Öne Geçmek
Öne geçmek, öncelik ve yarışta öne çıkmaktır; ayetlerde hayırlarda yarışmayı ve önceden gelen sözü de anlatır.
Köklerde ne diyor?
سبق (sbq): Öne geçmek, önde olmak temel anlamdır. Yürüyüşte öne geçmekten başlayıp her türlü öncelik ve faziletle hayırlara koşmakta öne geçmeyi de anlatır.
سبق (sbq) — Öne geçmek, öncelik (Mekâyîs): أصل واحد صحيح يدل على التقديم
سبق (sbq) — Yürüyüşte öne geçmek (Müfredât): أصل السبق: التقدم في السير
سبق (sbq) — Fazileti elde edip öne çıkmak (Müfredât): ويستعار السبق لإحراز الفضل والتبريز
سبق (sbq) — Yarışta konan ödül (Ayn): والسبق: الخطر يوضع بين أهل السباق
سبق (sbq) — Yarışmak (Lisân): واستبقنا في العدو أي تسابقنا
Tanım
Kökün temel anlamı öne geçmek ve önde olmaktır. Yürüyüşte öne geçmekten başlayıp fazileti elde edip öne çıkmaya, yarışmaya ve yarışta konan ödüle uzanır. Kur'an'da kök hem hayırlarda yarışmayı hem öncelik sırasını hem de önceden gelmiş sözü anlatır.
Ayetlerle
Bakara 148. ayet — Herkesin yöneldiği bir yön olduğu söylenir ve hayırları öne geçirmek için yarışmak istenir.
Tevbe 100. ayet — İlk öne geçenler anılır; Allah'ın onlardan razı olduğu ve onlara bahçeler hazırladığı söylenir.
Yunus 19. ayet — Rabbinden önceden gelmiş bir söz olmasaydı ihtilaf ettikleri konuda aralarında hüküm verileceği söylenir.
Yusuf 17. ayet — Yusuf'un kardeşleri yarışmaya gittiklerini söylerler; fiil, birbirinin önüne geçmek için koşmayı anlatır.
Hicr 5. ayet — Hiçbir topluluğun süresinin önüne geçemeyeceği ve onu erteleyemeyeceği söylenir.
Enbiya 27. ayet — Meleklerin Allah'ın önüne sözle geçmedikleri ve O'nun emriyle iş yaptıkları anlatılır.
Sık sorulanlar
Kur'an'da sebk kökü ne demektir?
Kök anlamı öne geçmek ve önde olmaktır. Ayetlerde hayırlarda yarışmak, süre ve söz bakımından önüne geçmek ve önceden gelmiş söz için kullanılır.
Hayırlarda öne geçmek nasıl geçer?
2:148 ayetinde herkesin bir yönü olduğu söylenir ve hayırları öne geçirmek için yarışılması istenir.