ربص (rbS) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

ربص kökü ne anlama gelir?

Beklemek temel anlamdır; terabbus, bir malın pahalanmasını ya da bir işin olup bitmesini gözleyerek beklemektir. Bir yerde eğleşip durmak da bundan doğar.

ربص (rbS) kökü Kuran'da 12 ayette, toplam 17 kez geçer.

ربص kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Bekleyiş (Mekâyîsü'l-Luğa)

أصل واحد يدل على الانتظار

Bir şeyin olmasını ya da bitmesini gözlemek (Müfredât)

أو أمرا ينتظر زواله أو حصوله

İyi ya da kötü bir şeyi gözlemek (Lisânü'l-Arab)

انتظر به خيرا أو شرا

Eğleşip kalmak (Lisânü'l-Arab)

التربص: المكث والانتظار

Malı pahalanma için tutan (Lisânü'l-Arab)

والمتربص: المحتكر

Lisânü'l-Arab'da ربص maddesi (İbn Manzûr)

ربص: التَّرَبُّصُ: الانْتِظارُ. رَبَصَ بِالشَّيْءِ رَبْصاً وتَرَبَّصَ بِهِ: انْتَظَرَ بِهِ خَيْرًا أَو شَرًّا، وتَربّصَ بِهِ الشَّيْءُ: كَذَلِكَ. اللَّيْثُ: التَّرَبُّصُ بِالشَّيْءِ أَن تَنْتَظِرَ بِهِ يَوْمًا مَا، وَالْفِعْلُ تَرَبَّصْت بِهِ، وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنا إِلَّا إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ؛ أَي إِلا الظَّفَرَ وإِلّا الشَّهادةَ، وَنَحْنُ نتَربّصُ بِكُمْ أَحَدَ الشَّرَّيْنِ: عَذَابًا مِنَ اللَّهِ أَو قَتْلًا بأَيْدِينا، فَبَيْنَ مَا نَنْتَظِرُه وتَنْتَظِرونه فَرْقٌ كَبِيرٌ. وَفِي الْحَدِيثِ: / إِنما يُريدُ أَن يَتَرَبّص بِكُمُ الدَّوائِرَ؛ التربُّصُ: المُكْثُ والانتظارُ. / وَلِي عَلَى هَذَا الأَمر رُبْصةٌ أَي تلبّثٌ. ابْنُ السِّكِّيتِ: يُقَالُ أَقامت المرأَة رُبْصَتَها فِي بَيْتِ زَوْجِهَا وَهُوَ الْوَقْتُ الَّذِي جُعِل لِزَوْجِهَا إِذا عُنِّنَ عَنْهَا، قَالَ: فإِن أَتاها وإِلَّا فُرِّقَ بَيْنَهُمَا. والمُتَرَبِّصُ: المُحْتَكِرُ. وَلِي فِي مَتَاعِي رُبْصةٌ أَي لِي فِيهِ تَرَبّصٌ؛ قَالَ ابْنُ بَرِّيٍّ: تَرَبَّصَ فِعْلٌ يَتَعَدَّى بإِسقاط حَرْفِ الْجَرِّ كَقَوْلِ الشَّاعِرِ: / تَرَبَّصْ بِهَا رَيْبَ المَنُونِ لَعَلَّهَا ... تُطَلَّقُ يَوْمًا، أَو يَمُوتُ حَلِيلُها

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 7, s. 39 — Şamile'de tam madde

Kitâbu'l-Ayn'da ربص maddesi (Halîl b. Ahmed)

التربص: الانتظار بالشيء يوما. والربصة الاسم، ومنه يقال: ليس في البيع ربصة أي لا يتربص به.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 7, s. 120 — Şamile'de tam madde

Mekâyîsü'l-Luğa'da ربص maddesi (İbn Fâris)

الراء والباء والصاد أصل واحد يدل على الانتظار. من ذلك التربص. يقال تربصت به. وحكى السجستاني: لي بالبصرة ربصة، ولي في متاعي ربصة، أي لي فيه تربص.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 2, s. 477 — Şamile'de tam madde

Müfredât'da ربص maddesi (Râgıb el-İsfehânî)

التربص: الانتظار بالشيء، سلعة كانت يقصد بها غلاء، أو رخصا، أو أمرا ينتظر زواله أو حصوله، يقال: تربصت لكذا، ولي ربصة بكذا، وتربص، قال تعالى: والمطلقات يتربصن [البقرة/ 228] ، قل تربصوا فإني معكم من المتربصين [الطور/ 31] ، قل هل تربصون بنا إلا إحدى الحسنيين ونحن نتربص بكم [التوبة/ 52] ، ويتربص بكم الدوائر [التوبة/ 98] .

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 338 — Şamile'de tam madde

ربص kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

فَتَرَبَّصُوا۟ (feterabbesu) — hele gözetleyin: 2 kez · يَتَرَبَّصْنَ (yeterabbesne) — (bekleyip) gözetlerler: 2 kez · ٱلْمُتَرَبِّصِينَ (l-muterabbisine) — gözetleyenlerdenim: 1 kez · تَرَبُّصُ (terabbusu) — bekleme (hakkı) vardır: 1 kez · تَرَبَّصُوا۟ (terabbesu) — gözetleyin: 1 kez · تَرَبَّصُونَ (terabbesune) — gözetiyor musunuz?: 1 kez · فَتَرَبَّصُوا۟ ۖ (feterabbesu) — gözetleyin: 1 kez · فَتَرَبَّصُوٓا۟ (feterabbesu) — haydi gözetin: 1 kez · مُّتَرَبِّصٌۭ (muterabbisun) — gözetlemektedir: 1 kez · مُّتَرَبِّصُونَ (muterabbisune) — gözetenleriz: 1 kez · نَتَرَبَّصُ (neterabbesu) — gözetiyoruz: 1 kez · نَّتَرَبَّصُ (neterabbesu) — gözetliyoruz: 1 kez · وَتَرَبَّصْتُمْ (ve terabbestum) — ve beklediniz: 1 kez · وَيَتَرَبَّصُ (ve yeterabbesu) — ve gözetler: 1 kez · يَتَرَبَّصُونَ (yeterabbesune) — gözetleyip dururlar: 1 kez

ربص kökü hangi ayetlerde geçer?

• Bakara Suresi 226. ayet — Kadınlarına yaklaşmamaya yemin eden kimseler için, dört ay bekleme süresi vardır. Eğer bu yeminlerinden dönerlerse…
• Bakara Suresi 228. ayet — Boşanan kadınlar, evlenmeksizin üç âdet dönemi beklerler. Eğer Allah'a ve Âhiret Günü'ne îmân ediyorlarsa, Allah'ın…
• Bakara Suresi 234. ayet — Sizden ölenlerin geride bıraktıkları eşleri, kendi kendilerine dört ay on gün beklerler. Bu süreyi tamamlayınca, kendi…
• Nisa Suresi 141. ayet — Onlar, sürekli sizi gözetliyorlar, eğer Allah size bir zafer verirse: "Biz de sizinle beraber değil miydik?" derler…
• Tevbe Suresi 24. ayet — De ki: "Eğer babalarınız, çocuklarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, sülaleniz; kazandığınız mallarınız, kötüye…
• Tevbe Suresi 52. ayet — De ki: "Bize iki güzellikten birinin dışında başka bir şeyin gelmesini mi bekliyorsunuz? Oysa biz, Allah'ın kendi…
• Tevbe Suresi 98. ayet — Bedevi Araplardan kimisi de yaptığı infakı zarar sayar ve devrin değişmesini ve sizin başınıza kötü devirlerin…
• Taha Suresi 135. ayet — De ki: "Herkes beklemektedir. O halde siz de bekleyin. Kuşku yok ki kimin düzgün yolda olduğunu, kimin doğru yolu…
• Müminun Suresi 25. ayet — "O ancak cinlenmiş bir adamdır. O halde kesinlikle bir süre bekleyin."
• Tur Suresi 30. ayet — Yoksa: "O bir şâirdir, ansızın zamanın felaketine uğramasını bekliyoruz." mu diyorlar?
• Tur Suresi 31. ayet — De ki: "Bekleyin! Ben de sizinle birlikte bekleyenlerdenim."
• Hadid Suresi 14. ayet — Îmân Edenlere, "Biz sizinle beraber değil miydik?" diye seslenirler. Îmân Edenler, "Evet, ama siz kendinizi fitneye…