Tama
Gönülde bir şeye karşı güçlü umut beslemek. Ayetlerde korkuyla yan yana anılan bir umut hâlidir; aşırısı hırs ve açgözlülüğe varır.
Köklerde ne diyor?
طمع (TmE): Gönülde bir şeye karşı güçlü bir umut beslemek temel anlamdır; nefsin bir şeyi arzulayıp ona yönelmesidir. Ümitsizliğin karşıtıdır; hırs da bundan doğar.
طمع (TmE) — Gönülde bir şeye karşı güçlü umut (Mekâyîs): يدل على رجاء في القلب قوي للشيء
طمع (TmE) — Nefsin arzuyla bir şeye yönelmesi (Müfredât): نزوع النفس إلى الشيء شهوة له
طمع (TmE) — Ümitsizliğin karşıtı (Lisân): الطمع: ضد اليأس
طمع (TmE) — Hırslı, açgözlü (Ayn): وإنه لطمع: حريص
طمع (TmE) — Askerlerin erzakı (Ayn): والأطماع: أرزاق الجند
طمع (TmE) — Umut verip yüz vermeyen kadın (Ayn): وامرأة مطماع: تطمع ولا تمكن
Tanım
Kökün anlamı gönülde bir şeye karşı güçlü bir umut beslemek, nefsin arzuyla ona yönelmesidir; ümitsizliğin karşıtıdır. Kur'an'da kök çoğunlukla bağışlanma, bahçeye girme ya da inanma gibi umut edilen bir sonucu anlatır. Korku ile umut sık sık birlikte geçer; kimi ayetlerde ise kalbinde hastalık olanın ya da artışı isteyenin arzusunu gösterir.
Ayetlerle
Bakara 75. ayet — Ayet, bir kesimin Allah'ın sözünü işitip bile bile onu yerinden kaydırdığını söyler ve onların size inanmasını umup umamayacağınızı sorar.
Araf 46. ayet — Araf'taki adamlar cennet halkına selam verir; oraya girmemişlerdir ama girmeyi şiddetle umarlar. Kök, henüz ulaşılmamış şeye duyulan arzuyu gösterir.
Rad 12. ayet — Şimşeğin korku ve umut olarak gösterilmesi, bulutların oluşturulması ile birlikte anlatılır. Kök, korkunun yanında duran umut anlamında geçer.
Şuara 51. ayet — İnananların ilki olmaları sebebiyle Rablerinin hatalarını bağışlamasını umduklarını söylerler. Umut, bağışlanmaya yöneliktir.
Secde 16. ayet — Yatağı terk edip korku ve umutla Rablerine dua edenler anlatılır; aynı ayette rızıklarından infak ederler.
Ahzab 32. ayet — Peygamber'in kadınlarına yumuşak edalı konuşmamaları söylenir; böylece kalbinde hastalık olan kişi umut bağlamasın. Burada kök, kötü niyetli bir arzuyu anlatır.
Sık sorulanlar
Tama kelimesi Kur'an'da ne anlama gelir?
Gönülde bir şeye karşı güçlü umut beslemek ve ona arzuyla yönelmektir. Ayetlerde bağışlanma ve cennet gibi umut edilen sonuçlar, korkuyla yan yana anılır.
Kök her zaman olumlu bir umut mudur?
Hayır. Sözlük anlamı güçlü arzudur ve ayetler bunu hem dua bağlamında hem de kalbinde hastalık olanın istek duyması ya da artış isteyen kişi örneğinde gösterir.