Ziynet
Zeyn, çirkinliğin karşıtı olarak bir şeyin güzelliği ve güzelleştirilmesidir. Kur'an'da süs, çekici gösterme ve süslenme anlamlarında geçer.
Köklerde ne diyor?
زين (zyn): Temel anlamı bir şeyin güzelliği ve güzelleştirilmesidir; zeyn, çirkinliğin (şeyn) karşıtıdır. Süs üçe ayrılır: nefse, bedene ve dışa ait olanlar.
زين (zyn) — Bir şeyin güzelliği, güzelleştirilmesi (Mekâyîs): أصل صحيح يدل على حسن الشيء وتحسينه
زين (zyn) — Çirkinliğin karşıtı (Mekâyîs): فالزين نقيض الشين
زين (zyn) — Nefse ait süs: ilim ve güzel inançlar (Müfredât): زينة نفسية كالعلم، والاعتقادات الحسنة
زين (zyn) — Bedene ait süs: güç ve boy uzunluğu (Müfredât): وزينة بدنية، كالقوة وطول القامة
زين (zyn) — Dışa ait süs: mal ve itibar (Müfredât): وزينة خارجية كالمال والجاه
زين (zyn) — Süslenmek için kullanılan her şey (Ayn): والزينة جامع لكل ما يتزين به
Tanım
Kökün temel anlamı bir şeyin güzelliği ve güzelleştirilmesidir; çirkinliğin karşıtı olarak anılır. Sözlüklerde süs nefse, bedene ve dışa ait olmak üzere ayrılır. Kur'an'da bu kök iki yönde görülür: yerin ve göğün süs olarak kılınması, bir de bir şeyin birine çekici gösterilmesi. Dünya hayatı, yapılan işler ya da yer üzerindekiler için çekici kılınmak ifadesi sık kullanılır ve süs bir sınav bağlamında anılır.
Ayetlerle
Bakara 212. ayet — Gerçekleri örtenlere dünya hayatının çekici gösterildiği söylenir. Çekici gösterme, insanın neye yöneldiğini belirleyen bir etken olarak anlatılır.
Enam 43. ayet — Kalpleri katılaşanlara yaptıklarının şeytan tarafından çekici gösterildiği anlatılır. Ayet çekici kılmanın sorumluluğu kimin elinde göründüğünü ayrıca belirtir.
Araf 31. ayet — Adem bilincinin inşa ettiklerine her mescid alanında süslerini almaları, yiyip içmeleri ve ölçüsüz davranmamaları söylenir. Süs burada ölçü ile birlikte anılır.
Hud 15. ayet — Dünya hayatını ve onun çekiciliğini isteyenlere amellerinin karşılığının orada tastamam verileceği bildirilir. Zinet, dünya hayatının cazibesi olarak geçer.
Hicr 16. ayet — Gökte burçlar kılındığı ve gözlemleyenler için süslendiği söylenir. Gökyüzü süslenmiş bir yapı olarak gösterilir.
Kehf 7. ayet — Yerin üzerindekilerin yeri süsleyen şeyler kılındığı bildirilir; amaç hangisinin daha iyi iş yapacağını ortaya çıkarmaktır. Süs bir sınama aracıdır.
Sık sorulanlar
Kur'an'da çekici gösterme neyi ifade eder?
Bir şeyin birine güzel ve cazip görünür kılınmasını anlatır. Ayetlerde dünya hayatı ya da yapılan işler için kullanılır; fiilin faili ayetten ayete değişir.
Ziynet kökü yalnız takı anlamında mıdır?
Hayır. Sözlükte güzellik ve güzelleştirme demektir. Ayetlerde gökyüzünün süslenmesi, yerin süsü, dünya hayatının cazibesi ve mescid alanındaki süsler gibi geniş bir alanda geçer.