Rahbet
Sakınarak duyulan korku ve kaygı. Kur'an'da kaygının merkezine yalnız Allah'ın konması istenir; ürperti ve ruhbanlık da aynı kökten gelir.
Köklerde ne diyor?
رهب (rhb): İki temel anlamı vardır: korku ile incelik ve hafiflik. Kur'an'da sakınarak duyulan korkuyu anlatır; ruhbanlık bu korkudan doğan aşırı ibadettir.
رهب (rhb) — Korku ve incelik (Mekâyîs): أحدهما يدل على خوف، والآخر على دقة وخفة
رهب (rhb) — Sakınma ve sarsıntıyla birlikte korku (Müfredât): مخافة مع تحرز واضطراب
رهب (rhb) — İbadete kapanmak (Müfredât): والترهب: التعبد
رهب (rhb) — Korkunun aşırılığından ibadette aşırılık (ruhbanlık) (Müfredât): والرهبانية: غلو في تحمل التعبد
رهب (rhb) — Zayıf deve (Mekâyîs): الرهب: الناقة المهزولة
رهب (rhb) — İnce temrenler (Mekâyîs): والرهاب: الرقاق من النصال
Tanım
Kökün anlamı korku ve incelik, sarsıntıyla birlikte sakınmadır. Kur'an'da bu korku, insanın kaygısını kime yönelteceğiyle ilgilidir: ayetler kaygıyı yalnız Allah'a bağlar, insanları ürpertmeyi ve göğüslerdeki korkuyu da aynı sözcükle anlatır. Aşırı korkudan doğan ibadete kapanma ise ruhban sözcüğünü verir; ayetlerde rahipler bilginlerle birlikte anılır.
Ayetlerle
Bakara 40. ayet — İsrailoğullarına verilen söze bağlı kalmaları söylenir ve ardından yalnız Allah'tan çekinmeleri, kaygılarını yalnız O'na yöneltmeleri istenir.
Araf 116. ayet — Sihirbazlar ipleri atınca insanların gözlerini boyadılar ve onları ürküttüler. Burada kök, korkutup ürpertmek anlamında kullanılır.
Tevbe 31. ayet — Ayet, bilginlerin ve rahiplerin Allah'ın yanı sıra rab edinildiğini söyler. Ruhban sözcüğü, kökün ibadete kapanan kişi yönünü gösterir.
Enbiya 90. ayet — Yahya'nın ailesi hayırlarda yarışırdı ve Allah'a hem rağbet hem kaygıyla dua ederlerdi. Kaygı, umutla yan yana bir dua hâli olarak geçer.
Kasas 32. ayet — Musa'ya korku yüzünden kanadını kendine çekmesi söylenir. Kök burada korkunun kendisini, yani ürkmeyi anlatır.
Haşr 13. ayet — Ayet, onların göğüslerindeki kaygının Allah'a duyduklarından daha şiddetli olduğunu söyler; kök bir topluluğun içindeki korkuyu anlatır.
Sık sorulanlar
Rahbet kelimesi Kur'an'da ne anlatır?
Kök, sakınmayla birlikte duyulan korku ve kaygıyı anlatır. Ayetlerde bu kaygının kime yöneltildiği öne çıkar; bir yerde de insanları ürpertmek için kullanılır.
Ruhban sözcüğünün rahbetle bağı nedir?
Sözlüğe göre ruhbanlık, korkunun aşırılığından doğan ibadete kapanma hâlidir. Kur'an'da rahipler, bilginlerle birlikte anılan bir topluluk olarak geçer.