İnfak
Sözlükte bir şeyin kesilip gitmesi ve gizlenmesi; Kur'an'da rızıktan harcamak, bir de içini gizleyen nifak anlamlarıyla geçer.
Köklerde ne diyor?
نفق (nfq): İki temel anlamı vardır: bir şeyin kesilip gitmesi ve bir şeyi gizleyip örtmek. İnfak ve nafaka birincisinden, yer altı geçidi ve içini gizleyen münafıklık ikincisinden gelir.
نفق (nfq) — Bir şeyin kesilip gitmesi (Mekâyîs): يدل أحدهما على انقطاع شيء وذهابه
نفق (nfq) — Bir şeyi gizlemek, örtmek (Mekâyîs): والآخر على إخفاء شيء وإغماضه
نفق (nfq) — Harcanan şey, nafaka (Müfredât): والنفقة اسم لما ينفق
نفق (nfq) — Hayvanın ölmesi (Mekâyîs): نفقت الدابة نفوقا: ماتت
نفق (nfq) — Yer altında öbür yana çıkan geçit (nefak) (Mekâyîs): النفق: سرب في الأرض له مخلص إلى مكان
نفق (nfq) — Nifak: gösterdiğinin tersini gizlemek (Mekâyîs): لأن صاحبه يكتم خلاف ما يظهر
Tanım
Kökün iki temel anlamı vardır: bir şeyin kesilip tükenmesi ve bir şeyi gizleyip örtmek. İnfak ve nafaka, elden çıkıp harcanan şeyi anlatır; nefak yer altında öbür tarafa çıkan geçit, nifak ise gösterdiğinin tersini gizlemektir. Kur'an'da kök en çok 'rızıklandırdığımız şeylerden infak ederler' kalıbında geçer. Ayetler harcamanın gösterişle, cimrilikle ya da yığmayla ilişkisini de anlatır.
Ayetlerle
Bakara 3. ayet — İnfak edenler, görünmeyene inananlar ve salatı ikame edenlerle birlikte anılır. Harcama 'rızıklandırdığımız şeylerden' denerek, verilenin bir bölümünden yapılan iş olarak tanımlanır.
Enfal 3. ayet — Salatı ikame edenlerin ve rızıklarından infak edenlerin sıfatı anlatılır; infak burada süreklilik gösteren bir davranış olarak sayılır.
Rad 22. ayet — Zorluklara direnenler, salatı ikame edenler ve rızıklarından gizli ve açık infak edenler anılır; infak gizli de olabilir, açık da. Kötülüğü iyilikle savmak da aynı cümlededir.
Nisa 38. ayet — Mallarını insanlara gösteriş olsun diye infak edenler, Allah'a ve ahiret gününe inanmayanlar olarak anılır; infakın niyeti ayetin konusudur.
Tevbe 34. ayet — Altın ve gümüşü yığıp Allah yolunda infak etmeyenlere can yakıcı azap müjdelenir; infak yığmanın karşıtı olarak geçer.
Enam 35. ayet — 'Yerde bir tünel (nefak) açmaya' gücün yetiyorsa denir. Aynı kök burada harcamayı değil, yer altında geçit anlamını verir; sözlükteki nefak anlamı ayette görülür.
Sık sorulanlar
İnfak ve nifak aynı kökten mi gelir?
Evet. Kökün bir anlamı bir şeyin elden çıkıp gitmesi, diğeri gizlemektir. İnfak ve nafaka birinci anlamdan, yer altı geçidi (nefak) ve içini gizleyen nifak ikinci anlamdan doğar.
Kur'an'da infak neyden yapılır?
Ayetlerde infak 'rızıklandırdığımız şeylerden' yapılır; gizli ya da açık olabilir. Gösteriş için harcamak ve altın gümüşü yığıp infak etmemek ayrıca eleştirilir.