نكح (nkH) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

نكح (nkH) kökü Kuran'da 19 ayette, toplam 23 kez geçer. Temel anlamı: Kökün tek bir aslı vardır: cinsel birleşme. Râgıb'a göre nikâh önce evlilik akdi için kullanılmış, birleşme için sonradan ödünç alınmıştır. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât maddeleri künyeleriyle verilir.

Anlam: Kökün tek bir aslı vardır: cinsel birleşme. Râgıb'a göre nikâh önce evlilik akdi için kullanılmış, birleşme için sonradan ödünç alınmıştır. • Kuran'da 19 ayette, toplam 23 kez geçer. • Bakara 2:221 — Îmân etmedikçe Müşrik kadınlarla evlenmeyin. Beğenseniz de Mü'min bir emet, Müşrik bir kadına göre hayırlı olandır. Îmân etmedikçe, Müşrik… • Bakara 2:230 — Yine de karısını boşarsa, karısı başka biriyle evlenmedikçe artık kendisine helâl olmaz. Şayet ikinci koca da onu boşarsa ve her ikisi de… • Bakara 2:232 — Boşadığınız kadınlar, bekleme sürelerini tamamlayınca; aralarında meşru bir şekilde anlaştıkları takdirde, onların eşleriyle evlenmelerine… • Bakara 2:235 — Bekleme süresini tamamlamamış kadınlara evlenme isteğinizi sezdirmeniz veya bunu içinizden geçirmenizde bir sakınca yoktur. Allah, sizin… • Bakara 2:237 — Farz kılıp da kendilerine dokunmadığınız kadınları boşarsanız, farz kılınanın yarısı onlarındır. Ancak kendisinin veya nikâh akdini elinde… • Nisa 4:3 — Eğer yetimler konusunda hakkaniyetli olamayacağınızdan korktuysanız, o zaman hoşnut etmek, sevindirmek istediğiniz o kadınlardan ikişer… • Nisa 4:6 — Yetimlerinizi, nikâh çağına erişinceye kadar gözetleyin. Olgunluk yaşına geldiklerinde mallarını kendilerine verin. Büyüyünce onlara… • Nisa 4:22 — Babalarınızın daha önce evlenmiş oldukları kadınlarla evlenmeyin. Ancak geçmişte olanlar istisna. Bu utanç verici, çirkin ve kötü bir… • Nisa 4:25 — Sizden kim muhsenât Mü'min kadınlarla evlenecek güce sahip değilse, antlaşma yolu ile sahip olduğunuz Mü'min genç kadınlarla evlensin… • Nisa 4:127 — Senden, o kadınlar hakkında fetva istiyorlar. De ki: "Onlar hakkında size fetvayı Allah vermektedir: Yazılmış olanı vermediğiniz halde… • Nur 24:3 — Zinâ yapan erkek, zinâ yapan veya Müşrik olan kadından başkası ile evlenmiyor. Zinâ yapan kadınla zinâ yapan veya Müşrik olan bir erkekten… • Nur 24:32 — Aranızdaki bekârları, kölelerinizden ve cariyelerinizden sâlih olanları nikâhlayın. Eğer bunların durumları iyi değilse, Allah onlara… • Nur 24:33 — Nikâha imkân bulamayanlar iffetlerini korusunlar. Allah lütfedip kendilerine bir imkân verinceye dek. Yeminle hak sahibi olduklarınızdan… • Nur 24:60 — Evlenme arzusu kalmamış yaşlı kadınların, cinsiyetlerini teşhir etme amacı gütmeden dış giysilerini çıkarmalarında bir sakınca yoktur… • Kasas 28:27 — Bu iki kızımdan birini, bana sekiz hacc boyunca çalışmana karşılık seninle evlendirmek istiyorum. Eğer on yıla tamamlarsan sen bilirsin… • Ahzab 33:49 — Ey Îmân Edenler! Mü'min kadınlarla evlenip, sonra onlara dokunmadan boşarsanız, onların iddet süresince beklemelerini isteme hakkınız…

نكح kökü ne anlama gelir?

Kökün tek bir aslı vardır: cinsel birleşme. Râgıb'a göre nikâh önce evlilik akdi için kullanılmış, birleşme için sonradan ödünç alınmıştır.

نكح (nkH) kökü Kuran'da 19 ayette, toplam 23 kez geçer.

نكح kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Cinsel birleşme (Mekâyîsü'l-Luğa)

أصل واحد، وهو البضاع

Aslı akit, sonra birleşme için ödünç alınmış (Müfredât)

أصل النكاح للعقد، ثم استعير للجماع

Birleşme olmaksızın yalnız akit (Mekâyîsü'l-Luğa)

والنكاح يكون العقد دون الوطء

Evlenmek (Mekâyîsü'l-Luğa)

يقال نكحت: تزوجت

Kocalı kadın (Kitâbu'l-Ayn)

وامرأة ناكح: أي ذات زوج

Lisânü'l-Arab'da نكح maddesi (İbn Manzûr)

نكح: نَكَحَ فُلَانٌ[[. قوله [نكح فلان إلخ] بابه منع وضرب كما في القاموس.]] امرأَة يَنْكِحُها نِكاحاً إِذا تَزوجها. ونَكَحَها يَنْكِحُها: بَاضَعَهَا أَيضاً، وَكَذَلِكَ دَحَمَها وخَجَأَها؛ وَقَالَ الأَعشى فِي نَكَحَ بِمَعْنَى تَزَوَّجَ: / وَلَا تَقْرَبَنَّ جَارَةً، إِنَّ سِرَّها ... عَلَيْكَ حرامٌ، فانْكِحَنْ أَو تَأَبَّدا / الأَزهري: وَقَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ: الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُها إِلَّا زانٍ أَوْ مُشْرِكٌ؛ تأْويله لَا يَتَزَوَّجُ الزَّانِي إِلا زَانِيَةً، وَكَذَلِكَ الزَّانِيَةُ لَا يَتَزَوَّجُهَا إِلا زَانٍ؛ وَقَدْ قَالَ قومٌ: مَعْنَى النِّكَاحِ هَاهُنَا الْوَطْءُ، فَالْمَعْنَى عِنْدَهُمْ: الزَّانِي لَا يطأُ إِلا زَانِيَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يطؤُها إِلا زَانٍ؛ قَالَ: وَهَذَا الْقَوْلُ يَبْعُدُ لأَنه لَا يُعْرَفُ شَيْءٌ مِنْ ذِكْرِ النِّكَاحِ فِي كِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى إِلا عَلَى مَعْنَى التَّزْوِيجِ؛ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: وَأَنْكِحُوا الْأَيامى مِنْكُمْ؛ فَهَذَا تَزْوِيجٌ لَا شَكَّ فِيهِ؛ وَقَالَ تَعَالَى: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا نَكَحْتُمُ الْمُؤْمِناتِ؛ فَأَعْلَمَ أَن عَقْدَ التَّزْوِيجِ يُسَمَّى النِّكَاحَ، وأَكثر التَّفْسِيرِ أَن هَذِهِ الْآيَةَ نَزَلَتْ فِي قَوْمٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ فُقَرَاءَ بِالْمَدِينَةِ، وَكَانَ بِهَا بَغَايَا يَزْنِينَ ويأْخذن الأُجرة، فأَرادوا التزويج بهنَ وعَوْلَهنَّ، فأَنزل اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ تَحْرِيمَ ذَلِكَ. قَالَ الأَزهري: أَصل النِّكَاحِ فِي كَلَامِ الْعَرَبِ الْوَطْءُ، وَقِيلَ لِلتَّزَوُّجِ نِكَاحٌ لأَنه سَبَبٌ لِلْوَطْءِ الْمُبَاحِ. الْجَوْهَرِيُّ: النِّكَاحُ الْوَطْءُ وَقَدْ يَكُونُ العَقْدَ، تَقُولُ: نَكَحْتُها ونَكَحَتْ هِيَ أَي تزوَّجت؛ وَهِيَ نَاكِحٌ فِي بَنِي فُلَانٍ أَي ذَاتُ زَوْجٍ مِنْهُمْ. قَالَ ابْنُ سِيدَهْ: النِّكاحُ البُضْعُ، وَذَلِكَ فِي نَوْعِ الإِنسان خَاصَّةً، وَاسْتَعْمَلَهُ ثَعْلَبٌ فِي الذُّباب؛ نَكَحَها يَنكِحُها نَكْحاً ونِكاحاً، وَلَيْسَ فِي الْكَلَامِ فَعَلَ يَفْعِلُ[[. قوله [وَلَيْسَ فِي الْكَلَامِ فَعَلَ يفعل إلخ] الحصر إِضافي وإلا فقد فاته ينتح وينزح ويصمح ويجنح ويأمح.]] مِمَّا لَامُ الْفِعْلِ مِنْهُ حَاءٌ إِلا يَنْكِحُ ويَنْطِحُ ويَمْنِحُ ويَنْضِحُ ويَنْبِحُ ويَرْجِحُ ويَأْنِحُ ويَأْزِحُ ويَمْلِحُ. وَرَجُلٌ نُكَحَةٌ ونَكَحٌ: كَثِيرُ النِّكَاحِ. قَالَ: وَقَدْ يَجْرِي النِّكَاحُ مَجْرَى التَّزْوِيجِ؛ وَفِي حَدِيثِ مُعَاوِيَةَ: لستُ بنُكَحٍ طُلَقَةٍ / أَي كَثِيرِ التَّزْوِيجِ وَالطَّلَاقِ، وَالْمَعْرُوفُ أَن يُقَالَ نُكَحَة وَلَكِنْ هَكَذَا رُوِيَ، وفُعَلَةٌ مِنْ أَبنية الْمُبَالَغَةِ لِمَنْ يَكْثُرُ مِنْهُ الشَّيْءُ. وأَنْكَحَه المرأَة: زوَّجَه إِياها. وأَنْكَحَها: زوَّجها، وَالِاسْمُ النُّكْحُ والنِّكْحُ؛ وَكَانَ الرَّجُلُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ يأْتي الحيَّ خَاطِبًا فَيَقُومُ فِي نَادِيهِمْ فَيَقُولُ: خِطْبٌ أَي جِئْتُ خَاطِبًا، فَيُقَالُ لَهُ: نِكْحٌ أَي قَدْ أَنكحناك إِياها؛ وَيُقَالُ: نُكْحٌ إِلَّا أَن نِكْحاً هُنَا لِيُوَازِنَ خِطْباً، وَقَصَرَ أَبو عُبَيْدٍ وَابْنُ الأَعرابي قَوْلَهُمْ خِطْبٌ، فَيُقَالُ نِكْحٌ عَلَى خَبَرِ أُمِّ خَارِجَةَ؛ كَانَ يأْتيها الرَّجُلُ فَيَقُولُ: خِطْبٌ، فَتَقُولُ هِيَ: نِكْحٌ، حَتَّى قَالُوا: أَسرعُ مِنْ نِكَاحِ أُمِّ خَارِجَةَ. قَالَ الْجَوْهَرِيُّ: النِّكْحُ والنُّكْحُ لُغَتَانِ، وَهِيَ كَلِمَةٌ كَانَتِ الْعَرَبُ تتزوَّج بِهَا. ونِكْحُها: الَّذِي يَنْكِحُها، وَهِيَ نِكْحَتُه؛ كِلَاهُمَا عَنِ اللِّحْيَانِيِّ. قَالَ أَبو زَيْدٍ: يُقَالُ: إِنه لنُكَحَة مِنْ قَوْمٍ نُكَحاتٍ إِذا كَانَ شَدِيدَ النِّكَاحِ. وَيُقَالُ: نَكَحَ المطرُ الأَرضَ إِذا اعْتَمَدَ عَلَيْهَا. ونَكَحَ النُّعاسُ عينَه، وناكَ المطرُ الأَرضَ، وَنَاكَ النُّعاسُ عينَه إِذا غَلب عَلَيْهَا. وامرأَة نَاكِحٌ، بِغَيْرِ هَاءٍ: ذَاتُ زَوْجٍ؛ قَالَ: / أَحاطتْ بخُطَّابِ الأَيامى، وطُلِّقتْ، ... غَداةَ غَدٍ، منهنَّ مَنْ كَانَ ناكِحا / وَقَدْ جَاءَ فِي الشِّعْرِ ناكِحةٌ عَلَى الْفِعْلِ؛ قَالَ الطِّرِمَّاحُ: / ومِثْلُكَ ناحتْ عَلَيْهِ النساءُ، ... مِنْ بينِ بِكْرٍ إِلى ناكِحه / ويقوِّيه قَوْلُ الْآخَرِ: / لَصَلْصَلَةُ اللجامِ بِرأْسِ طِرْفٍ ... أَحبُّ إِليَّ مِنْ أَن تَنْكِحِيني / وَفِي حَدِيثِ قَيْلَة: انطلقتُ إِلى أُخت لِي ناكحٍ فِي بَنِي شَيْبَانَ / أَي ذاتِ نِكَاحٍ يَعْنِي مُتَزَوِّجَةً، كَمَا يُقَالُ حَائِضٌ وَطَاهِرٌ وَطَالِقٌ أَي ذَاتُ حَيْضٍ وَطَهَارَةٍ وَطَلَاقٍ؛ قَالَ ابْنُ الأَثير: وَلَا يُقَالُ نَاكِحٌ إِلا إِذا أَرادوا بِنَاءَ الِاسْمِ مِنَ الْفِعْلِ فَيُقَالُ: نَكَحتْ، فَهِيَ نَاكِحٌ؛ وَمِنْهُ حَدِيثُ سُبَيْعةَ: مَا أَنتِ بِنَاكِحٍ حَتَّى تنقضيَ العدَّة. / واسْتَنْكَحَ فِي بَنِي فُلَانٍ: تزوَّج فِيهِمْ، وَحَكَى الْفَارِسِيُّ اسْتَنْكَحَها كَنَكَحها؛ وأَنشد: / وهمْ قَتَلوا الطائيَّ، بالحِجْرِ عَنْوَةً، ... أَبا جابرٍ، واسْتَنْكَحُوا أُمَّ جابرِ

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 2, s. 625 — Şamile'de tam madde

Kitâbu'l-Ayn'da نكح maddesi (Halîl b. Ahmed)

نكح ينكح نكحا: وهو البضع. ويجرى نكح أيضا مجرى التزويج. وامرأة ناكح: أي ذات زوج، ويجوز في الشعر ناكحة بالهاء، قال: 4 ومثلك ناحت عليه النساء ... من بين بكر إلى ناكحه وقال: أحاطت بخطاب الأيامى وطلقت ... غداتئذ منهن من كان ناكحا 1 وكان الرجل يأتي الحي خاطبا فيقوم في ناديهم فيقول: خطب، أي جئت خاطبا، فيقال 2 له: نكح، أي أنكحناك.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 3, s. 63 — Şamile'de tam madde

Mekâyîsü'l-Luğa'da نكح maddesi (İbn Fâris)

النون والكاف والحاء أصل واحد، وهو البضاع. ونكح ينكح. وامرأة ناكح في بني فلان، أي ذات زوج منهم. والنكاح يكون العقد دون الوطء. يقال نكحت: تزوجت. وأنكحت غيري.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 5, s. 475 — Şamile'de tam madde

Müfredât'da نكح maddesi (Râgıb el-İsfehânî)

أصل النكاح للعقد، ثم استعير للجماع، ومحال أن يكون في الأصل للجماع، ثم استعير للعقد، لأن أسماء الجماع كلها كنايات لاستقباحهم ذكره كاستقباح تعاطيه، ومحال أن يستعير من لا يقصد فحشا اسم ما يستفظعونه لما يستحسنونه. قال تعالى: وأنكحوا الأيامى [النور/ 32] ، إذا نكحتم المؤمنات [الأحزاب/ 49] ، فانكحوهن بإذن أهلهن [النساء/ 25] إلى غير ذلك من الآيات.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 823 — Şamile'de tam madde

نكح kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

تَنكِحُوا۟ (tenkihu) — artık evlenmeyin: 2 kez · تَنكِحُوهُنَّ (tenkihuhunne) — bunlarla evlenmenizde: 2 kez · أُنكِحَكَ (unkihake) — sana nikahlamak: 1 kez · ٱلنِّكَاحَ (n-nikaha) — nikah (çağına): 1 kez · ٱلنِّكَاحِ (n-nikahi) — nikah: 1 kez · ٱلنِّكَاحِ ۚ (n-nikahi) — nikah: 1 kez · تَنكِحَ (tenkiha) — (kadın) nikahlanıncaya: 1 kez · تَنكِحُوٓا۟ (tenkihu) — nikahlamanız: 1 kez · تُنكِحُوا۟ (tunkihu) — evlendirmeyin: 1 kez · فَٱنكِحُوا۟ (fenkihu) — alın: 1 kez · فَٱنكِحُوهُنَّ (fenkihuhunne) — öyle ise onlarla evlenin: 1 kez · نِكَاحًۭا (nikahen) — evlenmeye: 1 kez · نِكَاحًا (nikahen) — evlenme (imkanı): 1 kez · نَكَحَ (nekeha) — evlendiği: 1 kez · نَكَحْتُمُ (nekehtumu) — nikahladığınız: 1 kez · وَأَنكِحُوا۟ (ve enkihu) — ve evlendirin: 1 kez · يَسْتَنكِحَهَا (yestenkihaha) — kendisini nikahlamayı: 1 kez · يَنكِحَ (yenkiha) — evlenmek için: 1 kez · يَنكِحُ (yenkihu) — evlenmez: 1 kez · يَنكِحْنَ (yenkihne) — evlenmelerine: 1 kez