Lisan
Kök anlamı ince, ayrık olmayan bir uzunluktur; dil organı bu yüzden lisan adını alır. Konuşma gücü, söz ve bir topluluğun dili de bu köktendir.
Köklerde ne diyor?
لسن (lsn): Bir organda ya da başka bir şeyde ayrık olmayan ince bir uzunluk temel anlamdır; dil organı buradan adını alır. Konuşma gücü, söz ve lisan (bir topluluğun dili) da bu köktendir.
لسن (lsn) — İnce, ayrık olmayan uzunluk (Mekâyîs): يدل على طول لطيف غير بائن
لسن (lsn) — Dil organı ve onun konuşma gücü (Müfredât): اللسان: الجارحة وقوتها
لسن (lsn) — Bir topluluğun dili, lisan (Müfredât): لكل قوم لسان ولسن بكسر اللام، أي: لغة
لسن (lsn) — Dil düzgünlüğü, fasihlik (Mekâyîs): واللسن: جودة اللسان والفصاحة
لسن (lsn) — Söz, kelâm (Ayn): واللسان: الكلام
لسن (lsn) — Övgü, insanların birinden söz etmesi (Lisân): واللسان الثناء
Tanım
Kökün temelinde ince, ayrık olmayan bir uzunluk vardır; dil organı buradan adını alır. Buradan konuşma gücü, söz, kelam, bir topluluğun dili ve düzgün konuşma (fasihlik) çıkar. Sözlükte insanların birinden söz etmesi, yani övgü de bu kökle anılır. Ayetlerde kelime hem organ ve söz hem de toplulukların farklı dilleri için geçer.
Ayetlerle
Ali İmran 78. ayet — Bir kesim kitaptan olmadığı halde kitaptan sanılsın diye dillerini eğip bükerler. Kelime burada konuşma organının söz üzerindeki oynamasını gösterir.
İbrahim 4. ayet — Her elçinin, kendi halkına açıkça ortaya koyması için halkının diliyle gönderildiği söylenir. Kelime, bir topluluğun dili anlamında geçer.
Meryem 50. ayet — Onlara rahmetten bahşedildiği ve yüce bir doğruluk dili kılındığı söylenir. Sözlükteki söz ve övgü anlamı bu ayette belirgindir.
Kasas 34. ayet — Kardeşinin kendisinden daha anlaşılır bir dile sahip olduğu söylenir. Kelime, düzgün ve anlaşılır konuşma gücünü anlatır.
Rum 22. ayet — Dillerin ve renklerin değişik olması da Allah'ın ayetleri arasında sayılır. Kelime burada toplulukların farklı dilleri için çoğul biçimde geçer.
Nur 15. ayet — Bilginiz olmadığı şeyi dilden dile aktarmanız ve ağızla konuşmanız anlatılır. Kelime burada söz taşıyan organ olarak görülür.
Sık sorulanlar
Lisan kelimesinin sözlük anlamı nedir?
Kök, ince ve ayrık olmayan bir uzunluk anlamındadır. Dil organı buradan adını alır; konuşma gücü, söz, bir topluluğun dili ve düzgün konuşma da aynı kökten gelir.
Kur'an'da lisan hangi anlamlarda geçer?
Hem konuşma organı ve söz olarak (3:78, 24:15), hem toplulukların dili olarak (14:4, 30:22), hem de övgü, doğruluk dili olarak (19:50) geçer.