Mekr
Mekr, birini gizlice bir plan ya da hileyle amacından çevirmektir. Kur'an'da hem insanların hem Allah'ın mekrinden söz edilir; kuran taraf plan sahibidir.
Köklerde ne diyor?
مكر (mkr): İki ayrı anlamı vardır: hile ve aldatma ile bacağın dolgunluğu. Kur'an'da mekr, birini amacından gizlice çevirmektir; iyi bir işe yönelikse övülür, kötüye yönelikse yerilir.
مكر (mkr) — İki kelime: hile ve bacak dolgunluğu (Mekâyîs): كلمتان متباينتان: إحداهما المكر: الاحتيال والخداع
مكر (mkr) — Birini amacından hileyle çevirmek (Müfredât): المكر: صرف الغير عما يقصده بحيلة
مكر (mkr) — Övülen ve yerilen iki türü vardır (Müfredât): مكر محمود، وذلك أن يتحرى بذلك فعل جميل
مكر (mkr) — Gizlice hile kurmak (Ayn): المكر: احتيال [في خفية]
مكر (mkr) — Allah'ın mekri: kendi hilelerinin karşılığı (Lisân): المكر من الله تعالى جزاء سمي باسم مكر المجازى
مكر (mkr) — Bacağın dolgun olması (Mekâyîs): والأخرى المكر: خدالة الساق
Tanım
Sözlükte kök, birini amacından hileyle çevirmek, gizlice plan kurmak demektir. Kur'an'da mekr, insanlar için kötü bir plan kurmayı, Allah için ise insanların planlarına karşılık olan kendi planını anlatır. Ayetler her planın sonunda Allah'a döndüğünü, planlayanın çoğu zaman kendi aleyhine plan kurduğunu ve onun farkına varmadığını bildirir.
Ayetlerle
Ali İmran 54. ayet — Onlar mekrettiler, Allah da mekretti denir ve Allah mekredenlerin hayırlısı diye anılır. Aynı kökün iki tarafa verilmesi, karşılıklı plana işaret eder.
Enam 123. ayet — Her kentte suçta ileri gidenlerin ileri gelenleri kılınmış ve planlarının yalnız kendilerine olduğu söylenmiştir. Onlar bunun farkında değildir.
Araf 99. ayet — Allah'ın mekrine karşı güvende olunup olunmadığı sorulur. Ayete göre ona karşı kendini güvende hissedenler, kayba uğrayan topluluktur.
Enfal 30. ayet — Gerçekleri örtenlerin seni tutuklamak, öldürmek ya da çıkarmak için plan kurduğu anlatılır. Onlar kurarken Allah da kurar ve Allah planlayanların hayırlısıdır.
Rad 42. ayet — Önceki toplumlar da plan kurdu; bütün planlar Allah'a aittir. Herkesin kazandığını bildiği için planın sonu O'nun elindedir.
Nahl 26. ayet — Öncekilerin planlarına karşılık Allah binalarını temellerinden yıkmış, tavan üstlerine çökmüştür. Azap, farkında olmadıkları yerden gelmiştir.
Sık sorulanlar
Kur'an'da mekr ne demektir?
Kökün anlamı, birini amacından gizlice çevirmek için plan kurmak ya da hile yapmaktır. Ayetlerde hem insanların hem Allah'ın mekri geçer; Allah'ın mekri insanların planlarına karşılık olarak anlatılır.
Mekreden kimler ayetlerde nasıl anılır?
Peygamberi tutuklamak, öldürmek ya da çıkarmak isteyenler ve önceki toplumlar mekreden olarak geçer. Ayetler planların sonunda Allah'a döndüğünü, mekredenlerin çoğu zaman kendi aleyhine plan kurduğunu söyler.