فقه (fqh) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

فقه (fqh) kökü Kuran'da 20 ayette, toplam 20 kez geçer. Temel anlamı: Bir şeyi kavrayıp bilmek temel anlamdır; fıkıh, görünen bilgiden görünmeyen bilgiye ulaşmaktır. Sonra din ve şeriat hükümlerinin bilgisine özgülenmiştir. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât maddeleri künyeleriyle verilir.

Anlam: Bir şeyi kavrayıp bilmek temel anlamdır; fıkıh, görünen bilgiden görünmeyen bilgiye ulaşmaktır. Sonra din ve şeriat hükümlerinin bilgisine özgülenmiştir. • Kuran'da 20 ayette, toplam 20 kez geçer. • Nisa 4:78 — Nerede olursanız olun, sağlam kalelerde de olsanız, ölüm gelir sizi bulur. Onlara, bir hasenet isabet etse, "Bu Allah'tandır." derler… • Enam 6:25 — Onlardan seni dinleyenler vardır; oysa onu anlamalarına engel olmak için kalplerine perde, kulaklarına ağırlık koyduk. Onlar her türlü… • Enam 6:65 — De ki: "Sizin üstünüzden ve ayaklarınızın altından azâp göndermeye, sizi topluluklar halinde ayırıp kiminizin hıncını kiminize tattırmaya… • Enam 6:98 — Sizi tek bir nefisten inşâ eden Odur. Sizin için bir kalış ve emanet olarak konuluş yeri vardır. Akleden bir halk için âyetlerimizi böylece… • Araf 7:179 — Gerçek şu ki, cinnden ve insten çoğalttıklarımızın çoğu Cehennem'liktir. Ki onların kalpleri vardır onunla kavramazlar, gözleri vardır… • Enfal 8:65 — Ey Nebi! Mü'minleri savaşmaya cesaretlendir. Eğer sizden sabreden yirmi kişi bulunursa, iki yüz kişiye galip gelir. Eğer sizden yüz kişi… • Tevbe 9:81 — Allah'ın Resûl'üne muhalefet ederek geride kalanlar, oturup kalmalarına sevindiler. Mallarıyla, canlarıyla cihâd etmekten hoşlanmadılar… • Tevbe 9:87 — Onlar, geride kalanlarla beraber olmayı tercih ettiler. Kalpleri mühürlendi, artık onlar anlamazlar. • Tevbe 9:122 — Mü'minlerin toptan seferber olmaları uygun değildir. Dinde bilgi edinmek için her grubun içinden birtakım kimseler gitmeli ve döndüklerinde… • Tevbe 9:127 — Bir sûre indirildiği zaman: "Sizi gören var mı?" diye birbirlerine bakar, sonra da dönüp giderler. Allah, onların kalplerini çevirmiştir… • Hud 11:91 — "Ey Şu'ayb! Dediklerinin çoğunu anlamıyoruz, biz, seni içimizde güçsüz görüyoruz. Kabilen olmasaydı seni taşlardık. Esasen sen değerli biri… • İsra 17:44 — Yedi gök, yeryüzü ve içindekiler, Onu tesbîh ederler. Onu hamd ile tesbîh etmeyen hiçbir şey yoktur. Fakat siz, onların tesbîhlerini… • İsra 17:46 — Kur'an'ı anlamalarına engel olsun diye, kalplerine perde, kulaklarına bir ağırlık koyduk. Sen, Kur'an'da Rabb'inin tekliğini andığın zaman… • Kehf 18:57 — Rabb'inin âyetleriyle öğüt verildiği zaman onu dikkate almayan ve yapıp ettiklerini önemsemeyen kimseden daha zâlim kim vardır? Biz… • Kehf 18:93 — Nihâyet iki set arasına ulaştığı zaman, onların yanı başında neredeyse hiç söz anlamayan bir halkla karşılaştı. • Taha 20:28 — "Ki söyleyeceklerimi anlasınlar." • Fetih 48:15 — Geri bırakılanlar, ganimetleri almak için gittiğinizde: "Müsaade edin sizinle gelelim." diyecekler. Allah'ın sözünü değiştirmek istiyorlar… • Haşr 59:13 — Onların yüreklerinde, Allah'a olan korkudan daha fazla size olan korku vardır. Bu onların, gerçeği kavramayan bir halk olmalarındandır. • Münafikun 63:3 — Bu şundandır: onlar önce îmân ettiler sonra küfrettiler. Bu nedenle, onların kalpleri mühürlenmiştir. Artık onlar, gerçeği kavrayamazlar. • Münafikun 63:7 — Onlar, Allah'ın Resûl'ünün yanında bulunanlara, "Yardım etmeyin ki, dağılıp gitsinler." diyenlerdir. Oysa göklerin ve yeryüzünün bütün…

فقه kökü ne anlama gelir?

Bir şeyi kavrayıp bilmek temel anlamdır; fıkıh, görünen bilgiden görünmeyen bilgiye ulaşmaktır. Sonra din ve şeriat hükümlerinin bilgisine özgülenmiştir.

فقه (fqh) kökü Kuran'da 20 ayette, toplam 20 kez geçer.

فقه kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Bir şeyi kavramak ve bilmek (Mekâyîsü'l-Luğa)

يدل على إدراك الشيء والعلم به

Görünen bilgiyle görünmeyen bilgiye ulaşmak (Müfredât)

التوصل إلى علم غائب بعلم شاهد

Anlamak, kavramak (Lisânü'l-Arab)

والفقه في الأصل الفهم

Şeriat hükümlerinin bilgisi (Müfredât)

والفقه: العلم بأحكام الشريعة

Dinde bilgi edinmek (Kitâbu'l-Ayn)

والتفقه: تعلم الفقه

Birine bir şeyi açıklayıp anlatmak (Mekâyîsü'l-Luğa)

وأفقهتك الشيء، إذا بينته لك

Lisânü'l-Arab'da فقه maddesi (İbn Manzûr)

فقه: الفِقْهُ: الْعِلْمُ بِالشَّيْءِ والفهمُ لَهُ، وغلبَ عَلَى عِلْم الدِّينِ لسِيادَتِه وَشَرَفِهِ وفَضْلِه عَلَى سَائِرِ أَنواع الْعِلْمِ كَمَا غَلَبَ النجمُ عَلَى الثُّرَيَّا والعُودُ عَلَى المَنْدَل؛ قَالَ ابْنُ الأَثير: واشْتِقاقهُ مِنَ الشَّقِّ والفَتْح، وَقَدْ جَعَله العُرْفُ خَاصًّا بِعِلْمِ الشَّرِيعَةِ، شَرَّفَها اللَّهُ تَعَالَى، وتَخْصيصاً بِعِلْمِ الْفُرُوعِ مِنْهَا. قَالَ غَيْرُهُ: والفِقْهُ فِي الأَصل الفَهْم. يُقَالُ: أُوتِيَ فلانٌ فِقْهاً فِي الدِّينِ أَي فَهْماً فِيهِ. قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ: لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ؛ أَي ليَكونوا عُلَماء بِهِ، وفَقَّهَه اللهُ؛ / وَدَعَا النَّبِيُّ، ﷺ، لِابْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ: اللَّهُمَّ عَلِّمْه الدِّينَ وفَقِّهْه فِي التأْويل / أَي فَهِّمْه تأْويلَه وَمَعْنَاهُ، فَاسْتَجَابَ اللَّهُ دُعاءه، وَكَانَ مِنْ أَعلم النَّاسِ فِي زَمَانِهِ بِكِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى. وفَقِه فِقْهاً: بِمَعْنَى عَلِم عِلْماً. ابْنُ سِيدَهْ: وَقَدْ فَقُه فَقاهَةً وَهُوَ فَقِيهٌ مِنْ قَوْمٍ فُقَهاءَ، والأُنثى فَقِيهة مِنْ نِسْوةٍ فقائِهَ. وَحَكَى اللِّحْيَانِيُّ: نِسْوَةٌ فُقَهاء، وَهِيَ نَادِرَةٌ، قَالَ: وَعِنْدِي أَن قَائِلَ فُقَهاء مِنَ الْعَرَبِ لَمْ يَعْتَدَّ بِهَاءِ التأْنيث، وَنَظِيرُهَا نِسْوَةٌ فُقَراء. وَقَالَ بَعْضُهُمْ: فَقُه الرَّجُلُ فَقَهاً وفِقْهاً وفَقِه[[. قوله [وفقه] بعد قوله [وفقهاً] كذا بالأَصل. وبالوقوف على عبارة ابن سيدة تعلم أن فقه كعلم ليس من كلام البعض وإن كان لغة في فقه بالضم ولعلها تكررت من النساخ]]. وفَقِه الشيءَ: عَلِمَه. وفَقَّهَه وأَفْقَهَه: عَلَّمه. وَفِي التَّهْذِيبِ: وأَفْقَهْتُه أَنا أَي بَيَّنْتُ لَهُ تَعَلُّم الفِقْه. ابْنُ سِيدَهْ: وفَقِهَ عَنْهُ، بِالْكَسْرِ، فَهِمَ. وَيُقَالُ: فَقِهَ فلانٌ عَنِّي مَا بَيَّنْتُ لَهُ يَفْقَه فِقْهاً إِذَا فَهِمَه. قَالَ الأَزهري: قَالَ لِي رَجُلٌ مِنْ كِلَابٍ وَهُوَ يَصِف لِي شَيْئًا فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ كَلَامِهِ قَالَ أَفَقِهْتَ؟ يُرِيدُ أَفَهِمْتَ. وَرَجُلٌ فَقُهٌ: فَقِيهٌ، والأُنثى فَقُهةٌ. وَيُقَالُ لِلشَّاهِدِ: كَيْفَ فَقاهَتُك لِمَا أَشْهَدْناك، وَلَا يُقَالُ فِي غَيْرِ ذَلِكَ. الأَزهري: وأَما فَقُه، بِضَمِّ الْقَافِ، فَإِنَّمَا يُسْتَعْمَلُ فِي النُّعُوتِ. يُقَالُ: رَجُلٌ فَقِيهٌ، وَقَدْ فَقُهَ يَفْقُه فَقاهةً إِذَا صارَ فَقيهاً وسادَ الفُقَهاءَ. وَفِي حَدِيثِ سَلْمان: أَنه نَزَلَ عَلَى نَبَطِيَّةٍ بِالْعِرَاقِ فَقَالَ لَهَا: هَلْ هُنَا مكانٌ نَظيف أُصَلي فِيهِ؟ فَقَالَتْ: طَهِّرْ قَلْبَك وصَلِّ حَيْثُ شِئْتَ، فَقَالَ سَلْمَانُ: فَقِهَتْ / أَي فَهِمَتْ وفَطِنَتْ للحقِّ والمَعْنى الَّذِي أَرادَتْ، وَقَالَ شَمِرٌ: مَعْنَاهُ أَنها فَقِهَتْ هَذَا الْمَعْنَى الَّذِي خاطَبَتْه، وَلَوْ قَالَ فَقُهَتْ كَانَ معناه صارَت فَقيهةً. يُقَالُ: فَقِهَ عَنِّي كَلَامِي يَفْقَه أَي فَهِمَ، وَمَا كَانَ فَقيهاً وَلَقَدْ فَقُه وفَقِه. وَقَالَ ابْنُ شُمَيْلٍ: أَعْجَبَنِي فَقاهَتُه أَي فِقْهُه. وَرَجُلٌ فَقيهٌ: عالمٌ. وَكُلُّ عَالِمٍ بِشَيْءٍ فَهُوَ فَقيهٌ؛ مِنْ ذَلِكَ قَوْلُهُمْ: فُلَانٌ مَا يَفْقَه وَمَا يَنْقَه؛ مَعْنَاهُ لَا يَعْلم وَلَا يَفْهَم. ونَقِهْتُ الحديثَ أَنْقَهُه إِذَا فَهِمْته. وفَقِيه الْعَرَبِ: عالمُ الْعَرَبِ. وتَفَقَّه: تَعاطى الفِقْهَ. وفاقَهْتُه إِذَا باحَثْته فِي الْعِلْمِ. والفِقْهُ: الفِطْنةُ. وَفِي الْمَثَلِ: خيرُ الفِقْه مَا حاضَرْت بِهِ، وشَرُّ الرَّأْي الدَّبَريُّ. وَقَالَ عِيسَى بْنُ عُمَرَ: قَالَ لِي أَعرابي شَهِدْتُ عَلَيْكَ بالفِقهِ أَي الفِطْنةِ. وفَحْلٌ فَقيهٌ: طَبٌّ بالضِّراب حاذِقٌ. وَفِي الْحَدِيثِ: / لعَنَ اللهُ النائحةَ والمُسْتَفْقِهةَ؛ هِيَ الَّتِي تُجاوِبُها فِي قَوْلِهَا لأَنها تتَلَقَّفُه وتتَفَهَّمُه فتُجيبها عَنْهُ. ابْنُ بَرِّيٍّ: الفَقْهةُ المَحالةُ فِي نُقْرة الْقَفَا؛ قَالَ الرَّاجِزُ: / وتَضْرِب الفَقْهةَ حَتَّى تَنْدَلِق / قَالَ: وَهِيَ مقلوبة من الفَهْقة.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 13, s. 522 — Şamile'de tam madde

Kitâbu'l-Ayn'da فقه maddesi (Halîl b. Ahmed)

الفقه: العلم في الدين. يقال: فقه الرجل يفقه فقها فهو فقيه. وفقه يفقه فقها إذا فهم. وأفقهته: بينت له. والتفقه: تعلم الفقه.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed, cilt 3, s. 370 — Şamile'de tam madde

Mekâyîsü'l-Luğa'da فقه maddesi (İbn Fâris)

الفاء والقاف والهاء أصل واحد صحيح، يدل على إدراك الشيء والعلم به. تقول: فقهت الحديث أفقهه. وكل علم بشيء فهو فقه. يقولون: لا يفقه ولا ينقه. ثم اختص بذلك علم الشريعة، فقيل لكل عالم بالحلال والحرام: فقيه. وأفقهتك الشيء، إذا بينته لك.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 4, s. 442 — Şamile'de tam madde

Müfredât'da فقه maddesi (Râgıb el-İsfehânî)

الفقه: هو التوصل إلى علم غائب بعلم شاهد، فهو أخص من العلم. قال تعالى: فمال هؤلاء القوم لا يكادون يفقهون حديثا [النساء/ 78] ، ولكن المنافقين لا يفقهون [المنافقون/ 7] ، إلى غير ذلك من الآيات، والفقه: العلم بأحكام الشريعة، يقال: فقه الرجل فقاهة: إذا صار فقيها 7 ، وفقه أي: فهم فقها، وفقهه أي: فهمه، وتفقه: إذا طلبه فتخصص به. قال تعالى: ليتفقهوا في الدين [التوبة/ 122] .

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 642 — Şamile'de tam madde

فقه kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

يَفْقَهُونَ (yefkahune) — anlamazlar: 13 kez · يَفْقَهُوهُ (yefkahuhu) — onu anlamalarına: 3 kez · تَفْقَهُونَ (tefkahune) — siz anlamazsınız: 1 kez · لِّيَتَفَقَّهُوا۟ (liyetefekkahu) — iyice öğrenmek için: 1 kez · نَفْقَهُ (nefkahu) — biz anlamıyoruz: 1 kez · يَفْقَهُوا۟ (yefkahu) — anlasınlar: 1 kez