نقم (nqm) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

نقم kökü ne anlama gelir?

Bir şeyi beğenmeyip kusur saymak temel anlamdır. Bu, dille ya da cezayla olur; nikmet ve intikam, kötülüğe karşılık olarak verilen cezadır.

نقم (nqm) kökü Kuran'da 16 ayette, toplam 17 kez geçer.

نقم kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Bir şeyi kabul etmeyip kusurlu saymak (Mekâyîsü'l-Luğa)

أصيل يدل على إنكار شيء وعيبه

Beğenmeyişi dille ya da cezayla göstermek (Müfredât)

إما باللسان، وإما بالعقوبة

Ceza (nikmet) (Müfredât)

والنقمة: العقوبة

Yaptığına cezayla karşılık vermek (Kitâbu'l-Ayn)

وانتقمت منه: كافأته عقوبة بما صنع

Hoşnutsuzluk, kabul etmeyiş (Lisânü'l-Arab)

والنقمة الإنكار

Lisânü'l-Arab'da نقم maddesi (İbn Manzûr)

نقم: النَّقِمَةُ والنَّقْمَةُ: المكافأَة بِالْعُقُوبَةِ، وَالْجَمْعُ نَقِمٌ ونِقَمٌ، فنَقِمٌ لنَقِمَة، ونِقَمٌ لنِقْمةٍ، وأَما ابْنُ جِنِّيٍّ فَقَالَ: نَقِمَة ونِقَمٌ، قَالَ: وَكَانَ الْقِيَاسُ أَنْ يَقُولُوا فِي جمعِ نَقِمَة نَقِم عَلَى جَمْعِ كَلِمة وكَلِمٍ فَعَدَلُوا عَنْهُ إِلَى أَن فَتَحُوا المكسورَ وَكَسَرُوا الْمَفْتُوحَ. قَالَ ابْنُ سِيدَهْ: وَقَدْ عَلِمْنَا أَن مِنْ شَرْطِ الْجَمْعِ بِخَلع الْهَاءِ أَن لَا يُغَيَّر مِنْ صِيغَةِ الْحُرُوفُ شَيْءٌ وَلَا يُزاد عَلَى طَرْحِ الْهَاءِ نَحْوَ تَمْرة وتَمْر، وَقَدْ بيَّنَّا ذَلِكَ جَمِيعَهُ فِيمَا حَكَاهُ هُوَ مِنْ مَعِدةٍ ومِعَدٍ. اللَّيْثُ: يُقَالُ لَمْ أَرْض مِنْهُ حَتَّى نَقِمْت وانْتَقَمْت إِذَا كافأَه عُقُوبَةً بِمَا صنَع. ابْنُ الأَعرابي: النِّقْمَةُ الْعُقُوبَةُ، والنِّقْمَةُ الإِنكار. وَقَوْلُهُ تَعَالَى: هَلْ تَنْقِمُونَ مِنَّا؛ أَي هَلْ تُنْكِرون. قَالَ الأَزهري: يُقَالُ النَّقْمَةُ والنِّقْمَةُ الْعُقُوبَةُ؛ وَمِنْهُ قَوْلُ / عَلِيِّ بْنِ أَبي طَالِبٍ، كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ: / مَا تَنْقِمُ الحَرْبُ العَوانُ مِنِّي، ... بازِل عامَيْنِ فَتِيّ سِنِّي وَفِي الْحَدِيثِ: / أَنَّهُ مَا انْتَقَمَ لنفسِه قَطّ إِلَّا أَنْ تُنتَهَكَ مَحارِمُ اللَّهِ / أَي مَا عاقبَ أَحداً عَلَى مكروهٍ أَتَاهُ مِنْ قِبَله، وَقَدْ تَكَرَّرَ فِي الْحَدِيثِ. الْجَوْهَرِيُّ: نَقَمْتُ عَلَى الرَّجُلِ أَنْقِمُ، بِالْكَسْرِ، فأَنا نَاقِمٌ إِذَا عَتَبْت عَلَيْهِ. يُقَالُ: مَا نَقِمْتُ مِنْهُ إِلَّا الإِحسانَ. قَالَ الْكِسَائِيُّ: ونَقِمْت، بِالْكَسْرِ، لُغَةٌ. ونَقِمَ مِنْ فلانٍ الإِحسانَ إِذَا جَعَلَهُ مِمَّا يُؤَدِّيه إِلَى كُفر النِّعْمَةِ. وَفِي حَدِيثِ الزَّكَاةِ: / مَا يَنْقَمُ ابنُ جَميلٍ إِلَّا أَنه كَانَ فَقيراً فأَغناه اللَّهُ / أَي مَا يَنْقَمُ شَيْئًا مِنْ مَنْع الزَّكَاةِ إِلَّا أَنْ يَكفر النِّعْمة فكأَنَّ غِنَاهُ أَدَّاه إِلَى كُفْرِ نِعْمةِ اللَّهِ. ونَقَمْتُ الأَمرَ ونَقِمْتُه إِذَا كَرهته. وانْتَقَمَ اللهُ مِنْهُ أَيْ عاقَبَه، وَالِاسْمُ مِنْهُ النَّقْمَةُ، وَالْجَمْعُ نَقِمَات ونَقِمٌ مِثْلُ كَلِمةٍ وكلِمات وكَلِمٍ، وَإِنْ شئتَ سَكَّنْتَ الْقَافَ وَنُقِلَتْ حركتَها إِلَى النُّونِ فَقُلْتَ نِقْمَة، وَالْجَمْعُ نِقَمٌ مِثْلُ نِعْمة ونِعَم؛ وَقَدْ نَقَمَ مِنْهُ يَنْقِمُ ونَقِمَ نَقَماً. وانْتَقَمَ ونَقِمَ الشيءَ ونَقَمَه: أَنكره. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: وَما نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَنْ يُؤْمِنُوا بِاللَّهِ؛ قَالَ: وَمَعْنَى نَقَمْت بالَغْت فِي كَرَاهَةِ الشَّيْءِ؛ وأَنشد ابْنُ قَيْسِ الرُّقيّات: / ما نَقِمُوا [نَقَمُوا] مِنْ بَني أُمَيَّةَ إِلَّا ... أَنهم يَحْلُمون، إنْ غَضِبوا / يُروى بِالْفَتْحِ وَالْكَسْرِ: نَقَمُوا ونَقِمُوا. قَالَ ابْنُ بَرِّيٍّ: يُقَالُ نَقَمْتُ نَقْماً ونُقوماً ونَقِمَةً ونِقْمةً، ونَقِمْتُ: بالَغْتُ فِي كَرَاهَةِ الشَّيْءِ. وَفِي أَسماء اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ: المُنْتَقِم، هُوَ الْبَالِغُ فِي الْعُقُوبَةِ لمنْ شاءَ، وَهُوَ مُفْتَعِل مِنْ نَقَمَ يَنْقِمُ إِذَا بَلَغَتْ بِهِ الكراهةُ حدَّ السَّخَطِ. وضرَبه ضَرْبة نَقَمٍ إِذَا ضرَبه عَدُوٌّ لَهُ. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتابِ هَلْ تَنْقِمُونَ مِنَّا إِلَّا أَنْ آمَنَّا بِاللَّهِ؛ قَالَ أَبو إِسْحَاقَ: يُقَالُ نَقَمْتُ عَلَى الرَّجُلِ أَنْقِمُ ونَقِمْتُ عَلَيْهِ أَنْقَمُ، قَالَ: والأَجوَدُ نَقَمْتُ أَنْقِمُ، وَهُوَ الأَكثر فِي الْقِرَاءَةِ. وَيُقَالُ: نَقِمَ فلانٌ وَتْرَه أَيِ انْتَقَم. قَالَ أَبو سَعِيدٍ: مَعْنَى قَوْلِ الْقَائِلِ فِي الْمَثَلِ: مَثَلي مَثَلُ الأَرْقَم، إِنْ يُقْتَلْ يَنْقَمْ، وَإِنْ يُتْرَك يَلْقَمْ؛ قَوْلِهِ إِنْ يُقْتَلْ يَنْقَمْ أَيْ يُثْأَر بِهِ، قَالَ: والأَرْقَمُ الَّذِي يُشْبه الْجَانَّ، والناسُ يَتَّقونَ قَتْلَه لشَبهه بِالْجَانِّ، والأَرْقَم مَعَ ذَلِكَ مِنْ أَضعف الْحَيَّاتِ وأَقلِّها عَضّاً. قَالَ ابْنُ الأَثير: وَفِي حَدِيثِ عُمَرَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: فَهُوَ كالأَرْقَمِ إِنْ يُقْتَلْ يَنْقَمْ / أَيْ إِنْ قتَلَه كَانَ لَهُ مَنْ يَنْتَقِمُ مِنْهُ، قَالَ: والأَرْقَمُ الْحَيَّةُ، كَانُوا فِي الْجَاهِلِيَّةِ يَزْعُمُونَ أَنَّ الجِنَّ تَطْلُبُ بثأْرِ الجانِّ، وَهِيَ الْحَيَّةُ الدَّقِيقَةُ، فَرُبَّمَا مَاتَ قاتِلُه، وَرُبَّمَا أَصابه خَبَلٌ. وَإِنَّهُ لمَيْمُونُ النَّقِيمَةِ إِذَا كَانَ مُظَفَّراً بِمَا يُحاوِل، وَقَالَ يَعْقُوبُ: مِيمُهُ بَدَلٌ مِنْ بَاءِ نَقِيبةٍ. يُقَالُ: فلانٌ مَيْمونُ العريكةِ وَالنَّقِيبَةِ والنَّقِيمَةِ والطَّبيعة بِمَعْنًى وَاحِدٍ. والنَّاقِمُ: ضَرْبٌ مِنْ تمرِ عُمانَ، وَفِي التَّهْذِيبِ: ونَاقِمٌ تمرٌ بعُمانَ. والنَّاقِمِيَّةُ: هِيَ رَقاشِ بنتُ عامرٍ. وَبَنُو النَّاقِمِيَّةِ: بَطْنٌ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسَ؛ قَالَ أَبو عُبَيْدٍ: أَنشدنا الْفَرَّاءُ عَنِ المُفَضَّل لِسَعْدِ بْنِ زَيْدِ مَناةَ: / أَجَدَّ فِراقُ النَّاقِمِيَّةِ غُدْوةً، ... أَمِ البَيْنُ يَحْلَوْ لِي لِمَنْ هُوَ مُولَعُ؟ / لَقَدْ كنتُ أَهْوَى النَّاقِمِيَّةِ حِقْبةً، ... فَقَدْ جَعَلَتْ آسانُ بَيْنٍ تَقَطَّعُ / التَّهْذِيبُ: ونَاقِم حَيٌّ مِنَ الْيَمَنِ؛ قَالَ[[. قوله [ونَاقِم حَيٌّ مِنَ الْيَمَنِ قَالَ إلخ] [كذا بالأَصل، وعبارة التهذيب: يُقَالُ لَمْ أَرْضَ مِنْهُ حَتَّى نَقِمْتُ وَانَتَقَمْتُ إِذَا كافأته عقوبة بما صنع، وقال يقود إلخ]]. / يَقودُ بأَرسان الجِيادِ سَراتُنا، ... لِيَنْقِمنَ وَتْرًا أَو ليدفَعْنَ مَدفَعا / ونَاقِمٌ: لقبُ عَامِرُ بْنُ سَعْدُ بْنُ عَدِيِّ بْنِ جَدَّانَ بنِ جَدِيلَةَ. ونَقَمَى: اسمُ موضع.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 12, s. 590 — Şamile'de tam madde

Kitâbu'l-Ayn'da نقم maddesi (Halîl b. Ahmed)

نقم ينقم نقما، ونقم ينقم نقما ونقيمة أي [أنكر ولم يرض] 2 . وانتقمت منه: كافأته عقوبة بما صنع. والناقم: تمر بعمان، وحي باليمن.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 5, s. 181 — Şamile'de tam madde

Mekâyîsü'l-Luğa'da نقم maddesi (İbn Fâris)

النون والقاف والميم أصيل يدل على إنكار شيء وعيبه. ونقمت عليه أنقم: أنكرت عليه فعله. والنقمة من العذاب والانتقام، كأنه أنكر عليه فعاقبه. وقولهم للنفس نقيمة، وهو ميمون النقيمة، إنما هي من الإبدال، والأصل نقيبة.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 5, s. 464 — Şamile'de tam madde

Müfredât'da نقم maddesi (Râgıb el-İsfehânî)

نقمت الشيء ونقمته 2 : إذا أنكرته، إما باللسان، وإما بالعقوبة. قال تعالى: وما نقموا إلا أن أغناهم الله [التوبة/ 74] ، وما نقموا منهم إلا أن يؤمنوا بالله [البروج/ 8] ، هل تنقمون منا الآية [المائدة/ 59] . والنقمة: العقوبة. قال: فانتقمنا منهم فأغرقناهم في اليم [الأعراف/ 136] ، فانتقمنا من الذين أجرموا [الروم/ 47] ، فانتقمنا منهم فانظر كيف كان عاقبة المكذبين [الزخرف/ 25] .

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 822 — Şamile'de tam madde

نقم kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

فَٱنتَقَمْنَا (fentekamna) — biz de öc aldık: 4 kez · ٱنتِقَامٍ (ntikamin) — intikam: 2 kez · ٱنتِقَامٍۢ (ntikamin) — intikam: 2 kez · مُنتَقِمُونَ (muntekimune) — öc alıcıyız: 2 kez · ٱنتَقَمْنَا (ntekamna) — biz de öc aldık: 1 kez · تَنقِمُ (tenkimu) — öc almıyorsun: 1 kez · تَنقِمُونَ (tenkimune) — hoşlanmıyorsunuz: 1 kez · فَيَنتَقِمُ (feyentekimu) — öc alır: 1 kez · مُّنتَقِمُونَ (muntekimune) — öc alırız: 1 kez · نَقَمُوا۟ (nekamu) — öc almadılar: 1 kez · نَقَمُوٓا۟ (nekamu) — ve öc almağa kalktılar: 1 kez

نقم kökü hangi ayetlerde geçer?

• Ali İmran Suresi 4. ayet — Daha önce insanlara doğru yolu göstermek için Furkân'ı indirdi. Kuşkusuz, Allah'ın âyetlerini küfredenler için şiddetli…
• Maide Suresi 59. ayet — De ki: "Ey Kitâp Ehli! Allah'a, bize indirilene ve bizden önce indirilene inandığımız için mi bizden nefret…
• Maide Suresi 95. ayet — Ey Îmân Edenler! İhramlıyken av hayvanı öldürmeyin. Sizden kim bile bile öldürürse, karşılık olarak yapacağı şey…
• Araf Suresi 126. ayet — "Rabb'imizin bize gelen âyetlerine îmân etmemizden dolayı, bizden intikâm almak istiyorsun. Ey Rabb'imiz! Bizi sabırlı…
• Araf Suresi 136. ayet — Bu yüzden, Biz de onlara hak ettikleri cezayı verdik, onları denizde boğduk. Çünkü onlar âyetlerimizi yalanladılar…
• Tevbe Suresi 74. ayet — Münafıklar söylemediklerine dair Allah'a yemin ediyorlar. Ant olsun küfür sözünü söylediler. İslâm olduktan sonra Kâfir…
• İbrahim Suresi 47. ayet — Öyleyse sakın Allah'ın resûllerine verdiği sözden cayacağını sanma! Allah, Mutlak Üstün Olan'dır, Hesap Sorucu'dur.
• Hicr Suresi 79. ayet — Onlardan intikam aldık. İkisi de kesinlikle açık bir rehberdir.
• Rum Suresi 47. ayet — Ant olsun ki, senden önce, birçok resûlü halklarına gönderdik. Onlara beyyinât getirdiler. Ardından suçlulardan intikam…
• Secde Suresi 22. ayet — Rabb'inin âyetleri ile öğütlendiği halde, ondan yüz çeviren kimseden daha haksız kim vardır? Kuşkusuz Biz, mücrimlere…
• Zümer Suresi 37. ayet — Allah, kimi doğru yola iletirse, onu saptırabilecek yoktur. Allah, Mutlak Üstün Olan; intikam sahibi olan değil midir?
• Zuhruf Suresi 25. ayet — Bunun üzerine onlara hak ettikleri cezayı verdik. Yalanlayanların sonlarının nasıl olduğuna bir bak!
• Zuhruf Suresi 41. ayet — Biz, seni bu Dünya'dan alıp götürsek bile, onlara hak ettikleri cezayı mutlaka vereceğiz.
• Zuhruf Suresi 55. ayet — Böylece Bize asilik yaptılar. Biz de onları cezalandırdık. Topluca suda boğduk.
• Duhan Suresi 16. ayet — En büyük yakalayışla yakalayacağımız gün, kuşkusuz Biz, mutlaka hesap görenleriz.
• Büruc Suresi 8. ayet — Bunu, Mutlak Üstün Olan ve Övgüye Değer Yegâne Varlık olan Allah'a Îmân Edenleri cezalandırmak için yapıyorlardı.