Münker
Gönlün ısındığı bilinenin karşıtı olan kök; tanımamak, yadırgamak ve herkesçe kabul edilmeyen kötü iş anlamlarında geçer.
Köklerde ne diyor?
نكر (nkr): Gönlün ısındığı bilinenin karşıtı temel anlamdır; inkâr tanımamak ve kabul etmemektir. Münker, sağlıklı akılların ya da şeriatın çirkin saydığı iştir; zor iş ve kurnazlık da bu köktendir.
نكر (nkr) — Gönlün yatıştığı bilinenin karşıtı (Mekâyîs): أصل صحيح يدل على خلاف المعرفة التي يسكن إليها القلب
نكر (nkr) — Tanımamak, kabul etmemek (Müfredât): الإنكار: ضد العرفان
نكر (nkr) — Sağlıklı akılların çirkin bulduğu iş (münker) (Müfredât): والمنكر: كل فعل تحكم العقول الصحيحة بقبحه
نكر (nkr) — Bilinmeyen, belirsiz (nekra) (Ayn): والنكرة: نقيض المعرفة
نكر (nkr) — İyi hâlden hoşa gitmeyen hâle dönüşmek (Ayn): والتنكر: التغير عن حال تسرك إلى حال تكرهها
نكر (nkr) — Çetin, ağır iş (Mekâyîs): والنكراء: الأمر الصعب الشديد
Tanım
Kökün temel anlamı gönlün yatıştığı bilinenin karşıtıdır: tanımamak, kabul etmemek. Sözlüklerde münker, sağlıklı akılların çirkin bulduğu iş olarak anılır. Bilinmeyen, belirsiz ve çetin iş de aynı köktendir. Kur'an'da kök hem birini tanımamak ve yadırgamak anlamında hem de ortak iyinin karşıtı olan münker anlamında geçer; ayrıca inkâr, yani bir şeyi kabul etmeme için kullanılır.
Ayetlerle
Ali İmran 104. ayet — Hayra çağıran, ortak iyiyi emreden ve münkerden engelleyen bir topluluk olması istenir. Münker burada herkesçe kabul edilen ortak iyinin karşıtıdır.
Tevbe 67. ayet — Münafıklar münkeri emreden ve ortak iyiden engelleyenler olarak anlatılır. Münker, iyinin karşıtı olarak aynı ayette anılır.
Yusuf 58. ayet — Yusuf'un kardeşleri onun yanına girer; Yusuf onları tanır, onlar ise onu tanımaz. Kök burada tanımama anlamındadır.
Nahl 22. ayet — Ahirete inanmayanların kalplerinin bunu tanımayan olduğu ve büyüklendikleri söylenir. Kök, kalbin kabul etmemesini anlatır.
Kehf 74. ayet — Delikanlıyı öldüren kişiye anlaşılmaz bir şey yaptığın söylenir. Nükr burada çirkin ve şaşırtıcı bulunan iş için kullanılmıştır.
Enbiya 50. ayet — Bereketli zikir indirildiğini ve onu tanımıyor musunuz diye sorulduğu görülür. Kök burada zikri kabul etmeme anlamındadır.
Sık sorulanlar
Münker Kur'an'da ne anlama gelir?
Kök anlamı bilinenin karşıtıdır: tanımamak ve kabul etmemek. Ayetlerde münker, ortak iyiden engellenen kötü iş olarak da geçer; Âl-i İmran 104 örnektir.
Bu kök sadece kötü işi mi anlatır?
Hayır. Yusuf 12:58 ayetinde kardeşlerin Yusuf'u tanımaması, Hicr 62'de ise tanınmayan bir halk için kullanılır. Yani tanımamak da bu kökün anlamıdır.