Mele
Mele, doldurmaktan gelen bir kavramdır; Kur'an'da toplumun ileri gelenleri ve danışmak için toplanan topluluk için kullanılır.
Köklerde ne diyor?
ملا (mlA): Hemzeli biçimde eşitlik ve bir şeyde tamlık temel anlamdır: kabı doldurmak, dolusu. Kur'an'daki mele, toplumun ileri gelenleri ve danışmak için toplanan topluluk da bu köktendir.
ملا (mlA) — Hemzeli hâlde eşitlik ve tamlık (Mekâyîs): وإذا همز دل على المساواة والكمال في الشيء
ملا (mlA) — Doldurmak; bir kabı dolduran miktar (Mekâyîs): والملء: الاسم للمقدار الذي يملأ
ملا (mlA) — Halkın ileri gelenleri, eşraf (mele) (Mekâyîs): الملأ: الأشراف من الناس، لأنهم ملئوا كرما
ملا (mlA) — Danışmak ve konuşmak için toplanan topluluk (Ayn): الملأ: جماعة من الناس يجتمعون ليتشاوروا ويتحادثوا
ملا (mlA) — Birine bir işte yardım etmek, el birliği (Ayn): والممالأة: المعاونة
ملا (mlA) — Varlıklı, borcunu ödeyebilen kişi (Ayn): مصدر المليء [الغني] الذي عنده ما يؤدى
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeyin tam ve eşit olması, bir kabı doldurmaktır. Dolu olan, yani toplantıyı dolduran halkın ileri gelenleri de mele diye anılır; sözlükler danışmak için toplanan topluluk anlamını da verir. Kur'an'da kök hem 'doldurmak' eylemi hem de Firavun, Nuh ve Sebe kraliçesi anlatılarında karşılaşılan ileri gelenler olarak geçer.
Ayetlerle
Ali İmran 91. ayet — Gerçekleri örtenlerden yeryüzü dolusu altın fidye verseler bile hiçbiri kabul edilmeyecektir. Mil', dolusu miktarı anlatır.
Araf 18. ayet — İblis'e, ona uyanlarla cehennemin doldurulacağı söylenir. Kök burada doldurma eylemidir.
Yunus 75. ayet — Musa ve Harun, Firavun'a ve onun ileri gelenlerine gönderilir. Mele, halkın önde gelenleridir.
Hud 38. ayet — Nuh gemiyi yaparken halkının ileri gelenleri her geçişlerinde onunla alay eder.
Yusuf 43. ayet — Kral rüyasını 'ey ileri gelenler' diye seslenerek danışır. Mele, danışmak için toplanan topluluktur.
Neml 29. ayet — Sebe kraliçesi, ileri gelenlerine kendisine bir mektup bırakıldığını bildirir.
Sık sorulanlar
Mele ne demektir?
Kök anlamı doldurmaktır. Kur'an'da mele, halkın ileri gelenleri ve danışmak için toplanan topluluk için kullanılır; Firavun ve Nuh kıssalarında sık geçer.
Mele ile 'dolu' aynı kökten midir?
Evet. Aynı kök, kabı dolduran miktarı ve ayetlerde yeryüzü dolusu ya da cehennemi doldurma eylemini de anlatır (3:91, 7:18).