سحب (sHb) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler
سحب (sHb) kökü Kuran'da 11 ayette, toplam 11 kez geçer. Temel anlamı: Yayılmış bir şeyi yerde sürüyüp uzatmak temel anlamdır. Bulut (sehâb) havada sürüklenip gittiği için bu adı almıştır; birine karşı küstahlaşmak da istiare yoluyla buradan gelir. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât maddeleri künyeleriyle verilir.
سحب kökü ne anlama gelir?
Yayılmış bir şeyi yerde sürüyüp uzatmak temel anlamdır. Bulut (sehâb) havada sürüklenip gittiği için bu adı almıştır; birine karşı küstahlaşmak da istiare yoluyla buradan gelir.
سحب (sHb) kökü Kuran'da 11 ayette, toplam 11 kez geçer.
سحب kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları
Yayılmış bir şeyi sürüyüp uzatmak (Mekâyîsü'l-Luğa)
يدل على جر شيء مبسوط ومده
Yerde sürümek, eteği sürümek (Müfredât)
أصل السحب: الجر كسحب الذيل
Bulut: havada süzülüp gittiği için (Kitâbu'l-Ayn)
وسمي السحاب لانسحابه في الهواء
Bulut, içinde su olsun olmasın (Müfredât)
والسحاب: الغيم فيها ماء أو لم يكن
Birine karşı cüret göstermek (Mekâyîsü'l-Luğa)
تسحب فلان على فلان، إذا اجترأ عليه
Çok yiyip içmek (Kitâbu'l-Ayn)
والسحب: شدة الأكل والشرب
Lisânü'l-Arab'da سحب maddesi (İbn Manzûr)
سحب: السَّحْبُ: جَرُّكَ الشيءَ عَلَى وَجْهِ الأَرض، كَالثَّوْبِ وَغَيْرِهِ. سَحَبَه يَسْحَبُه سَحْباً، فانْسَحَبَ: جَرَّه فانْجَرَّ. والمرأَةُ تَسْحَبُ ذَيْلَها. والريحُ تَسْحَبُ التُّراب. والسَّحابةُ: الغَيْمُ. والسحابةُ: الَّتِي يَكُونُ عَنْهَا الْمَطَرُ، سُمِّيَتْ بِذَلِكَ لانْسِحابِها فِي الهواءِ، وَالْجَمْعُ سَحائبُ وسَحابٌ وسُحُبٌ؛ وخَلِيقٌ أَن يكونَ سُحُبٌ جمعَ سَحابٍ الَّذِي هُوَ جمعُ سَحابةٍ، فيكونَ جمعَ جمعٍ. وَفِي الْحَدِيثِ: / كانَ اسمُ عِمامَتِه السَّحابَ، سُمِّيَتْ بِهِ تَشْبِيهًا بسَحابِ الْمَطَرِ، لانْسِحابِه فِي الهواءِ. وَمَا زِلْتُ أَفْعَلُ ذَلِكَ سَحابةَ يَومِي أَي طُولَه؛ قَالَ: / عَشِيَّةَ سَالَ المِرْبَدانِ كِلاهُما، ... سَحابةَ يَومٍ، بالسُّيوفِ الصَّوارِمِ / وتسَحَّب عَلَيْهِ أَي أَدَلَّ. الأَزهري: فلانٌ يَتَسَحَّبُ عَلَيْنَا أَي يَتَدَلَّلُ؛ وَكَذَلِكَ يَتَدَكَّلُ ويَتَدَعَّبُ. وَفِي حَدِيثِ سعيدٍ وأَرْوَى: فَقَامَتْ فتسَحَّبَتْ فِي حَقِّه، أَي اغْتَصَبَتْه وأَضافَتْه إِلى حَقِّها وأَرْضِها. والسَّحْبةُ: فَضْلَةُ ماءٍ تَبْقَى فِي الغَدِير؛ يُقَالُ: مَا بَقِيَ فِي الغَديرِ إِلّا سُحَيْبةٌ مِنْ ماءٍ أَي مُوَيْهَةٌ قليلةٌ. والسَّحْبُ: شدَّة الأَكْلِ والشُّرْبِ. ورجلٌ أُسْحُوبٌ أَي أَكُولٌ شَرُوبٌ؛ قَالَ الأَزهري: الَّذِي عَرَفْناه وحَصَّلْناه: رَجُلٌ أُسْحُوتٌ، بالتَّاء، إِذا كَانَ أَكُولًا شَرُوباً، ولَعَلَّ الأُسْحُوبَ، بالبَاءِ، بِهَذَا الْمَعْنِيِّ، جائزٌ. ورجلٌ سَحْبانُ أَي جُرَافٌ، يَجْرُف كُلَّ مَا مَرَّ بِهِ؛ وَبِهِ سُمِّيَ سَحْبانُ. وسَحْبانُ: اسْمُ رَجُلٍ مِنْ وائِلٍ، كَانَ لَسِناً بَلِيغاً، يُضْرَبُ بِهِ المَثَلُ فِي البَيانِ والفَصَاحةِ، فَيُقَالُ: أَفْصَحُ مِنْ سَحْبانِ وائِلٍ. قَالَ ابْنُ بَرِّيٍّ، وَمِنَ شِعْرِ سَحْبانَ قَوْلُهُ: / لَقَدْ عَلِمَ الحَيُّ اليَمَانونَ أَنَّنِي ... إِذا قُلْتُ: أَمَّا بعدُ، أَنِّي خَطِيبُها / وسَحابَةُ: اسمُ امْرَأَةٍ؛ قَالَ: / أَيا سَحابُ بَشِّري بِخَيْرِ
Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 1, s. 461 — Şamile'de tam madde
Kitâbu'l-Ayn'da سحب maddesi (Halîl b. Ahmed)
السحب: جرك الشيء، كسحب المرأة ذيلها، وكسحب الريح التراب. وسمي السحاب لانسحابه في الهواء. والسحب: شدة الأكل والشرب، رجل أسحوب 3 : أكول شروب. ورجل متسحب: حريص على أكل ما يوضع بين يديه.
Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 3, s. 151 — Şamile'de tam madde
Mekâyîsü'l-Luğa'da سحب maddesi (İbn Fâris)
السين والحاء والباء أصل صحيح يدل على جر شيء مبسوط ومده. تقول: سحبت ذيلي بالأرض سحبا. وسمي السحاب سحابا تشبيها له بذلك، كأنه ينسحب في الهواء انسحابا. ويستعيرون هذا فيقولون: تسحب فلان على فلان، إذا اجترأ عليه، كأنه امتد عليه امتدادا. هذا هو القياس الصحيح. وناس يقولون: السحب: شدة الأكل. وأظنه تصحيفا ; لأنه لا قياس له، وإنما هو السحت.
Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 3, s. 142 — Şamile'de tam madde
Müfredât'da سحب maddesi (Râgıb el-İsfehânî)
أصل السحب: الجر كسحب الذيل، والإنسان على الوجه، ومنه: السحاب، إما لجر الريح له، أو لجره الماء، أو لانجراره في مره، قال تعالى: يوم يسحبون في النار على وجوههم [القمر/ 48] ، وقال تعالى: يسحبون في الحميم [غافر/ 71] ، وقيل: فلان يتسحب على فلان، كقولك: ينجر، وذلك إذا تجرأ عليه، والسحاب: الغيم فيها ماء أو لم يكن، ولهذا يقال: سحاب جهام 4 ، قال تعالى: ألم تر أن الله يزجي سحابا [النور/ 43] ، حتى إذا أقلت سحابا [الأعراف/ 57] ، وقال: وينشئ السحاب الثقال [الرعد/ 12] ، وقد يذكر لفظه ويراد به الظل والظلمة، على طريق التشبيه، قال تعالى: أو كظلمات في بحر لجي يغشاه موج من فوقه موج من فوقه سحاب ظلمات بعضها فوق بعض [النور/ 40] .
Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 399 — Şamile'de tam madde
سحب kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?
سَحَابًۭا (sehaben) — bulutları: 4 kez · يُسْحَبُونَ (yushabune) — sürüklenceklerdir: 2 kez · ٱلسَّحَابَ (s-sehabe) — bulutları: 1 kez · ٱلسَّحَابِ ۚ (s-sehabi) — bulutun: 1 kez · سَحَابٌۭ (sehabun) — bulutlardır: 1 kez · سَحَابٌۭ ۚ (sehabun) — bir bulut: 1 kez · وَٱلسَّحَابِ (ve ssehabi) — ve bulutları: 1 kez
سحب kökü hangi ayetlerde geçer?
- Bakara Suresi 164. ayet — Göklerin ve yerin yaradılışında, gece ile gündüzün birbirlerini ardı sıra takip etmesinde; insanların yararlanmaları…
- Araf Suresi 57. ayet — Rahmetinin önünde rüzgârları müjdeci olarak gönderen Odur. Rüzgârlar, ağır bulutları yüklenince, onları ölü bir beldeye…
- Rad Suresi 12. ayet — O, korkutan şimşeği gösteren ve umut olarak yağmur yüklü bulutları meydana getirendir.
- Nur Suresi 40. ayet — Veya üzerinde bulutlar olan, üst üste dalgaların kuşattığı derin denizlerdeki karanlığa benzer. Elini göremeyecek…
- Nur Suresi 43. ayet — Allah'ın, bulutları sürüklediğini, sonra aralarını birleştirdiğini, sonra da onları küme haline getirdiğini görmüyor…
- Neml Suresi 88. ayet — Dağı görürsün, onu hareketsiz sanırsın. Oysaki o bulut gibi hareket eder. Her şeyi mükemmel yapan Allah'ın işidir bu…
- Rum Suresi 48. ayet — Allah, rüzgârı göndererek bulutları hareket ettirir. Sonra onu gökyüzünde dilediği gibi yayıp kütleler haline getirir…
- Fatır Suresi 9. ayet — Allah, rüzgârları göndererek bulutları harekete geçirendir. Sonra onu ölü bir beldeye yönelterek, onunla, ölü yeryüzüne…
- Mümin Suresi 71. ayet — O vakit boyunlarında halkalar ve zincirler olduğu halde sürüklenecekler.
- Tur Suresi 44. ayet — Gökten bir parçanın düştüğünü görseler, "Üst üste yığılmış bulutlardır." derler!
- Kamer Suresi 48. ayet — O Gün yüz üstü sürülerek ateşe atılırlar. "Cehennem ateşinin dokunuşunu tadın!"