وذر (wpr) Kökü — Kuran'da Anlamı ve Ayetler
وذر (wpr) kökü Kuran'da 43 ayette, toplam 45 kez geçer. Temel anlamı: İki kelimesi vardır: biri et parçası ve onu doğramak; öteki 'bırakmak' anlamıdır, bunun geçmiş zamanı ve mastarı kullanılmaz. Bu sayfada kökün Lisânü'l-Arab maddeleri künyeleriyle verilir.
وذر kökü ne anlama gelir?
İki kelimesi vardır: biri et parçası ve onu doğramak; öteki 'bırakmak' anlamıdır, bunun geçmiş zamanı ve mastarı kullanılmaz.
وذر (wpr) kökü Kuran'da 43 ayette, toplam 45 kez geçer.
وذر kökünün sözlüklerde öne çıkan anlamları
Et parçası (Mekâyîsü'l-Luğa)
الوذرة، وهي الفدرة من اللحم
Bırakmak; mastarı ve geçmişi kullanılmaz (Kitâbu'l-Ayn)
والعرب قد أماتت المصدر من يذر والفعل الماضي
Eti parça parça kesmek; yarayı çizmek (Lisânü'l-Arab)
ووذرت اللحم توذيرا: قطعته
Etsiz kemik parçası (Kitâbu'l-Ayn)
والوذرة: قطعة عظم لا لحم فيها
Lisânü'l-Arab'da وذر maddesi (İbn Manzûr)
وذر: الوَذْرَةُ، بِالتَّسْكِينِ، مِنَ اللَّحْمِ: الْقِطْعَةُ الصَّغِيرَةُ مِثْلُ الفِدْرَةِ، وَقِيلَ: هِيَ البَضْعَةُ لَا عَظْمَ فِيهَا، وَقِيلَ: هِيَ مَا قُطِعَ مِنَ اللَّحْمِ مُجْتَمِعًا عَرْضاً بِغَيْرِ طُولٍ. وَفِي الْحَدِيثِ: / فأَتينا بِثَرِيدَةٍ كَثِيرَةِ الوَذْرِ / أَي كَثِيرَةِ قِطَعِ اللَّحْمِ، وَالْجَمْعُ وَذْرٌ ووَذَرٌ؛ عَنْ كُرَاعٍ؛ قَالَ ابْنُ سِيدَهْ: فإِن كَانَ ذَلِكَ فوَذْرٌ اسْمُ جَمْعٍ لَا جَمْعٌ. ووَذَرَه وَذْراً: قَطَعَه. والوَذْرُ: بَضْعُ اللَّحْمِ. وَقَدْ وَذَرْتُ الوَذْرَةَ أَذِرُها وَذْراً إِذا بَضَعْتَها بَضْعاً. ووَذَّرْتُ اللَّحْمَ تَوْذِيراً: قِطْعَتُهُ، وَكَذَلِكَ الجُرْح إِذا شَرَطْتَهُ. والوَذْرَتانِ: الشَّفَتانِ؛ عَنْ أَبي عُبَيْدَةَ؛ قَالَ أَبو حَاتِمٍ: وَقَدْ غَلِطَ إِنما الوَذْرَتان الْقِطْعَتَانِ مِنَ اللَّحْمِ فَشُبِّهَتِ الشَّفَتَانِ بِهِمَا. وعَضُدٌ وذِرَة: كَثِيرَةُ الوَذْرِ، وامرأَة وَذِرَةٌ: رَائِحَتُهَا رَائِحَةُ الوَذْرِ، وَقِيلَ: هِيَ الْغَلِيظَةُ الشَّفَةِ. وَيُقَالُ لِلرَّجُلِ: يَا ابنَ شَامَّة الوَذْرِ وَهُوَ سَبٌّ يُكَنَّى بِهِ عَنِ الْقَذْفِ. وَفِي حَدِيثِ عُثْمَانَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: أَنه رُفِعَ إِليه رجلٌ قَالَ لِرَجُلٍ: يَا ابْنَ شامَّة الوَذْرِ، فحَدَّه، وَهُوَ مِنْ سِبابِ العَرَبِ وذَمِّهم، وإِنما أَراد يَا ابْنَ شامَّة المَذاكير يَعْنُونَ الزِّنَا كأَنها كَانَتْ تَشُمُّ كَمَراً مُخْتَلِفَةً فَكُنِّيَ عَنْهُ، وَالذَّكَرُ: قِطْعَةٌ مِنْ بَدَنِ صَاحِبِهِ، وَقِيلَ: أَرادوا بِهَا القُلَفَ جَمْعُ قُلْفَةِ الذَّكَرِ، لأَنها تُقْطَعُ، وَكَذَلِكَ إِذا قَالَ لَهُ: يَا ابْنَ ذَاتِ الرَّايَاتِ، وَيَا ابْنَ مُلْقى أَرحُل الرُّكْبانِ وَنَحْوُهَا، وَقَالَ أَبو زَيْدٍ فِي قَوْلِهِمْ: يَا ابْنَ شَامَّةِ الوَذْرِ أَراد بِهَا القُلَفَ، وَهِيَ كَلِمَةُ قَذْفٍ. ابن الأَعرابي: الوَدَفَةُ والوَذَرَةُ بُظارةُ المرأَة. وَفِي الْحَدِيثِ: / شَرُّ النِّسَاءِ الوَذِرَةُ المَذِرَةُ / وَهِيَ الَّتِي لَا تَسْتَحِي عِنْدَ الْجِمَاعِ. ابْنُ السِّكِّيتِ: يُقَالُ ذَرْ ذَا، ودَعْ ذَا، وَلَا يُقَالُ وَذَرْتُه وَلَا وَدَعْتُه، وأَما فِي الْغَابِرِ فَيُقَالُ يَذَرُه ويَدَعُه وأَصله وَذِرَهُ يَذَرُه مِثَالُ وَسِعَه يَسَعُه، وَلَا يُقَالُ واذِرٌ وَلَا وَادِعٌ، وَلَكِنْ تَرَكْتُهُ فأَنا تَارِكٌ. وَقَالَ اللَّيْثُ: الْعَرَبُ قَدْ أَماتت الْمَصْدَرَ مِنْ يَذَرُ والفعلَ الْمَاضِيَ، فَلَا يُقَالُ وَذِرَهُ وَلَا وَاذِرٌ، وَلَكِنْ تَرَكَهُ وَهُوَ تَارِكٌ، قَالَ: وَاسْتَعْمَلَهُ فِي الْغَابِرِ والأَمر فإِذا أَرادوا الْمَصْدَرَ قَالُوا ذَرْهُ تَرْكاً، وَيُقَالُ هُوَ يَذَرُه تَرْكًا. وَفِي حَدِيثِ أُم زَرْعٍ: إِني أَخاف أَن لَا أَذَرَه / أَي أَخاف أَن لَا أَترك صِفَتَهُ وَلَا أَقطعها مِنْ طُولِهَا، وَقِيلَ: مَعْنَاهُ أَخاف أَن لَا أَقدر عَلَى تَرْكِهِ وَفِرَاقِهِ لأَن أَولادي مِنْهُ والأَسباب الَّتِي بَيْنِي وَبَيْنَهُ؛ وَحُكْمُ يَذَرُ فِي التَّصْرِيفِ حُكْمُ يَدَعُ. ابْنُ سِيدَهْ: قَالُوا هُوَ يَذَرُه تَرْكاً وأَماتوا مَصْدَرَهُ وَمَاضِيَهُ، وَلِذَلِكَ جَاءَ عَلَى لَفْظِ يَفْعَلُ وَلَوْ كَانَ لَهُ مَاضٍ لَجَاءَ عَلَى يَفْعُلُ أَو يَفْعِلُ، قَالَ: وَهَذَا كُلُّه أَو جُلُّه قِيلُ سِيبَوَيْهِ. وَقَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ: فَذَرْنِي وَمَنْ يُكَذِّبُ بِهذَا الْحَدِيثِ؛ مَعْنَاهُ كِلْه إِليّ وَلَا تَشْغَلْ قَلْبَكَ بِهِ فإِني أُجازيه. وَحُكِيَ عَنْ بَعْضِهِمْ: لَمْ أَذِرْ وَرائي شَيْئًا، وَهُوَ شَاذٌّ، وَاللَّهُ أَعلم.
Kaynak: Lisânü'l-Arab, İbn Manzûr
وذر kökünden türeyen kelimeler Kuran'da kaç kez geçer?
فَذَرْهُمْ (fezerhum) — bırak onları: 6 kez · وَذَرُوا۟ (ve zeru) — ve bırakın: 4 kez · وَتَذَرُونَ (ve tezerune) — ve bırakıyorsunuz: 3 kez · وَيَذَرُونَ (ve yezerune) — geriye bıraktıkları: 3 kez · تَذَرُ (tezeru) — bırakmaz: 2 kez · تَذَرُنَّ (tezerunne) — bırakmayın: 2 kez · ذَرْهُمْ (zerhum) — bırak onları: 2 kez · فَذَرُوهَا (fezeruha) — bırakın onu: 2 kez · أَتَذَرُ (etezeru) — bırakacak mısın?: 1 kez · تَذَرْ (tezer) — bırakma: 1 kez · تَذَرْنِى (tezerni) — beni bırakma: 1 kez · تَذَرْهُمْ (tezerhum) — onları bırakırsan: 1 kez · ذَرْنَا (zerna) — bizi bırak: 1 kez · ذَرْنِى (zerni) — beni yalnız bırak: 1 kez · ذَرُونَا (zeruna) — bizi bırakın: 1 kez · ذَرُونِىٓ (zeruni) — bırakın beni: 1 kez · فَتَذَرُوهَا (fe tezeruha) — ötekini bırakmayın: 1 kez · فَذَرْنِى (fezerni) — bana bırak: 1 kez · فَذَرُوهُ (fezeruhu) — bırakın onu: 1 kez · فَنَذَرُ (fenezeru) — böyle bırakırız: 1 kez
وذر kökü hangi ayetlerde geçer?
- Bakara Suresi 234. ayet — Sizden ölenlerin geride bıraktıkları eşleri, kendi kendilerine dört ay on gün beklerler. Bu süreyi tamamlayınca, kendi…
- Bakara Suresi 240. ayet — Sizden, ölüp de geride eşler bırakacak olan erkekler; eşlerinin evlerinden çıkarılmaksızın bir yıla kadar geçimlerinin…
- Bakara Suresi 278. ayet — Ey Îmân Edenler! Allah'a karşı takvâlı olun. Eğer Mü'min'seniz, ribâdan geriye kalanı almayın.
- Ali İmran Suresi 179. ayet — Allah, tayyib olanı habis olandan ayırmadan; Mü'minleri içinde bulunduğunuz şu durumda bırakacak değildir. Allah, sizi…
- Nisa Suresi 129. ayet — Ne kadar isteseniz de kadınlar arasında tam anlamı ile adaletli olmaya kesinlikle güç yetiremezsiniz. O halde…
- Enam Suresi 70. ayet — Dinlerini oyun ve eğlence edinen, Dünya hayatının aldattığı kimseleri bırak. Hiç kimsenin kazandığı şeyle bir felaket…
- Enam Suresi 91. ayet — Allah'ı gereği gibi takdir etmediler. "Allah, beşere hiçbir şey indirmedi." dediler. De ki: "Mûsâ'nın insanlar için bir…
- Enam Suresi 110. ayet — İlkin ona inanmadıkları gibi. Onların gönüllerini ve basiretlerini tersyüz ederiz ve onları azgınlıkları içinde bocalar…
- Enam Suresi 112. ayet — Böylece her Nebi'ye ins ve cinn şeytânları düşman yaptık. Onların kimileri kimilerine aldatıcı yaldızlı sözler…
- Enam Suresi 120. ayet — Günahın açığını da gizlisini de bırakın. Günah işleyenler, işledikleri günahın karşılığını göreceklerdir.
- Enam Suresi 137. ayet — Böylece ortakları, Müşriklerden çoğuna evlatlarını öldürmeyi hoş gösterdiler. Hem onları mahvetmek hem de dinlerini…
- Araf Suresi 70. ayet — "Sen, bize, tek olan Allah'a kulluk etmemiz ve atalarımızın kulluk ettiklerini bırakmamız için mi geldin? Eğer doğru…
- Araf Suresi 73. ayet — Semûd halkına da kardeşleri Sâlih'i gönderdik: "Ey halkım: Allah'a kulluk edin. Sizin için Ondan başka ilâh yoktur…
- Araf Suresi 127. ayet — Firavun halkının meleleri: "Mûsâ'yı ve yanında yer alanları, yeryüzünde bozgunculuk yapsınlar, seni ve ilâhlarını terk…
- Araf Suresi 180. ayet — En iyi isimler Allah'ındır. Öyleyse Onu, onlarla çağırın. Ona yakışmayan isimlerle çağıran kimseleri bırakın. Onlar…
- Araf Suresi 186. ayet — Allah, kimi saptırırsa ona doğru yolu gösterecek yoktur. Onları, azgınlıkları içinde bocalar durumda bırakır.
- Tevbe Suresi 86. ayet — "Allah'a îmân edin, Resûl'ü ile birlikte cihâd edin." diye bir sûre indirildiği zaman, onlardan servet sahibi olanlar…
- Yunus Suresi 11. ayet — İnsanların, hayrı acele istedikleri gibi, Allah da şerri onlara acele verseydi, muhakkak süreleri bitirilirdi. Ama Biz…
- Hud Suresi 64. ayet — "Ey halkım! İşte şu Allah'ın dişi devesi, sizin için bir âyettir. Bırakın onu, Allah'ın arzında otlasın. Kötü bir…
- Yusuf Suresi 47. ayet
- Hicr Suresi 3. ayet
- Meryem Suresi 72. ayet
- Taha Suresi 106. ayet
- Enbiya Suresi 89. ayet
- Müminun Suresi 54. ayet
- Şuara Suresi 166. ayet
- Saffat Suresi 125. ayet
- Mümin Suresi 26. ayet
- Zuhruf Suresi 83. ayet
- Fetih Suresi 15. ayet
- Zariyat Suresi 42. ayet
- Tur Suresi 45. ayet
- Cuma Suresi 9. ayet
- Kalem Suresi 44. ayet
- Mearic Suresi 42. ayet
- Nuh Suresi 23. ayet
- Nuh Suresi 26. ayet
- Nuh Suresi 27. ayet
- Müzzemmil Suresi 11. ayet
- Müddessir Suresi 11. ayet
- Müddessir Suresi 28. ayet
- Kıyame Suresi 21. ayet
- İnsan Suresi 27. ayet