يقن (yqn) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

يقن (yqn) kökü Kuran'da 28 ayette, toplam 28 kez geçer. Temel anlamı: Şüphenin ortadan kalkması temel anlamdır; yakîn, bilmenin en üst derecesi, hükmün sağlamlaştığı sükûnettir. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa, Müfredât maddeleri künyeleriyle verilir.

Anlam: Şüphenin ortadan kalkması temel anlamdır; yakîn, bilmenin en üst derecesi, hükmün sağlamlaştığı sükûnettir. • Kuran'da 28 ayette, toplam 28 kez geçer. • Bakara 2:4 — Onlar, sana indirilene ve senden önce indirilmiş olanlara îmân ederler. Ve onlar, Âhiret'e de kesin olarak îmân ederler. • Bakara 2:118 — Bilmeyen kimseler: "Allah'ın bizimle konuşması veya bize bir âyet göndermesi gerekmez mi?" dediler. Onlardan öncekiler de onların sözlerine… • Nisa 4:157 — Ve yine Allah'ın Resûl'ü Meryem Oğlu Îsâ Mesih'i, "Kesinlikle biz öldürdük." demeleri nedeniyle. Aslında onu öldürmediler ve onu asmadılar… • Maide 5:50 — Câhiliye hükmünü mü istiyorlar? Gerçeği kavramış bir toplum için, Allah'tan daha iyi hüküm veren kim olabilir? • Enam 6:75 — Böylece, göklerin ve yerin melekûtunu İbrâhîm'e gösteriyorduk ki kesin Îmân Edenlerden olsun. • Rad 13:2 — Bir dayanak olmaksızın -görmekte olduğunuz gibi- gökleri yükselten Allah'tır. Sonra, mutlak gücüyle Güneş'i ve Ay'ı koyduğu yasalara bağlı… • Hicr 15:99 — Sana yakîn gelinceye kadar, Rabb'ine kulluk et! • Şuara 26:24 — Mûsâ: "Eğer bütün gerçekliği ile doğruyu bilmek istiyorsanız, bilesiniz ki O, göklerin, yerin ve bu ikisi arasında bulunanların Rabb'idir."… • Neml 27:3 — Onlar, salâtı ikâme ederler, zekâtı yaparlar. Onlar, Âhiret'e kesin olarak inanırlar. • Neml 27:14 — Doğruluğundan emin oldukları halde, haksızca ve büyüklenerek mücadele ettiler. Ama bozguncuların sonlarının nasıl olduğuna bir bak! • Neml 27:22 — Çok geçmeden geldi. Ve: "Senin kuşatamadığın bir şeyi kuşattım. Sana Sebe'den kesin doğru olan bir haber getirdim." dedi. • Neml 27:82 — Üzerlerine söz gerçekleştiği zaman, onlara yerden bir dabbe çıkarırız. Kuşkusuz o, onlara, insanların âyetlerimize inanmadıklarını söyler. • Rum 30:60 — Öyleyse sabret, kuşkusuz Allah'ın verdiği söz kesindir. Sakın ha! Îmân etmeyenler seni gevşetmesinler. • Lokman 31:4 — Onlar, salâtı ikâme ederler ve zekâtı yaparlar. Onlar Âhiret'e kesin olarak îmân ederler. • Secde 32:12 — Mücrimleri, Rabb'lerinin huzurunda başları öne eğilmiş olarak: "Rabb'imiz! Gördük ve dinledik, şimdi bizi dünyaya geri gönder de sâlihâtı… • Secde 32:24 — Sabrettikleri ve âyetlerimize tam bir bağlılık gösterdikleri için, onlardan buyruğumuzla doğru yola ileten önderler çıkardık. • Duhan 44:7 — Eğer kesin olarak îmân ediyorsanız bilin ki O göklerin, yerin ve ikisinin arasındakilerin Rabb'idir. • Casiye 45:4 — Sizin yaratılışınızda ve üretip yaydığı canlı varlıklarda "gerçek bilgi" sahibi olan bir toplum için âyetler vardır. • Casiye 45:20 — Bu Kur'an, insanlar için gerçeği görme, gerçekten îmân eden halk için doğru yolu gösterme ve bir rahmettir. • Casiye 45:32 — "Allah'ın verdiği söz gerçektir ve Sâ'at mutlaka gelecektir." dendiği zaman, siz: "Biz, o Sâ'at nedir bilmeyiz? Yalnızca bir varsayım…

يقن kökü ne anlama gelir?

Şüphenin ortadan kalkması temel anlamdır; yakîn, bilmenin en üst derecesi, hükmün sağlamlaştığı sükûnettir.

يقن (yqn) kökü Kuran'da 28 ayette, toplam 28 kez geçer.

يقن kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Şüphenin kalkması (Mekâyîsü'l-Luğa)

اليقن واليقين: زوال الشك

Tanıma ve kavramanın üstünde bir bilgi (Müfredât)

اليقين من صفة العلم فوق المعرفة

Hükmün sabitliğiyle anlayışın durulması (Müfredât)

وهو سكون الفهم مع ثبات الحكم

Şüpheyi giderip işi gerçeklemek (Kitâbu'l-Ayn)

وهو إزاحة الشك، وتحقيق الأمر

Şüphenin karşıtı (Lisânü'l-Arab)

واليقين: نقيض الشك

Lisânü'l-Arab'da يقن maddesi (İbn Manzûr)

يُقْنِ: اليَقِينُ: العِلْم وَإِزَاحَةُ الشَّكِّ وتحقيقُ الأَمر، وَقَدْ أَيْقَنَ يُوقِنُ إِيقَانًا، فَهُوَ مُوقِنٌ، ويَقِنَ يَيْقَن يَقَناً، فَهُوَ يَقنٌ. واليَقِين: نَقيض الشَّكِّ، وَالْعِلْمُ نقيضُ الْجَهْلِ، تَقُولُ عَلِمْتُه يَقيناً. وَفِي التَّنْزِيلِ الْعَزِيزِ: وَإِنَّهُ لَحَقُّ الْيَقِينِ؛ أَضاف الْحَقَّ إِلَى الْيَقِينِ وَلَيْسَ هُوَ مِنْ إِضَافَةِ الشَّيْءِ إِلَى نَفْسِهِ، لأَن الْحَقَّ هُوَ غَيْرُ الْيَقِينِ، إِنَّمَا هُوَ خالصُه وأَصَحُّه، فَجَرَى مَجْرَى إِضَافَةِ الْبَعْضِ إِلَى الْكُلِّ. وَقَوْلُهُ تَعَالَى: وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ؛ أَي حَتَّى يأْتيك الموتُ، كَمَا قَالَ عِيسَى بْنُ مَرْيَمَ، عَلَى نَبِيِّنَا وَعَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ: وَأَوْصانِي بِالصَّلاةِ وَالزَّكاةِ مَا دُمْتُ حَيًّا، وَقَالَ: مَا دُمْتُ حَيًّا وَإِنْ لَمْ تَكُنْ عبَادَةٌ لِغَيْرِ حَيّ، لأَن مَعْنَاهُ اعْبُدْ ربَّك أَبداً واعْبُدْه إِلَى الْمَمَاتِ، وَإِذَا أَمر بِذَلِكَ فَقَدْ أَمر بالإِقامة عَلَى الْعِبَادَةِ. ويَقِنْتُ الأَمْرَ، بِالْكَسْرِ؛ ابْنُ سِيدَهْ: يَقِنَ الأَمرَ يَقْناً ويَقَناً وأَيْقَنَه وأَيْقَنَ بِهِ وتَيَقَّنه واسْتَيْقَنه واسْتَيْقَن بِهِ وتَيَقَّنْت بالأَمر واسْتَيْقَنْت بِهِ كُلَّهُ بِمَعْنَى وَاحِدٍ، وأَنا عَلَى يَقين مِنْهُ، وَإِنَّمَا صَارَتِ الْيَاءُ وَاوًا فِي قَوْلِكَ مُوقِنٌ لِلضَّمَّةِ قَبْلَهَا، وَإِذَا صَغَّرْته رددتَه إِلَى الأَصل وقلتَ مُيَيْقِنٌ، وَرُبَّمَا عَبَّرُوا بِالظَّنِّ عَنِ اليَقِين وباليَقِين عَنِ الظَّنِّ؛ قَالَ أَبو سِدْرَة الأَسدِيُّ، وَيُقَالُ الهُجَيْمِيُّ: / تَحَسَّبَ هَوّاسٌ، وأَيْقَنَ أَنَّني ... بِهَا مُفْتَدٍ مِنْ واحدٍ لَا أُغامِرُه / يَقُولُ: تَشَمَّمَ الأَسدُ نَاقَتِي يَظُنُّ أَنني أَفتدي بِهَا مِنْهُ وأَسْتَحْمِي نَفْسِي فأَتركها لَهُ وَلَا أَقتحم الْمَهَالِكَ بِمُقَاتَلَتِهِ، وَإِنَّمَا سُمِّيَ الأَسدُ هَوَّاساً لأَنه يَهُوس الفَريسة أَي يَدُقُّها. وَرَجُلٌ يَقِنٌ ويَقَنٌ: لَا يَسْمَعُ شَيْئًا إِلَّا أَيْقَنَه، كَقَوْلِهِمْ: رَجُلٌ أُذُنٌ. وَرَجُلٌ يَقَنَةٌ، بِفَتْحِ الْيَاءِ وَالْقَافِ وَبِالْهَاءِ: كيَقُنٍ؛ عَنْ كُرَاعٍ، وَرَجُلٌ مِيقَانٌ كَذَلِكَ؛ عَنِ اللِّحْيَانِيِّ، والأُنثى مِيقَانةٌ، بِالْهَاءِ، وَهُوَ أَحد مَا شَذَّ مِنْ هَذَا الضَّرْبِ. وَقَالَ أَبو زَيْدٍ: رَجُلٌ ذُو يَقَنٍ لَا يَسْمَعُ شَيْئًا إِلَّا أَيْقَنَ بِهِ. أَبو زَيْدٍ: رَجُلٌ أُذُنٌ يَقَنٌ، وَهَمَا وَاحِدٍ، وَهُوَ الَّذِي لَا يَسْمَعُ بِشَيْءٍ إِلَّا أَيْقَنَ بِهِ. وَرَجُلٌ يَقَنٌ ويَقَنَةٌ. مِثْلَ أُذُنٍ فِي الْمَعْنَى أَي إِذَا سَمِعَ شَيْئًا أَيْقَنَ بِهِ وَلَمْ يُكَذِّبه. اللَّيْثُ: اليَقَنُ اليَقِينُ؛ وأَنشد قَوْلَ الأَعشى: / وما بالَّذي أَبْصَرَتْه العُيُونُ ... مِنْ قَطْعِ يَأْسٍ، وَلَا منْ يَقَنْ / ابْنُ الأَعرابي: المَوْقُونَةُ الْجَارِيَةُ المَصُونة المُخدَّرة.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 13, s. 457 — Şamile'de tam madde

Kitâbu'l-Ayn'da يقن maddesi (Halîl b. Ahmed)

اليَق: اليقين وهو إزاحة الك و تحقيق الأمْر. [وقد أيقنٍ يوقن إيقانًا فهو موقن ويقنَ يقن يقنًا فهو يَقَنْ) يقلت بالا واستيقنت به كله واحك]0". قال وما بالنى أبْصَرَنهُ العيُو ن من قطع يأس ولا من بقن

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed

Mekâyîsü'l-Luğa'da يقن maddesi (İbn Fâris)

الياء والقاف والنون: اليقن واليقين: زوال الشك. يقال يقنت، واستيقنت، وأيقنت.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 6, s. 157 — Şamile'de tam madde

Müfredât'da يقن maddesi (Râgıb el-İsfehânî)

اليقين من صفة العلم فوق المعرفة والدراية وأخواتها، يقال: علم يقين، ولا يقال: معرفة يقين، وهو سكون الفهم مع ثبات الحكم، وقال: علم اليقين [التكاثر/ 5] 2 ، وعين اليقين [التكاثر/ 7] 3 وحق اليقين [الواقعة/ 95] 4 وبينها فروق مذكورة في غير هذا الكتاب، يقال: استيقن وأيقن، قال تعالى: إن نظن إلا ظنا وما نحن بمستيقنين [الجاثية/ 32] ، وفي الأرض آيات للموقنين [الذاريات/ 20] ، لقوم يوقنون [البقرة/ 118] وقوله عز وجل: وما قتلوه يقينا [النساء/ 157] أي: ما قتلوه قتلا تيقنوه، بل إنما حكموا تخمينا ووهما.

Kaynak: Müfredât, Râgıb el-İsfehânî, cilt 1, s. 892 — Şamile'de tam madde

يقن kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

يُوقِنُونَ (yukinune) — kesin olarak inanan: 11 kez · ٱلْيَقِينِ (l-yekini) — kesin: 4 kez · ٱلْيَقِينُ (l-yekinu) — ölüm: 2 kez · مُّوقِنِينَ (mukinine) — gerçekten inanan kimseler: 2 kez · ٱلْمُوقِنِينَ (l-mukinine) — inananlar-: 1 kez · بِمُسْتَيْقِنِينَ (bimusteykinine) — inananlardan: 1 kez · تُوقِنُونَ (tukinune) — kesin olarak inanırsınız: 1 kez · لِّلْمُوقِنِينَ (lilmukinine) — kesin inanacaklar için: 1 kez · لِيَسْتَيْقِنَ (liyesteykine) — iyice inansın diye: 1 kez · مُوقِنُونَ (mukinune) — kesin olarak inandık: 1 kez · وَٱسْتَيْقَنَتْهَآ (vesteykanetha) — kanaat getirdiği halde: 1 kez · يَقِينٍ (yekinin) — gerçek: 1 kez · يَقِينًۢا (yekinen) — yakinen: 1 kez