مكث (mkv) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

مكث kökü ne anlama gelir?

Durup beklemek temel anlamdır; mekes, beklentiyle bir yerde kalmaktır. Aceleci olmayan, ağırbaşlı kişi (mekîs) de buradan adlandırılır.

مكث (mkv) kökü Kuran'da 7 ayette, toplam 7 kez geçer.

مكث kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Durup beklemek (Mekâyîsü'l-Luğa)

كلمة تدل على توقف وانتظار

Beklentiyle yerinde kalmak (Müfredât)

المكث: ثبات مع انتظار

Aceleci olmayan, ağırbaşlı kişi (Mekâyîsü'l-Luğa)

ورجل مكيث: رزين غير عجول

Bir yerde bekleyerek ikamet etmek (Lisânü'l-Arab)

والمكث: الإقامة مع الانتظار والتلبث في المكان

Lisânü'l-Arab'da مكث maddesi (İbn Manzûr)

مكث: المُكْثُ: الأَناةُ واللَّبَثُ وَالِانْتِظَارُ؛ مَكَثَ يَمْكُثُ، ومَكُثَ مَكْثاً ومُكْثاً ومُكوثاً ومَكاثاً ومَكاثةً ومِكِّيثَى؛ عَنْ كَرَاعٍ وَاللِّحْيَانِيِّ، يُمَدُّ وَيُقْصَرُ. وتَمَكَّثَ: مَكَثَ. والمَكِيثُ: الرَّزينُ الَّذِي لَا يَعْجَل فِي أَمره، وَهُمُ المُكَثاءُ والمَكِيثون، وَرَجُلٌ مَكِيثٌ أَي رَزِينٌ؛ قَالَ أَبو المُثَلَّمِ يُعَاتِبُ صَخْرًا: / أَنَسْلَ بَني شِعارَةَ، مَن لِصَخْرٍ؟ ... فإِنِّي عَنْ تَقَفُّرِكم مَكِيثُ / قَوْلُهُ: عَنْ تَقَفُّرِكم أَي عَنْ أَن أَقتفي آثَارَكُمْ، وَيُرْوَى عَنْ تُفْقِرُكُمْ أَي أَن أَعْمَلَ بِكُمْ فاقِرَةً. والماكِثُ: المُنْتَظِرُ، وإِن لَمْ يَكُنْ مَكِيثاً فِي الرَّزانة. وَقَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ: فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍ؛ قَالَ الْفَرَّاءُ: قرأَها النَّاسُ بِالضَّمِّ، وقرأَها عَاصِمٌ بِالْفَتْحِ: فمَكَثَ؛ وَمَعْنَى غيرَ بعيدٍ أَي غيرَ طَوِيلٍ، مِنَ الإِقامة. قَالَ أَبو مَنْصُورٍ: اللُّغَةُ الْعَالِيَةُ مَكُثَ، وَهُوَ نَادِرٌ؛ ومَكَثَ جَائِزَةٌ وَهُوَ الْقِيَاسُ. قَالَ: وتَمَكَّثَ إِذا انتَظَر أَمْراً وأَقام عَلَيْهِ، فَهُوَ مُتَمَكِّثٌ منتظِر. وتَمَكَّثَ: تَلَبَّث. والمُكْثُ: الإِقامةُ مَعَ الِانْتِظَارِ والتَّلَبُّث فِي الْمَكَانِ، وَالِاسْمُ المُكْث والمِكْثُ، بِضَمِّ الْمِيمِ وَكَسْرِهَا. والمِكِّيثَى مِثْلُ الخِصِّيصَى: المُكْثُ. / وَسَارَ الرجلُ مُتَمَكِّثاً أَي مُتَلَوِّماً. وَفِي الْحَدِيثِ أَنه توضَّأَ وُضُوءًا مَكِيثاً / أَي بَطِيئًا مُتأَنّياً غيرَ مُسْتَعْجَلٍ. وَرَجُلٌ مَكِيثٌ: ماكِث. والمَكيثُ أَيضاً: المُقيم الثَّابِتُ؛ قَالَ كَثِيرٌ: / وعَرَّسَ بالسَّكرانِ يَومَين، وارتكَى ... يَجرُّ، كَمَا جَرَّ المَكِيثُ المُسافرُ

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 2, s. 191 — Şamile'de tam madde

Kitâbu'l-Ayn'da مكث maddesi (Halîl b. Ahmed)

المكث: الانتظار. والماكث: المنتظر. وقد مكث مكاثة فهو مكيث، أي: رزين لا يعجل. وقوم مكيثون ومكثاء.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 5, s. 353 — Şamile'de tam madde

Mekâyîsü'l-Luğa'da مكث maddesi (İbn Fâris)

الميم والكاف والثاء كلمة تدل على توقف وانتظار. ومكث مكثا ومكثا ورجل مكيث: رزين غير عجول. ومكث ومكث والتمكث: الانتظار.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 5, s. 345 — Şamile'de tam madde

Müfredât'da مكث maddesi (Râgıb el-İsfehânî)

المكث: ثبات مع انتظار، يقال: مكث مكثا. قال تعالى: فمكث غير بعيد [النمل] [22] ، وقرئ: مكث 5 ، قال: إنكم ماكثون [الزخرف/ 77] ، قال لأهله امكثوا [القصص/ 29] .

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 772 — Şamile'de tam madde

مكث kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

ٱمْكُثُوٓا۟ (mkusu) — siz durun: 2 kez · فَمَكَثَ (femekese) — geldi: 1 kez · فَيَمْكُثُ (feyemkusu) — kalır: 1 kez · مُكْثٍۢ (muksin) — ağır ağır: 1 kez · مَّـٰكِثُونَ (makisune) — kalacaksınız: 1 kez · مَّـٰكِثِينَ (makisine) — kalacaklardır: 1 kez

مكث kökü hangi ayetlerde geçer?

• Rad Suresi 17. ayet — Gökten su indirdi. Dereler kendi ölçüsünce çağlayıp aktı. Akıntı, üste çıkan köpüğü taşıyıp götürür. Buna benzer bir…
• İsra Suresi 106. ayet — Kur'an'ı; onu, zamana yayarak insanlara duyurman için bölümler halinde birbiri ardınca indirdik.
• Kehf Suresi 3. ayet — Onlar, orada ebediyen kalıcıdırlar.
• Taha Suresi 10. ayet — Hani o bir ateş görmüş ve yanındakilere: "Ben bir ateş gördüm. Bekleyin! Belki ondan size bir kor getiririm veya ateşin…
• Neml Suresi 22. ayet — Çok geçmeden geldi. Ve: "Senin kuşatamadığın bir şeyi kuşattım. Sana Sebe'den kesin doğru olan bir haber getirdim."…
• Kasas Suresi 29. ayet — Mûsâ, süresini tamamlayınca, ailesi ile yola çıktı. Tûr tarafında bir ateş fark etti. Ailesine: "Bekleyin. Ben bir ateş…
• Zuhruf Suresi 77. ayet — "Ey mâlik! Rabb'in bizim aleyhimize hüküm versin." diye seslenirler. "Siz böyle kalacaksınız." dedi.