هزا (hzA) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler

هزا (hzA) kökü Kuran'da 32 ayette, toplam 34 kez geçer. Temel anlamı: Alay etmek temel anlamdır; birini eğlenceye alıp küçümsemek bu kökle ifade edilir. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab, Kitâbu'l-Ayn, Mekâyîsü'l-Luğa maddeleri künyeleriyle verilir.

Anlam: Alay etmek temel anlamdır; birini eğlenceye alıp küçümsemek bu kökle ifade edilir. • Kuran'da 32 ayette, toplam 34 kez geçer. • Bakara 2:14 — Îmân Edenlerle karşılaştıkları zaman: "İnandık." derler. Şeytânları ile baş başa kaldıkları zaman, "Biz, sizinle beraberiz; onlarla sadece… • Bakara 2:15 — Allah da onları alay konusu yapar. Azgınlıkları içinde bocalayıp durmalarına zaman tanır. • Bakara 2:67 — Hani, Mûsâ halkına: "Allah, sizden bir sığır kesmenizi istiyor." demişti. Onlar da: "Sen bizimle alay mı ediyorsun?" dediler. Mûsâ… • Bakara 2:231 — Boşadığınız kadınlar, iddetlerini tamamlayınca, onları ya meşru bir şekilde tutun ya da meşru bir şekilde bırakın. Haklarını çiğneyip… • Nisa 4:140 — Ve O, size indirdiği Kitâp'ta: "Âyetlerinin küfredildiğini ve alaya alındığını duyduğunuz zaman başka bir söze geçinceye kadar onlarla… • Maide 5:57 — Ey Îmân Edenler! Sizden önce kendilerine Kitâp verilenlerden ve Kâfirlerden, dininizi alay ve eğlenceye alan kimseleri veliler edinmeyin… • Maide 5:58 — Salâta çağrıldığınız zaman, onu alay ve eğlence konusu yaparlar. Bu, onların kesinlikle aklını kullanmayan bir topluluk olmalarındandır. • Enam 6:5 — Fakat kendilerine gelen Hakk'ı yalanladılar. Onlara, yakında kendisi ile alay ettikleri şeyin haberleri gelecek. • Enam 6:10 — Ant olsun, senden önce de resûllerle alay edildi. Onlarla alay edenleri, alaya aldıkları şey çepeçevre kuşatıverdi. • Tevbe 9:64 — Münafıklar, kendileri hakkında kalplerinde olanı haber verecek bir sûrenin indirilmesinden çekiniyorlar. De ki: "Alay edin bakalım!… • Tevbe 9:65 — Eğer onlara soracak olsan, "Biz sadece lafa dalmış şakalaşıyorduk." derler. De ki: "Allah ile mi, Onun âyetleri ve Resûl'ü ile mi alay… • Hud 11:8 — Eğer, bir ümmet için azâbı onlardan belli bir süreye kadar erteleyecek olursak, "Bunu engelleyen şey nedir ki?" derler. Bilesiniz ki… • Rad 13:32 — Ant olsun senden önceki resûllerle de alay edildi. Kâfirlere süre tanıdım. Sonra zamanı gelince onları yakalayıverdim. Benim cezam nasıl… • Hicr 15:11 — Kendilerine gelen resûllerden alay etmedikleri olmadı. • Hicr 15:95 — Alay edenlere karşı, Biz, sana yeteriz. • Nahl 16:34 — Böylece yaptıklarının kötülükleri onlara isabet etti. Alay ettikleri şey kendilerini kuşattı. • Kehf 18:56 — Biz, resûlleri ancak haberdar ediciler ve uyarıcılar olarak göndeririz. Kâfirler ise Hakk'ı Bâtıl ile ortadan kaldırmak için mücadele… • Kehf 18:106 — Küfretmeleri, âyetlerimi ve resûllerimi alaya almaları nedeniyle onların cezaları Cehennem'dir. • Enbiya 21:36 — Ve Kâfirler seni gördükleri zaman: "İlâhlarınızı zikreden bu mu?" diye alaya alıyorlar. Onlar, Rahmân'ın zikrini küfredenlerdir.

هزا kökü ne anlama gelir?

Alay etmek temel anlamdır; birini eğlenceye alıp küçümsemek bu kökle ifade edilir.

هزا (hzA) kökü Kuran'da 32 ayette, toplam 34 kez geçer.

هزا kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları

Alay etmek (Mekâyîsü'l-Luğa)

هزئ واستهزأ، إذا سخر

Alay, eğlenme (Lisânü'l-Arab)

الهزء والهزؤ: السخرية

Lisânü'l-Arab'da هزا maddesi (İbn Manzûr)

هزأ: الهُزْءُ والهُزُؤُ: السُّخْرِيةُ. هُزِئَ بِهِ وَمِنْهُ. وهَزَأَ يَهْزَأُ فِيهِمَا هُزْءاً وهُزُؤاً ومَهْزَأَةً، وتَهَزَّأَ واسْتَهْزَأَ بِهِ: سَخِرَ. وَقَوْلُهُ تَعَالَى: إِنَّما نَحْنُ مُسْتَهْزِؤُنَ، اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ. / قَالَ الزَّجَّاجُ: القِراءَةُ الجَيِّدة عَلَى التَّحْقِيقِ، فَإِذَا خَفَّفْتَ الْهَمْزَةُ جَعَلْتَ الهمزةَ بَيْنَ الْوَاوِ وَالْهَمْزَةِ، فقلت مُسْتَهْزِؤون، فَهَذَا الِاخْتِيَارُ بَعْدَ التَّحْقِيقِ، وَيَجُوزُ أَن يُبدل مِنْهَا ياءٌ فَتُقْرَأَ مُسْتَهْزِيُون؛ فأَما مُسْتَهْزُونَ، فَضَعِيفٌ لَا وَجْهَ لَهُ إِلَّا شَاذًّا، عَلَى قَوْلِ مَنْ أَبدل الْهَمْزَةَ يَاءً، فَقَالَ فِي اسْتَهْزَأْتُ اسْتَهْزَيْتُ، فَيَجِبُ عَلَى اسْتَهْزَيْتُ مُسْتَهْزُونَ. وَقَالَ: فِيهِ أَوجه مِنَ الجَواب؛ قِيلَ: مَعْنَى اسْتِهْزَاءِ اللَّهِ بِهِمْ أَن أَظهر لَهُمْ مِنْ أَحْكامه فِي الدُّنْيَا خَلافَ مَا لَهُمْ فِي الآخرةِ، كَمَا أَظْهَرُوا لِلْمُسْلِمِينَ فِي الدُّنْيَا خِلافَ مَا أَسَرُّوا. وَيَجُوزُ أَن يَكُونَ اسْتِهْزَاؤُه بِهِمْ أَخْذَه إيَّاهم مِنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُون، كَمَا قَالَ، عَزَّ مِنْ قَائِلٍ: سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُونَ*؛ وَيَجُوزُ، وَهُوَ الْوَجْهُ الْمُخْتَارُ عِنْدَ أَهل اللُّغَةِ، أَن يَكُونَ مَعْنَى يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ / يُجازِيهم عَلَى هُزُئِهم بالعَذاب، فَسُمِّيَ جَزاءُ الذَّنْب بِاسْمِهِ، كَمَا قَالَ تَعَالَى: وَجَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها؛ فَالثَّانِيَةُ لَيْسَتْ بِسَيِّئة فِي الْحَقِيقَةِ إِنما سُمِّيَتْ سَيِّئَةً لازْدِواجِ الْكَلَامِ، فَهَذِهِ ثَلَاثَةُ أَوجه. ورجلٌ هُزَأَةٌ، بِالتَّحْرِيكِ، يَهْزَأُ بِالنَّاسِ. وهُزْأَةٌ، بِالتَّسْكِينِ: يُهْزَأُ بِهِ، وَقِيلَ يُهْزَأُ مِنْهُ. قَالَ يُونُسُ: إِذَا قَالَ الرجلُ هَزِئتُ مِنْكَ، فَقَدْ أَخْطأَ، إِنَّمَا هُوَ هَزِئتُ بِكَ. وَقَالَ أَبو عَمْرٍو: يُقَالُ سَخِرْتُ مِنْكَ، وَلَا يُقَالُ: سَخِرْتُ بِكَ. وهَزَأَ الشيءَ يَهْزَؤُه هَزْءاً: كَسَره. قَالَ يَصِفُ دِرْعاً: / لهَا عُكَنٌ تَرُدُّ النَّبْلَ خُنْساً، ... وتَهْزَأُ بالمَعابِلِ والقِطاعِ / عُكَنُ الدِّرْعِ: مَا تَثَنَّى مِنْهَا. والباءُ فِي قَوْلِهِ بالمَعابِل زَائِدَةٌ، هَذَا قَوْلُ أَهل اللُّغَةِ. قَالَ ابْنُ سِيدَهْ: وَهُوَ عِنْدِي خطأٌ، إِنَّمَا تَهْزَأُ هَهُنَا مِنَ الهُزْءِ الَّذِي هُوَ السُّخْرِيُّ، كأَنَّ هَذِهِ الدّرْعَ لمَّا رَدَّتِ النَّبْلَ خُنْساً جُعِلَتْ هازِئةً بِهَا. وهَزَأَ الرجلُ: ماتَ، عَنِ ابْنِ الأَعرابي. وهَزَأَ الرجلُ إِبِلَه هَزْءاً، قَتَلَها بالبَرْدِ، وَالْمَعْرُوفَ هَرَأَها، وَالظَّاهِرُ أَن الزَّايَ تَصْحِيفٌ. ابْنُ الأَعرابي: أَهْزَأَه البَرْدُ وأَهْرَأَه إِذَا قَتَلَه. وَمِثْلُهُ: أَزْغَلَتْ وأَرْغَلَتْ فِيمَا يَتَعَاقَبُ فِيهِ الراءُ وَالزَّايُ. الأَصمعي وَغَيْرُهُ: نَزَأْتُ الرّاحِلةَ وهَزَأْتها إِذَا حَرَّكْتَها.

Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr, cilt 1, s. 183 — Şamile'de tam madde

Kitâbu'l-Ayn'da هزا maddesi (Halîl b. Ahmed)

الهزبر: من أسماء الأسد.

Kaynak: Kitâbu'l-Ayn, Halîl b. Ahmed

Mekâyîsü'l-Luğa'da هزا maddesi (İbn Fâris)

الهاء والزاء والهمزة كلمة واحدة. يقال: هزئ واستهزأ، إذا سخر.

Kaynak: Mekâyîsü'l-Luğa, İbn Fâris, cilt 6, s. 52 — Şamile'de tam madde

هزا kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?

يَسْتَهْزِءُونَ (yestehziune) — alay ettikleri: 14 kez · هُزُوًۭا (huzuven) — eğlence: 4 kez · ٱسْتُهْزِئَ (stuhzie) — alay edildi: 3 kez · هُزُوًا (huzuven) — alay konusu etmek: 3 kez · هُزُوًا ۚ (huzuven) — alay konusu: 2 kez · ٱسْتَهْزِءُوٓا۟ (stehziu) — siz alay edin: 1 kez · ٱلْمُسْتَهْزِءِينَ (l-mustehziine) — alay edenler(e karşı): 1 kez · تَسْتَهْزِءُونَ (testehziune) — alay ediyordunuz: 1 kez · مُسْتَهْزِءُونَ (mustehziune) — (onlarla) alay ediyoruz: 1 kez · هُزُوًۭا ۖ (huzuven) — alay: 1 kez · هُزُوًۭا ۚ (huzuven) — eğlence: 1 kez · وَيُسْتَهْزَأُ (ve yustehzeu) — ve alay edildiğini: 1 kez · يَسْتَهْزِئُ (yestehziu) — alay eder: 1 kez