetle kurtardık. Onları şiddeti çok ağır bir azâptan kurtardık. • İbrahim 14:17 — Onu yutmaya çalışacak fakat boğazından geçiremeyecekler. Her yanından kendilerine ölüm geldiği halde yine de ölemeyecekler. Ardından da… • Lokman 31:24 — Onları biraz yararlandırırız. Sonra ağır bir azâba maruz bırakırız. • Ahzab 33:7 — Hani Biz, nebilerden kesin söz almıştık. Ve senden, Nûh'tan, İbrâhîm'den, Mûsâ'dan ve Meryem Oğlu Îsâ'dan, hepsinden sağlam söz aldık. • Fussilet 41:50 — Fakat kendisine dokunan sıkıntıdan sonra, ona Tarafımızdan bir râhmet tattırsak: "Bu benim hakkımdır. Ve Sâ'at'ın geleceğini de sanmıyorum… • Fetih 48:29 — Muhammed, Allah'ın Resûl'üdür. Onunla beraber olanlar, Kâfirlere karşı sert, birbirlerine çok merhametlidirler. Onları; rukû ederken, secde… • Tahrim 66:6 — Ey Îmân Edenler! Kendinizi ve yakınlarınızı, yakıtı taşlar ve insanlar olan ateşten koruyun. Onun üzerinde, Allah'ın buyruklarına karşı… • Tahrim 66:9 — Ey Nebi! Kâfirlere ve münâfıklara karşı mücadele et. Ve onlara kararlılık göster. Onların varacağı yer Cehennem'dir. O ne kötü dönüş…

غلظ kökü ne anlama gelir?

Kalınlık, inceliğin karşıtıdır; önce cisimler için kullanılır, sonra sertlik ve şiddet gibi anlamlara aktarılır. Kur'an'da sert davranış, ağır azap ve sağlam söz bu kökle anlatılır.

غلظ (glZ) kökü Kuran'da 13 ayette, toplam 13 kez geçer.

غلظ kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

İnceliğin karşıtı, kalınlık (Müfredât)

الغلظة ضد الرقة

Sertlik, kabalık (Müfredât)

وليجدوا فيكم غلظة [التوبة/ 123] ، أي: خشونة

Yeminde sıkılaştırma (Kitâbu'l-Ayn)

والتغليظ: الشدة في اليمين

Sözde sert davranmak (Kitâbu'l-Ayn)

وأغلظت له في المنطق

Pekiştirilmiş, sağlam ahit (Lisânü'l-Arab)

ميثاقا غليظا؛ أي مؤكدا مشددا

Bitkinin kalınlaşıp güçlenmesi (Kitâbu'l-Ayn)

واستغلظ النبات والشجر

Lisânü'l-Arab'da غلظ maddesi (İbn Manzûr)

غلظ: الغِلَظُ: ضِدُّ الرّقّةِ فِي الخَلْق والطبْعِ والفِعْل والمَنْطِق والعيْش وَنَحْوِ ذَلِكَ. غَلُظَ يَغْلُظ غِلَظاً: صَارَ غلِيظاً، وَاسْتَغْلَظَ مِثْلُهُ وَهُوَ غَلِيظ وغُلاظ، والأُنثى غَلِيظة، وَجَمْعُهَا غِلاظٌ، وَاسْتَعَارَ أَبو حَنِيفَةَ الغِلَظَ للخمْر، وَاسْتَعَارَهُ يَعْقُوبُ للأَمر فَقَالَ فِي الْمَاءِ: أَمّا مَا كَانَ آجِناً وأَمّا مَا كَانَ بَعِيدَ الْقَعْرِ شَدِيدًا سقيُه، غَليظاً أَمرُه. وغلَّظ الشيءَ: جَعَلَهُ غَليظاً. وأَغْلَظَ الثوبَ: وَجَدَهُ غَليظاً، وَقِيلَ: اشْتَرَاهُ غَلِيظًا. واسْتَغلظَه: تَرَكَ شِرَاءَهُ لغِلَظه. وَقَوْلُهُ تَعَالَى: وَأَخَذْنَ مِنْكُمْ مِيثاقاً غَلِيظاً؛ أَي مُؤَكَّدًا مشدَّداً، قِيلَ: هُوَ عَقْد المَهر. وَقَالَ بَعْضُهُمْ: الْمِيثَاقُ الْغَلِيظُ هُوَ قَوْلُهُ تَعَالَى: فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ، فاستُعمل الغِلَظُ فِي غَيْرِ الجَواهِر، وَقَدِ اسْتَعْمَلَ ابْنُ جِنِّي الغِلظ فِي غَيْرِ الْجَوَاهِرِ أَيضاً فَقَالَ: إِذا كَانَ حَرْفُ الرَّوِيِّ أَغْلَظ حُكْمًا عِنْدَهُمْ مِنَ الرِّدف مَعَ قُوَّتِهِ فَهُوَ أَغْلظ حُكْمًا وأَعلى خطَراً مِنَ التأْسيس لبُعده. وغَلُظَت السُّنبلة واسْتَغْلظت: خَرَجَ فِيهَا الْقَمْحُ. وَاسْتَغْلَظَ النباتُ وَالشَّجَرُ: صَارَ غَلِيظاً. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوى عَلى سُوقِهِ، وَكَذَلِكَ جَمِيعُ النَّبَاتِ وَالشَّجَرِ إِذا اسْتَحْكَمَتْ نِبْتَتُه. وأَرض غلِيظة: غَيْرُ سَهلة، وَقَدْ غَلُظت غِلَظاً، وَرُبَّمَا كُنِّيَ عَنِ الغَلِيظ مِنَ الأَرض بالغِلَظ. قَالَ ابْنُ سِيدَهْ: فَلَا أَدري أَهو بِمَعْنَى الغَلِيظ أَم هُوَ مَصْدَرٌ وُصِفَ بِهِ. والغَلْظُ: الغَلِيظُ مِنَ الأَرض، رَوَاهُ أَبو حَنِيفَةَ عَنِ النَّضْرِ ورُدَّ ذَلِكَ عَلَيْهِ، وَقِيلَ إِنما هُوَ الغِلَظُ، قَالُوا: وَلَمْ يَكُنِ النَّضْرُ بِثِقَةٍ. والغَلْظُ مِنَ الأَرض: الصُّلْب مِنْ غَيْرِ حِجَارَةٍ؛ عَنْ كُرَاعٍ، فَهُوَ تأْكيد لِقَوْلِ أَبي حَنِيفَةَ. والتغْلِيظ: الشِّدَّةُ فِي الْيَمِينِ. وتَغْلِيظُ الْيَمِينِ: تشدِيدُها وتَوكِيدها، وغَلَّظ عَلَيْهِ الشيءَ تَغْلِيظًا، وَمِنْهُ الدِّيَةُ المُغَلّظة الَّتِي تَجِبُ فِي شِبْهِ الْعَمْدِ واليمينُ المُغلَّظة. وَفِي حَدِيثِ قَتْلِ الخَطإِ: / فَفِيهَا الدِّية مُغَلَّظَةً؛ قَالَ الشَّافِعِيُّ: تَغْلِيظُ الدِّيَةِ فِي العَمْد المَحْض وَالْعَمْدِ الخطإِ والشهرِ الحرامِ والبَلدِ الْحَرَامِ وَقَتْلِ ذِي الرَّحِمِ، وَهِيَ ثَلَاثُونَ حِقّة مِنَ الإِبل وَثَلَاثُونَ جَذَعة وأَربعون مَا بَيْنَ ثنِيّة إِلى بازِل عامِها كلُّها خَلِفة أَي حَامِلٌ. وغَلَّظْتُ عَلَيْهِ وأَغْلَظْتُ لَهُ وَفِيهِ غِلْظة وغُلْظة وغَلْظة وغِلاظةٌ أَي شِدَّة واسْتطالة. قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً؛ قَالَ الزَّجَّاجُ: فِيهَا ثَلَاثُ لُغَاتٍ غِلظة وغُلظة وغَلظة؛ وَقَدْ غلَّظَ عَلَيْهِ وأَغْلَظ وأَغْلَظ لَهُ فِي الْقَوْلِ لَا غَيْرُ. وَرَجُلٌ غَلِيظ: فَظٌّ فِيهِ غِلْظة، ذُو غِلْظة وفَظاظةٍ وقَساوة وَشِدَّةٍ. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ. / وأَمر غَلِيظٌ: شَدِيد صَعْب، وعَهْد غَلِيظٌ كَذَلِكَ؛ وَمِنْهُ قَوْلُهُ تَعَالَى: وَأَخَذْنَ مِنْكُمْ مِيثاقاً غَلِيظاً. / وَبَيْنَهُمَا غِلْظةٌ ومغالظةٌ أَي عَداوة. وَمَاءٌ غَلِيظ: مُرٌّ.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 7, s. 449 — Şamile'de tam madde

Kitâbu'l-Ayn'da غلظ maddesi (Halîl b. Ahmed)

غلظ الشيء غلظا فهو غليظ. واستغلظ النبات والشجر. وأغلظت الثوب: وجدته غليظا، واستغلظته: تركت شراءه لغلظه. والتغليظ: الشدة في اليمين. وغلظت عليه، وأغلظت له في المنطق. وأمر غليظ 1 .

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 4, s. 398 — Şamile'de tam madde

Müfredât'da غلظ maddesi (Râgıb el-İsfehânî)

الغلظة ضد الرقة، ويقال: غلظة وغلظة، وأصله أن يستعمل في الأجسام لكن قد يستعار للمعاني كالكبير والكثير 1 . قال تعالى: وليجدوا فيكم غلظة [التوبة/ 123] ، أي: خشونة. وقال: ثم نضطرهم إلى عذاب غليظ [لقمان/ 24] ، من عذاب غليظ [هود/ 58] ، وجاهد الكفار والمنافقين واغلظ عليهم [التوبة/ 73] ، واستغلظ: تهيأ لذلك، وقد يقال إذا غلظ. قال: فاستغلظ فاستوى على سوقه [الفتح/ 29] .

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 612 — Şamile'de tam madde

غلظ kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

غَلِيظٍۢ (galizin) — kaba: 3 kez · غَلِيظًۭا (galizen) — sağlam: 3 kez · وَٱغْلُظْ (vegluz) — ve katı davran: 2 kez · غِلَاظٌۭ (gilazun) — gayet katı: 1 kez · غِلْظَةًۭ ۚ (gilzeten) — bir katılık: 1 kez · غَلِيظٌۭ (galizun) — kaba: 1 kez · غَلِيظَ (galize) — katı: 1 kez · فَٱسْتَغْلَظَ (festegleze) — sonra kalınlaşan: 1 kez