مهد (mhd) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

مهد kökü ne anlama gelir?

Bir şeyi döşeyip düzlemek, kolaylaştırmak temel anlamdır. Beşik, yatak ve yeryüzünün insanlar için döşek kılınması buradan doğar; kendine iyilik hazırlamak da bu köktendir.

مهد (mhd) kökü Kuran'da 15 ayette, toplam 16 kez geçer.

مهد kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Döşemek, düzleyip kolaylaştırmak (Mekâyîsü'l-Luğa)

كلمة تدل على توطئة وتسهيل للشيء

Çocuk için hazırlanan beşik (Müfredât)

المهد: ما يهيأ للصبي

Düzlenmiş, döşenmiş yer (Müfredât)

والمهد والمهاد: المكان الممهد الموطأ

Bir şeyi hazırlayıp düzene koymak (Müfredât)

ومهدت لك كذا: هيأته وسويته

Yatak, döşek (Lisânü'l-Arab)

والمهاد: الفراش

Kendine iyilik hazırlamak (Kitâbu'l-Ayn)

ومهدت لنفسي خيرا، أي: هيأته ووطأته

Lisânü'l-Arab'da مهد maddesi (İbn Manzûr)

مهد: مَهَدَ لِنَفْسِهِ يَمْهَدُ مَهْداً: كسَبَ وعَمِلَ. والمِهادُ: الفِراش. وَقَدْ مَهَدْتُ الفِراشَ مَهْداً: بَسَطْتُه ووَطَّأْتُه. يُقَالُ للفِراشِ: مِهاد لِوِثارَتِه. وَفِي التَّنْزِيلِ: لَهُمْ مِنْ جَهَنَّمَ مِهادٌ وَمِنْ فَوْقِهِمْ غَواشٍ؛ وَالْجَمْعُ أَمْهِدةٌ ومُهُدٌ. الأَزهري: المِهادُ أَجمع مِنَ المَهْد كالأَرض جَعَلَهَا اللَّهُ مِهاداً لِلْعِبَادِ، وأَصل المَهْد التَّوْثِيرُ؛ يُقَالُ: مَهَدْتُ لنَفْسي ومَهَّدت أَي جَعَلْتُ لَهَا مَكَانًا وَطيئاً سَهْلًا. ومَهَدَ لِنَفْسِهِ خَيْرًا وامْتَهَدَه: هَيّأَه وتَوَطَّأَه؛ ومنه قوله تَعَالَى: فَلِأَنْفُسِهِمْ يَمْهَدُونَ؛ أَي يُوَطِّئُون؛ قَالَ أَبو النَّجْمِ: / وامْتَهَدَ الغارِب فِعْلُ الدُّمَّلِ / والمَهْد: مَهْدُ الصَّبِيِّ. ومَهْدُ الصَّبِيِّ: مَوْضِعُهُ الَّذِي يُهَيّأُ لَهُ ويُوَطَّأُ لِيَنَامَ فِيهِ. وَفِي التَّنْزِيلِ: مَنْ كانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا؛ وَالْجَمْعُ مُهُود. وسَهْدٌ مَهْدٌ: حسَن، إِتباع. وتَمْهِيدُ الأُمُورِ: تَسْوِيَتُهَا وإِصلاحها. وتَمْهِيدُ العُذْر: قَبُوله وبَسْطُه. وامْتِهاد السَّنامِ: انْبِسَاطُهُ وَارْتِفَاعُهُ. والتمَهُّدُ: التَّمَكُّن. أَبو زَيْدٍ: يُقَالُ مَا امْتَهَدَ فُلَانٌ عِنْدِي يَداً إِذا لَمْ يُولِكَ نِعْمة وَلَا مَعْرُوفًا. وَرَوَى ابْنُ هَانِئٍ عَنْهُ: يُقَالُ مَا امْتَهَدَ فُلَانٌ عِنْدِي مَهْد ذَاكَ، بِفَتْحِ الْمِيمِ وَسُكُونِ الْهَاءِ، يَقُولُهَا يَطْلُبُ إِليه المَعْروف بِلَا يَدٍ سَلَفَتْ مِنْهُ إِليه، وَيَقُولُهَا أَيضاً للمسِيءِ إِليه حِينَ يَطْلُبُ مَعْرُوفَهُ أَو يَطْلُبُ لَهُ إِليه. والمَهِيدُ: الزُّبْدُ الْخَالِصُ، وَقِيلَ: هِيَ أَزْكاه عِنْدَ الإِذابة وأَقله لَبَنًا. والمُهْدُ: النَّشْزُ مِنَ الأَرض؛ عَنِ ابْنِ الأَعرابي، وأَنشد: / إِنَّ أَباكَ مُطْلَقٌ مِنْ جَهْدِ، ... إِنْ أَنْتَ كَثَّرْتَ قُتورَ المُهْدِ / النَّضِرُ: المُهْدةُ مِنَ الأَرض مَا انْخَفَضَ فِي سُهُولةٍ واسْتِواء. ومَهْدَد: اسْمُ امرأَة، قَالَ ابْنُ سِيدَهْ: وإِنما قَضَيْتُ عَلَى مِيمِ مَهْدد أَنها أَصل لأَنها لَوْ كَانَتْ زَائِدَةً لَمْ تَكُنِ الْكَلِمَةُ مَفْكُوكَةً وَكَانَتْ مُدْغَمَةً كمَسَدٍّ ومَرَدٍّ، وَهُوَ فَعْلَلٌ؛ قَالَ سِيبَوَيْهِ: الْمِيمُ مِنْ نَفْسِ الْكَلِمَةِ وَلَوْ كَانَتْ زَائِدَةً لأُدغم الْحَرْفُ مِثْلَ مَفَرّ ومَرَدّ فَثَبَتَ أَن الدَّالَ مُلْحَقَةٌ وَالْمُلْحَقُ لَا يدغم.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 3, s. 410 — Şamile'de tam madde

Kitâbu'l-Ayn'da مهد maddesi (Halîl b. Ahmed)

المهد: الموضع يهيأ لينام فيه الصبي. والمهاد اسم أجمع من المهد، كالأرض جعلها الله مهادا للعباد، وجمع المهاد: مهد، وثلاثة أمهدة. ومهدت لنفسي خيرا، أي: هيأته ووطأته، قال 1 : وامتهد الغارب فعل الدمل

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 4, s. 31 — Şamile'de tam madde

Mekâyîsü'l-Luğa'da مهد maddesi (İbn Fâris)

الميم والهاء والدال كلمة تدل على توطئة وتسهيل للشيء. ومنه المهد. ومهدت الأمر: وطأته. وتمهد: توطأ والمهاد: الوطاء من كل شيء. وامتهد سنام البعير وغيره: ارتفع. قال أبو النجم: وامتهد الغارب فعل الدمل أي ارتفع وتسوى وصار كالمهاد. وجمع المهاد مهد.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 5, s. 280 — Şamile'de tam madde

Müfredât'da مهد maddesi (Râgıb el-İsfehânî)

المهد: ما يهيأ للصبي. قال تعالى: كيف نكلم من كان في المهد صبيا [مريم/ 29] والمهد والمهاد: المكان الممهد الموطأ. قال تعالى: الذي جعل لكم الأرض مهدا [طه/ 53] ، ومهادا [النبأ/ 6] 4 وذلك مثل قوله: الأرض فراشا [البقرة/ 22] ومهدت لك كذا: هيأته وسويته، قال تعالى: ومهدت له تمهيدا [المدثر/ 14] وامتهد السنام. أي: تسوى، فصار كمهاد أو مهد.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 780 — Şamile'de tam madde

مهد kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

ٱلْمِهَادُ (l-mihadu) — bir döşektir: 5 kez · ٱلْمَهْدِ (l-mehdi) — beşikte: 3 kez · مَهْدًۭا (mehden) — beşik: 2 kez · ٱلْمَـٰهِدُونَ (l-mahidune) — döşeyiciyiz: 1 kez · تَمْهِيدًۭا (temhiden) — bir döşeyişle: 1 kez · مِهَادٌۭ (mihadun) — bir döşek: 1 kez · مِهَـٰدًۭا (mihaden) — bir beşik: 1 kez · وَمَهَّدتُّ (ve mehhedtu) — ve döşedim: 1 kez · يَمْهَدُونَ (yemhedune) — hazırlamaktadırlar: 1 kez

مهد kökü hangi ayetlerde geçer?

• Bakara Suresi 206. ayet — Ona, "Allah'a karşı takvâlı ol." dendiği zaman, kendisini üstün görmesi onu günaha sevk eder. İşte böylesine Cehennem…
• Ali İmran Suresi 12. ayet — Kâfirlere de ki: "Yakında yenileceksiniz ve Cehennem'e sürüleceksiniz. Orası ne kötü bir yerdir."
• Ali İmran Suresi 46. ayet — "O, beşikte de yetişkinliğinde de insanlarla konuşacak. O, sâlihlerden olacaktır."
• Ali İmran Suresi 197. ayet — Bu, az bir yararlanmadır. Sonra varacakları yer Cehennem'dir. Orası ne kötü bir yerdir!
• Maide Suresi 110. ayet — Allah, "Ey Meryem Oğlu Îsâ! Senin ve annenin üzerinde olan nimetimi hatırla." Hani seni Kudus'un Rûhu ile…
• Araf Suresi 41. ayet — Onlar için Cehennem'den döşek ve örtüler vardır. İşte zâlimleri böyle cezalandırırız.
• Rad Suresi 18. ayet — Rabb'lerinin çağrısına uyanlar için, en iyi karşılık vardır. Ona uymayanlar ise, yeryüzünde bulunanların tamamı ve bir…
• Meryem Suresi 29. ayet — Bunun üzerine, Meryem çocuğu işâret etti. Onlar: "Biz beşikteki bir çocukla nasıl konuşuruz?" dediler.
• Taha Suresi 53. ayet — Yeryüzünü sizin için bir beşik yapan, orada sizin için yollar açan ve gökten su indiren Odur. Onunla her türlü bitkiden…
• Rum Suresi 44. ayet — Kim küfrederse, küfrü kendi aleyhinedir. Kim sâlihâtı yaparsa, onlar kendileri için iyi bir gelecek hazırlamış olurlar.
• Sad Suresi 56. ayet — Varacakları yer Cehennem'dir. Orası ne kötü bir yataktır.
• Zuhruf Suresi 10. ayet — O, yeryüzünü sizin için beşik yaptı. Orada sizin için yollar yaptı. Umulur ki hidâyete erersiniz.
• Zariyat Suresi 48. ayet — Yeryüzünü de Biz döşedik. Ne güzel döşeyiciyiz!
• Müddessir Suresi 14. ayet — Ona, geniş imkânlar sağladım.
• Nebe Suresi 6. ayet — Yeryüzünü bir döşek yapmadık mı?